Trước sức ép từ đà tăng của giá gas, nhiên liệu kéo theo chi phí thực phẩm, vận tải, điện sinh hoạt... tăng theo, nhiều gia đình đang phải tính toán cân đối chi tiêu.

Nhiều mặt hàng tăng giá

Trong kỳ điều hành giá đầu tháng 10/2026, giá gas bán lẻ tăng 55.000 đồng/bình (12 kg), tương đương giá bán lẻ dao động từ 590.000 - 610.000 đồng/bình và 2,3 - 2,4 triệu đồng/bình (48 kg) tùy nhãn hiệu. Giá nhiên liệu cũng ở mức cao; trong đó giá dầu diesel ở mức 30.300 đồng/lít, xăng E10/RON95 - III là 27.720 đồng/lít.

Ông Trần Hữu Chiến, chủ đại lý gas tại phường Phú Yên cho biết: “Giá khí hóa lỏng tham chiếu trên thị trường quốc tế chốt tháng 10 ở mức 705 USD/tấn, tăng 62,5 USD buộc doanh nghiệp đầu mối đồng loạt tăng giá. Tôi đi giao gas, khách hàng ai cũng than thở về giá cả; nhiều quán ăn nhỏ lẻ ngỏ ý nợ tiền hoặc giảm lượng tiêu thụ vì chi phí đầu vào quá nặng”.

Người dân mua xăng ở một cửa hàng thuộc hệ thống Petrolimex (phường Tuy Hòa).

Là tỉnh phụ thuộc hoàn toàn vào vận tải đường bộ, Đắk Lắk đang chịu tác động trực tiếp mỗi khi giá xăng, dầu tăng cao. Sự leo thang của giá nhiên liệu đã nhanh chóng kéo theo việc đội giá cước vận tải trên diện rộng, tác động đến cả vận tải hành khách, hàng hóa và nông sản trên các tuyến huyết mạch kết nối từ miền Tây, TP. Hồ Chí Minh, tỉnh Lâm Đồng... về tỉnh và tỏa đi các địa phương. Ông Phạm Văn Bé, chủ phương tiện vận tải hàng hóa Bốn Bé (xã Tây Hòa) cho hay: "Ngày nào tôi cũng có chuyến chở hàng từ Tây Hòa xuống chợ Tuy Hòa và ngược lại. Mặc dù di chuyển nội tỉnh nhưng nhiên liệu cũng tốn khá nhiều. Giá nhiên liệu tăng thì chủ xe cũng nhích giá cước lên chút đỉnh chớ không thể tăng nhiều được”.

Giá gas và các loại nhiên liệu tăng cũng nhanh chóng đẩy giá nguyên liệu và thực phẩm chế biến thức ăn, đồ uống liên tục biến động, tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của nhiều cơ sở. Bà Trần Thị Kim, chủ quán cơm bình dân gần Khu công nghiệp An Phú (phường Bình Kiến) than thở: "Giá gas tăng vọt, giá điện cũng điều chỉnh đã kéo theo giá thịt heo, rau xanh nhích lên từng ngày. Nếu tôi giảm lượng hoặc tăng giá suất cơm thì mất khách, mà giữ giá cũ thì cầm chắc hòa vốn. Giờ chỉ biết gánh được ngày nào hay ngày đó, cố gắng đun nấu tiết kiệm nhất có thể”.

Cần giải pháp bình ổn

Trước thực tế mặt bằng giá mới xuất hiện ở nhiều nhóm hàng thiết yếu, nhiều gia đình đang buộc phải chủ động thay đổi thói quen tiêu dùng.

Ghi nhận tại khu vực chợ Tân An (phường Tân An) những ngày đầu tháng 10, không khí mua bán thưa thớt hơn trước. Tại các gian hàng rau củ và thực phẩm tươi sống, người tiêu dùng cân nhắc nâng lên đặt xuống từng bó rau, miếng thịt - cho thấy họ tính toán kỹ trong từng khoản chi tiêu nhỏ nhất. Chị Nguyễn Thị Hải (phường Tân An), công nhân một cơ sở chế biến nông sản chia sẻ: “Giá nhiều loại nhiên liệu tăng nên giá cước vận chuyển hàng hóa cũng nhích lên. Mớ rau, cân thịt, thậm chí tô phở buổi sáng cũng điều chỉnh tăng từ 2.000 - 5.000 đồng. Thu nhập của chúng tôi thì cố định nhưng hóa đơn tiền điện, tiền chợ cứ thế “phình ra”. Vì thế cũng phải cân đo, tiết kiệm hơn trước”.

Áp lực tăng giá buộc nhiều bà nội trợ phải tính toán chi li từng khoản: chuyển sang đi chợ đầu mối từ sớm, ưu tiên thực phẩm theo mùa để cắt giảm chi phí trung gian, tự nấu cơm thay vì đến quán. Chị Bùi Thị Thường (phường Thành Nhất) tâm sự: "Một ngày vợ chồng đi làm hai buổi, đi chợ rồi chở con đi học nhiều vòng, nếu tính tiền xăng thì phải mất trên 100.000 đồng. Có ngày mới mua xăng vào buổi sáng thì đến chiều lại mua tiếp. Do đó gia đình tôi đang tính đến việc sử dụng xe điện, dùng bóng đèn tiết kiệm điện, tắt hẳn các thiết bị khi không sử dụng để giảm hóa đơn tiền điện”.

Mặc dù hiểu rõ nguyên nhân tăng giá đến từ những biến động của thị trường nhiên liệu thế giới, song kỳ vọng lớn nhất của đa số người dân lúc này là sự can thiệp hiệu quả, kịp thời của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm ngăn chặn triệt để hiện tượng “tát nước theo mưa”.

Cụ thể là việc kiểm soát giá cả ở các chợ truyền thống, đại lý phân phối; xử lý nghiêm các trường hợp tự ý “thổi giá” thực phẩm, hàng hóa thiết yếu vượt quá mức biến động thực tế của chi phí đầu vào. Mở rộng các điểm bán hàng bình ổn giá, đưa hàng hóa thiết yếu có giá hợp lý về tận các chợ vùng sâu, vùng xa để người dân giảm gánh nặng chi tiêu; hoặc hỗ trợ kết nối các chuỗi cung ứng nông sản nội tỉnh để bớt chi phí trung gian.

Khang Anh