Được hình thành qua nhiều giai đoạn đầu tư, cải tạo và sau thời gian dài sử dụng, hệ thống thoát nước mưa trên địa bàn các phường trung tâm như Buôn Ma Thuột, Tân An đang bộc lộ những bất cập, quá tải.

Khơi thông lối thoát nước

Hệ thống thoát nước TP. Buôn Ma Thuột (cũ) được chia thành 11 lưu vực, trong đó 6 lưu vực xả nước vào suối Ea Tam - Ea Nao, 3 lưu vực xả nước vào suối Đốc Học và 2 lưu vực xả nước vào suối Ea Nuôl. Các suối này có đặc điểm chung là đều chảy theo hướng Tây Nam phù hợp với hướng dốc địa hình. Hiện nay, hệ thống thoát nước mưa có tổng chiều dài đường cống thoát nước hơn 165 km, hệ thống cống thoát nước mưa và cửa xả cùng 7.624 hố ga, hố thu nước mưa. Một số yếu tố làm giảm khả năng vận hành, thoát nước như tình trạng người dân che phủ hố thu bằng bạt, nilon; rác thải sinh hoạt quanh hố thu; lá cây, cành cây và đất cát bồi lắng. Chưa kể, trong quá trình cải tạo nhà ở, vỉa hè, một số trường hợp làm thay đổi cao độ hoặc che lấp công trình thu nước.

Công nhân Công ty Cổ phần Đô thị và Môi trường Đắk Lắk vệ sinh cống thoát nước.

Để tăng hiệu quả thoát nước, Công ty Cổ phần Đô thị và Môi trường Đắk Lắk - đơn vị quản lý, vận hành hệ thống thoát nước thường xuyên kiểm tra hiện trạng hệ thống, vệ sinh, nạo vét, sửa chữa và xử lý các sự cố phát sinh nhằm duy trì khả năng tiêu thoát nước. Ông Trương Phi, Trưởng Phòng Kế hoạch, Công ty Cổ phần Đô thị và Môi trường Đắk Lắk cho biết, đối với các cửa xả thoát nước mưa, công ty tiến hành kiểm tra, phát dọn cây cỏ, rác và thực hiện nạo vét khu vực cửa xả, bảo đảm dòng chảy được thông suốt. Đồng thời, xử lý các hư hỏng phát sinh như: tấm đan hố ga, hố thu bị hư hỏng, nứt; lắp đặt thay thế các lưới thu nước bị hư hỏng nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và phương tiện tham gia giao thông.

Tính toán trên cơ sở lưu lượng nước

Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy, hạ tầng thoát nước đang dần quá tải; khả năng tiêu thoát của một số tuyến cống thoát nước chính chưa đáp ứng được khi mưa lớn. Tại một số tuyến như đường Nguyễn Chí Thanh và Nguyễn Tất Thành, cống thoát nước có kích thước trung bình 1 - 1,5 m, trong khi lượng nước tập trung từ các tuyến đường nhánh và khu vực xung quanh ngày càng lớn. Khi mưa lớn, lưu lượng nước vượt khả năng tiêu thoát của tuyến cống, dẫn đến tình trạng nước thoát chậm, gây ngập úng cục bộ.

Nhiều tuyến đường tại phường Buôn Ma Thuột và Tân An như: Trần Nhật Duật - Nguyễn Khuyến, Nguyễn Chí Thanh - Nguyễn Hữu Thọ, Trường Chinh - Trần Hưng Đạo, sau khi được đầu tư, cải tạo có phát sinh hoặc đấu nối thêm hệ thống thoát nước từ các tuyến đường nhánh vào tuyến chính… Điều này làm tăng lượng nước tập trung về tuyến cống chính, trong khi khả năng tiêu thoát của tuyến chính và cửa xả chưa được nâng cấp tương ứng. 

Suối Ea Tam có vai trò quan trọng trong thoát nước đô thị Buôn Ma Thuột.

Ngoài ra, tại một số vị trí, kích thước lưới thu nước của hố thu còn nhỏ so với lượng nước mặt cần thu, dẫn đến nước mưa không được thu vào hệ thống kịp thời khi mưa lớn, làm phát sinh tình trạng nước đọng trên mặt đường và ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát chung.

Từ thực tế trên, vấn đề đặt ra là việc đầu tư, nâng cấp hệ thống thoát nước cần được tính toán trên cơ sở lưu lượng nước của toàn bộ lưu vực và khả năng tiêu thoát của cả tuyến, tránh trường hợp chỉ mở rộng, nâng cấp một đoạn cống phía thượng lưu trong khi tuyến phía hạ lưu hoặc cửa xả không đủ khả năng tiếp nhận, dẫn đến nước bị giữ lại ở các vị trí phía hạ lưu. Đối với các tuyến đường thường xuyên xảy ra ngập hoặc có lưu lượng nước tập trung lớn, cần rà soát, đánh giá năng lực tiêu thoát của hệ thống hiện hữu để có phương án cải tạo phù hợp.

Theo ông Nguyễn Thanh Hiệu, Phó Trưởng Phòng Quy hoạch đô thị (Sở Xây dựng), trong phương án quy hoạch đô thị Buôn Ma Thuột thời gian tới, cơ quan chức năng và các nhà chuyên môn đã đưa ra giải pháp cho vấn đề hạ tầng thoát nước theo hướng mở rộng hệ thống sông, suối, thoát nước chính, thay vì cống hóa bằng bê tông. Cùng với đó, hệ thống sông, suối sẽ được khơi thông, kết nối liên thông với nhau, từ hồ Ea Nao xuống hồ điều hòa Ea Tam và các khu vực khác.

Minh Chi - Khả Lê