Từ ngày 1/12/2026, Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT chính thức có hiệu lực, quy định học sinh cuối cấp (lớp 5, lớp 9, lớp 12) kiểm tra định kỳ theo đề chung của Sở GD-ĐT đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số.

Quy định mới được kỳ vọng góp phần tăng tính khách quan trong đánh giá kết quả học tập, là cơ sở để các nhà trường nhìn nhận rõ hơn chất lượng dạy và học.

Thêm cơ sở đánh giá chất lượng

Lâu nay, việc ra đề thi do các trường chủ động nên khó tránh yếu tố chủ quan, nơi dễ, nơi khó và tình trạng “lạm phát” điểm học bạ. Một học sinh được đánh giá học lực xuất sắc ở trường này chưa chắc đạt kết quả tương đương ở nơi khác. Chính vì vậy, khi học sinh cùng một khối trên toàn tỉnh kiểm tra chung một đề, các trường sẽ nhìn rõ hơn chất lượng của mình đang ở mức nào trên mặt bằng chung cả tỉnh.

Thầy Trần Hữu Phước, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (xã Krông Nô) cho rằng, việc Sở GD-ĐT ra đề kiểm tra chung đối với các lớp cuối cấp là chủ trương phù hợp, góp phần đánh giá khách quan, thực chất chất lượng dạy và học giữa các trường.

Tuy nhiên, với gần 90% học sinh là người dân tộc thiểu số, Trường THPT Nguyễn Chí Thanh cũng sẽ có những áp lực nhất định. Nhiều học sinh hạn chế về tiếng Việt nên kết quả học tập khó có thể so sánh với học sinh ở vùng thuận lợi. Do đó, quá trình ra đề kiểm tra chung cần có sự tham vấn, thảo luận để đề kiểm tra phù hợp với chương trình giáo dục chung, cùng với yếu tố đặc thù vùng miền. 

Giờ học chính khóa của học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Buôn Ma Thuột).

Hiệu trưởng Trường THPT Lê Trung Kiên (phường Đông Hòa) Lê Duy Nhất cũng bày tỏ sự đồng tình với chủ trương tổ chức kiểm tra chung đối với một số môn học ở lớp 12. Theo thầy Nhất, chủ trương này giúp ngành giáo dục có thêm dữ liệu đối chiếu giữa các trường, giúp nhận diện hạn chế trong dạy và học, nâng cao trách nhiệm của nhà trường, tổ chuyên môn và giáo viên. Kết quả kiểm tra chung cũng cung cấp thêm thông tin cho công tác quản lý, chỉ đạo chuyên môn, giúp phụ huynh và học sinh có cái nhìn thực chất hơn về kết quả học tập.

Các nhà trường và phụ huynh cũng mong muốn kết quả bài kiểm tra chung đề cần được phân tích trong mối liên hệ với điều kiện dạy học và đặc điểm học sinh từng trường, không nên chỉ so sánh điểm số đơn thuần. Một bài kiểm tra tại một thời điểm chưa thể phản ánh toàn diện năng lực, sự tiến bộ của học sinh, cũng chưa đủ để kết luận về chất lượng của một nhà trường.

Chuẩn bị cho kỳ kiểm tra chung

Cô Đậu Thị Lan Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Buôn Ma Thuột) cho biết, để không bị động trước kỳ kiểm tra chung đầu tiên, nhà trường rà soát lại kế hoạch giáo dục, thống nhất nội dung ôn tập, củng cố kiến thức trọng tâm. Sau kiểm tra, nhà trường sẽ phân tích kết quả để kịp thời hỗ trợ những học sinh còn hạn chế.

Học sinh Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (xã Krông Nô) tham gia tiết sinh hoạt ngoại khóa đầu tuần.

Nhiều phụ huynh cũng bày tỏ sự đồng thuận nhưng không tránh khỏi những trăn trở. Chị Lê Thị Minh (tổ dân phố 5 Tân Thành, phường Buôn Ma Thuột), phụ huynh có con học lớp 5 chia sẻ: “Kiểm tra đề chung giúp phụ huynh đánh giá khách quan sự chuẩn bị của con trước bước chuyển cấp lên THCS. Tuy nhiên, điều chúng tôi mong mỏi nhất là kỳ kiểm tra được tổ chức nhẹ nhàng, đúng bản chất đánh giá định kỳ, tránh gây áp lực hay biến thành một kỳ thi căng thẳng cho các con”.

Từ thực tế đó, các nhà trường và phụ huynh mong muốn Sở GD-ĐT sớm thông báo cụ thể các môn áp dụng đề chung, thời gian, phạm vi nội dung, đồng thời ban hành ma trận đề và tổ chức tập huấn, cung cấp đề minh họa. Việc triển khai cần bảo đảm tính thống nhất nhưng linh hoạt, hạn chế phát sinh hồ sơ, thủ tục và áp lực không cần thiết cho cả giáo viên lẫn học sinh.

Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Võ Thị Minh Duyên cho biết, Sở GD-ĐT sẽ ban hành ma trận, bản đặc tả đề kiểm tra bảo đảm yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông; hướng dẫn các cơ sở giáo dục chuẩn bị các điều kiện cần thiết, từ xây dựng kế hoạch dạy học, ôn tập đến tổ chức kiểm tra và phân tích kết quả. Việc đánh giá hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm công bằng và hạn chế tạo áp lực không cần thiết cho học sinh.

Thanh Hường