Những ngày này, Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) đang tăng tốc thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Dẫn đường cho họ không chỉ là bản đồ hay tọa độ, mà còn là những nguồn tin quý giá từ nhân dân.

Ký ức bên suối Cà Lúi

Ở tuổi 96, ông Sô Hỗn (dân tộc Chăm, ở thôn Phước Tân, xã Tây Sơn) vẫn rất minh mẫn. Những năm 1968 - 1969, ông là giao liên hoạt động tại khu vực Bệnh xá Trúc Bạch bên suối Cà Lúi. Khi ấy, thương binh từ các mặt trận được đưa về điều trị. Người hồi phục thì tiếp tục cầm súng chiến đấu nhưng cũng có người mãi mãi nằm lại giữa núi rừng, được an táng quanh khu vực bệnh xá và núi Hòn Ông.

Đội K51 cùng lực lượng chức năng băng rừng lội suối tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Từ những thông tin ông Sô Hỗn cung cấp, Đội K51 cùng lực lượng chức năng nhiều ngày liên tiếp băng rừng khảo sát, khoanh vùng tìm kiếm. Giữa những lớp đất đá và rễ cây chằng chịt, cả đội òa lên khi hai hài cốt liệt sĩ lần lượt được phát hiện, cách nhau khoảng 500 mét.

Khoảnh khắc những mẩu xương, chiếc răng đầu tiên dần hiện ra dưới lớp đất khiến những người trực tiếp làm nhiệm vụ không giấu được xúc động. Trung tá Lã Quốc Khánh chia sẻ rằng, niềm vui không chỉ đến từ việc tìm thấy các liệt sĩ sau hàng chục năm mà còn bởi phần hài cốt vẫn còn đủ điều kiện để lấy mẫu ADN, mở ra hy vọng xác định được danh tính và đưa các anh trở về với gia đình.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K51 cẩn trọng đào từng thớ đất đá để tìm kiếm mộ liệt sĩ.

Niềm vui ấy càng trở nên đặc biệt bởi một năm trước, cũng chính khu vực núi Hòn Ông này, Đội K51 đã nhiều lần tổ chức tìm kiếm nhưng chưa có kết quả. 

Thượng tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51 khẳng định, đây từng là khu vực bệnh xá dã chiến trong kháng chiến nên khả năng vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được quy tập. Vì vậy, dù gian khổ đến đâu, đơn vị vẫn sẽ tiếp tục bám địa bàn, bám nhân chứng, bám từng nguồn tin để tìm kiếm đến cùng.

Di vật dưới chân núi Đá Đen

Khi Đội K51 triển khai tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn xã Krông Bông, sự đồng hành của nhân dân một lần nữa mang đến kết quả đầy xúc động.

Người mang đến nguồn tin lần này là ông Ama Ô Mi (xã Hòa Sơn). Từ lời kể của ông về khu vực núi Đá Đen thuộc thôn 14, xã Krông Bông, Đội K51 đã phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng nhiều ngày khảo sát, đào tìm.

Hài cốt liệt sĩ được quy tập bên suối Cà Lúi.

Sau hai ngày đào xới liên tục giữa núi rừng, niềm vui vỡ òa khi đơn vị liên tiếp phát hiện hai hài cốt liệt sĩ. Cùng với hài cốt là hàng loạt di vật còn sót lại sau chiến tranh như bao tử sĩ, mẩu xương, răng, ăng-ten máy thông tin 2W, tăng ni lông, vải quần áo bộ đội... Những hiện vật đã nhuốm màu thời gian ấy lặng lẽ kể lại câu chuyện về một thời khói lửa của lớp lớp cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Qua đối chiếu các di vật cùng nguồn tin thu thập được, lực lượng chức năng xác định đây là những cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến, song chưa thể xác định danh tính…

Những ngày đầu tháng 7 ra quân triển khai chiến dịch 500 ngày đêm trong điều kiện thời tiết Tây Nguyên với những trận mưa rừng bất chợt và cái nắng rát bỏng, thế nhưng, đi đến đâu Đội K51 cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình, đầy nghĩa tình của nhân dân và sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương.

Băng rừng đưa hài cốt liệt sĩ về thờ cúng, chờ tổ chức lễ truy điệu và an táng.

Chia sẻ về vai trò của nhân chứng trong công tác thiêng liêng này, Đại tá Đỗ Văn Thiệu, Chính trị viên Đội K51, bày tỏ: “Nguồn tin người dân, các nhân chứng cung cấp rất quan trọng. Nhờ đó, Đội K51 có căn cứ khai thác, tìm kiếm hiệu quả trong nhiều năm qua”. Thời gian trôi đi, những nhân chứng lịch sử ngày một già yếu, địa hình địa vật thay đổi theo tốc độ phát triển kinh tế - xã hội khiến công tác quy tập ngày càng gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, mỗi thông tin từ người dân lúc này đều là cơ hội để đưa liệt sĩ về với gia đình, đồng đội.

Chiến dịch 500 ngày đêm tại Đắk Lắk đang bước vào giai đoạn cao điểm. Đội K51 mong muốn tiếp tục nhận được sự chung tay của các cấp, ngành và đặc biệt là nhân dân từng sinh sống, chiến đấu, công tác trên các địa bàn kháng chiến trước đây. Bởi phía sau mỗi nguồn tin là hy vọng đưa thêm một liệt sĩ trở về; phía sau mỗi cuộc quy tập thành công là niềm an ủi đối với thân nhân đã mòn mỏi chờ đợi suốt hàng chục năm. Đó cũng là cách những người đang sống hôm nay tri ân những người đã ngã xuống...

Quỳnh Anh - Quốc Khánh