Những năm gần đây, nhiều buôn làng Êđê, M’nông ở xã Yang Mao đã chủ động triển khai các cách làm sáng tạo gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng.
Buôn Chàm A có 146 hộ đồng bào Êđê, chiếm hơn 52% dân số. Trước đây hầu hết đàn ông trong buôn đều biết đánh chiêng; các lễ cúng của buôn, gia đình được duy trì thường xuyên. Tuy nhiên, theo ông Ama Ngọc (gần 80 tuổi), hiện nay số người biết đánh chiêng trong buôn chỉ còn rất ít.
Trước thực tế đó, Chi bộ buôn Chàm A đã chủ động họp bàn, thống nhất giải pháp bảo tồn văn hóa truyền thống này. Từ nghị quyết chi bộ, các đảng viên được phân công vận động nghệ nhân tham gia truyền dạy, đồng thời tuyên truyền, vận động thanh thiếu niên tham gia học chiêng. Kinh phí duy trì lớp học được huy động từ nguồn xã hội hóa, đóng góp của đảng viên nơi cư trú, sự hỗ trợ của địa phương và quỹ của buôn. Nhờ đó, buôn đã mở 3 lớp học chiêng đồng với 3 nghệ nhân tham gia truyền dạy, thu hút gần 30 học viên ở nhiều độ tuổi. Trong điều kiện không có chiêng thực hành, Trưởng buôn Y Win Êban đã vận động gia đình cho mượn bộ chiêng quý gồm 7 chiếc để phục vụ việc truyền dạy.
 |
| Các nghệ nhân truyền dạy đánh chiêng đồng cho các học viên buôn Chàm A. |
Không chỉ riêng buôn Chàm A, nhiều buôn khác trong xã như buôn Tul, buôn Mghí cũng triển khai các lớp truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ. Với sự hỗ trợ của cơ quan chuyên môn và sự tham gia của các nghệ nhân, các lớp chiêng kram dành cho thanh thiếu niên đã được tổ chức, bước đầu tạo chuyển biến tích cực. Nghệ nhân Ama Brai cho biết: “Khó nhất là làm sao để lớp trẻ không quay lưng với văn hóa truyền thống. Khi các em có đam mê thì việc truyền dạy sẽ thuận lợi hơn”.
Một điểm sáng trong công tác bảo tồn văn hóa cồng chiêng ở xã Yang Mao là sự tham gia của đội ngũ giáo viên. Tại Trường Tiểu học Yang Mao, thầy Y Wan Niê (giáo viên âm nhạc, dân tộc Êđê) đã tự nguyện mở 2 lớp dạy chiêng kram miễn phí cho học sinh lớp 3 và lớp 4.
Bên cạnh đó, nhiều cá nhân trong cộng đồng cũng tích cực tham gia bảo tồn văn hóa. Điển hình như anh Dương Văn Tho (buôn Chàm A) đã tự vận động học sinh tham gia lớp học chiêng kram và lớp múa, đồng thời tự bỏ kinh phí mời nghệ nhân về truyền dạy. Đội chiêng do anh xây dựng đã tham gia biểu diễn tại nhiều sự kiện, góp phần lan tỏa văn hóa truyền thống.
 |
| Gia đình anh Dương Văn Tho mời nghệ nhân về truyền dạy chiêng kram và múa truyền thống cho trẻ em buôn Chàm A. |
Tại buôn Kiều, một mô hình đáng chú ý là nhóm nhạc cụ dân tộc dành cho thiếu nhi từ 10 đến 15 tuổi. Nhóm được thành lập từ mong muốn của người dân, với sự hỗ trợ kinh phí của các tổ chức thiện nguyện trong việc truyền dạy và trang bị nhạc cụ. Đến nay, các em đã có thể sử dụng thành thạo một số nhạc cụ truyền thống và tham gia biểu diễn tại nhiều chương trình.
Có thể thấy, di sản văn hóa cồng chiêng ở xã Yang Mao đang được bảo tồn, phát huy hiệu quả với sự chung tay của chính quyền và cộng đồng. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yang Mao Y Huấn Adrơng cho biết: “Trong thời gian tới, Đảng ủy xã sẽ ban hành nghị quyết chuyên đề về bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc, trong đó đặc biệt quan tâm đến văn hóa cồng chiêng của đồng bào Êđê, M’nông. Hằng năm, địa phương sẽ tổ chức các hoạt động văn hóa, hội thi diễn tấu cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc nhằm duy trì và phát huy giá trị di sản”.
Tùng Lâm
