Liên tiếp nhận những thất bại tại các sân chơi quốc tế, từ AVC Cup, SEA V.League đến ASIAD 20, bóng chuyền nữ Việt Nam đang trải qua giai đoạn đầy khó khăn.

Đáng lo ngại, đội tuyển không chỉ thất bại trước các đối thủ mạnh của châu lục mà còn để thua những đội bóng từng ở “cửa dưới” như Indonesia, Philippines. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái thiết lực lượng, đổi mới lối chơi và xây dựng thế hệ kế cận.

Hồi chuông cảnh tỉnh

Tại ASIAD 20, tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam đặt mục tiêu nằm trong tốp 4, song chỉ khép lại giải ở vị trí thứ 7. Đây là kết quả buồn đối với cổ động viên, nhất là khi đội tuyển từng đạt những thành công rực rỡ trên đấu trường quốc tế trong ba năm liên tục trước đó.

Thực tế, dấu hiệu sa sút đã xuất hiện từ những giải đấu trước ASIAD. Tại AVC Cup 2026, Việt Nam bước vào giải với tư cách đội bóng ba lần liên tiếp về nhất, nhưng đội cũng chỉ có được vị trí thứ ba.

Đến SEA V.League 2026, đội tuyển toàn thua cả ở chặng 2, trong đó có những thất bại trước Indonesia và Philippines vốn là những đối thủ mà bóng chuyền nữ Việt Nam chiếm ưu thế trong nhiều năm.

Phạm Quỳnh Hương (bìa phải) là sự lựa chọn tốt nhất của HLV Nguyễn Tuấn Kiệt (giữa, hàng đứng) lúc này.

Nhìn lại hành trình của đội tuyển bóng chuyền nữ trong năm qua, có thể thấy lối chơi của các học trò HLV Nguyễn Tuấn Kiệt thiếu sự đột biến, đặc biệt trong các tình huống tấn công. Phương án đánh biên quen thuộc, dồn bóng cho chủ công Thanh Thúy đã bị các đối thủ đưa ra giải pháp phòng ngự hiệu quả.

Cùng với đó là những hạn chế ở khâu đỡ bước một khiến đội tuyển gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai bóng ở bước 2 cho các tay đập tấn công. Ngoài ra, khả năng điều chỉnh chiến thuật, thay đổi nhân sự trong những thời điểm quyết định cũng đặt ra không ít vấn đề đối với ban huấn luyện.

Tuy nhiên, sẽ thiếu công bằng nếu quy toàn bộ trách nhiệm cho các cầu thủ hay ban huấn luyện. Trong năm 2026, đội tuyển liên tục đối mặt với những biến động về nhân sự. Phụ công Nguyễn Thị Trinh, đối chuyền Hoàng Thị Kiều Trinh, Vi Thị Như Quỳnh rời đội vì những lý do khác nhau. Điều đó khiến HLV Nguyễn Tuấn Kiệt không có những lựa chọn cần thiết để xây dựng đội hình ổn định. Một số cầu thủ phải thi đấu trái sở trường, trong khi gánh nặng ghi điểm tiếp tục đặt lên vai đội trưởng Trần Thị Thanh Thúy vốn đã quá tải ở nhiều giải đấu.

Trao cơ hội cho thế hệ trẻ

Giữa bức tranh không mấy sáng sủa của bóng chuyền nữ Việt Nam tại các giải đấu vừa qua, màn trình diễn của chủ công 18 tuổi Phạm Quỳnh Hương là điểm sáng đáng chú ý. Tay đập thuộc biên chế Binh chủng Thông tin đã chứng minh khả năng đảm nhận trọng trách ghi điểm khi được trao cơ hội. Quỳnh Hương chính là một trong những tay đập ghi điểm nhiều nhất cho tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam trong năm qua. Giới chuyên môn nhìn nhận, với việc sở hữu sức bật, khả năng tấn công đa dạng cùng sự tự tin đáng ghi nhận, cô gái cao gần 1m90 sẽ là tay đập sẵn sàng kế thừa Thanh Thúy ở vị trí chủ công.

Bên cạnh Quỳnh Hương, Bùi Thị Ánh Thảo, Nguyễn Thị Trà My cũng đang cho thấy triển vọng. Với Ánh Thảo, cầu thủ sinh năm 2009 có khả năng chơi tốt cả ở vị trí đối chuyền và chủ công. Thành tích cùng Câu lạc bộ bóng chuyền Hà Nội vô địch hạng A toàn quốc năm 2025 và lên ngôi hậu Cúp Hùng Vương năm 2026 khẳng định năng lực chuyên môn của cô. Trong khi đó, với việc sở hữu chiều cao 1m81, sức bật đà 2m99 và bật chắn 2m95, tay đập thuộc biên chế của VTV Bình Điền Long An Trà My có khả năng dứt điểm uy lực cả ở trên lưới lẫn từ sau vạch 3 m và cả hai biên, có thể thay thế vị trí phụ công Nguyễn Thị Trinh.

Đây là những nhân tố mà Ban huấn luyện tính toán phương án chuyển giao lực lượng. Tất nhiên, trẻ hóa không đơn thuần là thay thế những cầu thủ giàu kinh nghiệm bằng các gương mặt mới. Điều quan trọng là xây dựng một lộ trình phù hợp, giúp các tài năng trẻ được thi đấu thường xuyên, tích lũy kinh nghiệm và từng bước đảm nhận vai trò chủ lực.

Ở chiều ngược lại, những cầu thủ như Thanh Thúy, Kim Thoa hay Khánh Đang vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển giao, giúp các đàn em trưởng thành, đồng thời duy trì sự ổn định cần thiết cho đội tuyển.

Tất nhiên, quá trình chuyển giao thế hệ khó tránh khỏi những kết quả chưa như mong muốn. Các cầu thủ trẻ cần thời gian để hoàn thiện kỹ thuật, bản lĩnh và tâm lý thi đấu ở những sân chơi lớn. Song nếu tiếp tục đặt nặng thành tích trước mắt mà thiếu sự đầu tư cho tương lai, bóng chuyền nữ Việt Nam có nguy cơ kéo dài tình trạng phụ thuộc vào một số cá nhân, mà những thất bại trong thời gian qua đã minh chứng điều đó.

Đăng Triều