Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của hạ tầng công nghệ hay các nền tảng số, mà trước hết là sự thay đổi của con người. Trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển, việc xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực số, tư duy số và khả năng thích ứng đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương hai cấp.

Kỳ 1: Làm chủ công nghệ, xây dựng chính quyền số

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ, công chức không còn dừng ở việc sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý, dịch vụ công trực tuyến hay chữ ký số mà còn phải biết khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đổi mới phương thức làm việc để nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Sau khi được tập huấn ứng, cán bộ, công chức phường Tuy Hòa đã tự tin ứng dụng các nền tảng số để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Tập trung đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số

Để đáp ứng yêu cầu mới, nhiều địa phương trong tỉnh xác định đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức là khâu đột phá. Tại phường Tuy Hòa, nhằm giúp đội ngũ cán bộ, công chức trên địa bàn nhanh chóng làm chủ các công cụ số, mới đây, UBND phường phối hợp với VNPT tổ chức lớp tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiệp vụ hành chính. Không chỉ giới thiệu những kiến thức nền tảng về AI và chuyển đổi số (CĐS), chương trình còn tập trung vào các nội dung thực hành như xây dựng câu lệnh hiệu quả khi làm việc với AI, soạn thảo văn bản hành chính, xử lý các chuỗi nghiệp vụ liên phòng và ứng dụng AI trong thiết kế, sản xuất nội dung phục vụ công tác tuyên truyền. Qua lớp tập huấn cán bộ, công chức từng bước hình thành kỹ năng khai thác AI như một công cụ hỗ trợ đắc lực trong thực thi công vụ.

Bà Lê Thị Phúc Hậu, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tuy Hòa, cho biết thời gian đầu triển khai chính quyền địa phương hai cấp, nhiều cán bộ, công chức của phường còn bỡ ngỡ với các phần mềm dùng chung và quy trình xử lý hồ sơ trên môi trường số. Tuy nhiên, sau quá trình đào tạo, tập huấn và tự học, đội ngũ cán bộ đã từng bước làm chủ hệ thống một cửa điện tử, phần mềm quản lý văn bản và các nền tảng số phục vụ công việc. 

Việc tổ chức các lớp tập huấn về AI không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn của địa phương mà còn góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức, đưa chuyển đổi số trở thành công việc thường xuyên trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Do đó, không riêng phường Tuy Hòa, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã trở thành yêu cầu sống còn, được các địa phương trong tỉnh dốc toàn lực triển khai.

Người dân xã Ea M'Droh được hướng dẫn thực hiện các thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã.

Xác định CĐS là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, xã Ea M’Droh chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức, đặc biệt tập trung vào các kỹ năng số chuyên sâu. Hiện 100% cán bộ, công chức của xã đã ứng dụng thành thạo AI để hỗ trợ soạn thảo văn bản, báo cáo và biên tập nội dung tuyên truyền chính sách. Bên cạnh đó, hệ thống văn bản điện tử được ký số liên thông đạt tỷ lệ trên 90%.

Bà Nguyễn Thị Thu Hồng, Chủ tịch UBND xã Ea M’Droh khẳng định: “Việc ứng dụng AI và chữ ký số không chỉ giảm áp lực công việc cho cán bộ, mà còn giúp quy trình xử lý công việc nội bộ nhanh chóng, chính xác hơn rất nhiều. Đây là chìa khóa then chốt để nâng cao chất lượng phục vụ, giúp giải quyết thủ tục hành chính nhanh, gọn, chính xác, mang đến sự hài lòng cho người dân”.

Kiến tạo tư duy công vụ trên nền tảng dữ liệu

Nếu năng lực số giúp cán bộ làm chủ các công cụ công nghệ, thì tư duy số lại quyết định cách những công cụ ấy được vận dụng vào thực tiễn. Bởi CĐS không đơn thuần là thay hồ sơ giấy bằng dữ liệu điện tử hay đưa quy trình lên môi trường mạng, mà đó còn là quá trình thay đổi phương thức quản lý, điều hành và phục vụ người dân dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính hay kinh nghiệm.

Nhiều năm trước, việc xử lý thủ tục cho người dân, tổng hợp số liệu hay xây dựng kế hoạch hoạt động công vụ của cán bộ, công chức hầu như đều phụ thuộc vào phương thức thủ công. Mỗi kỳ báo cáo, cán bộ chuyên môn lại phải lật tìm từng trang tài liệu, cộng, đối chiếu từng con số - một quy trình vừa mất thời gian, vừa tiềm ẩn sai sót và không tránh khỏi những “độ trễ” nhất định trong thực thi công vụ.

Cán bộ công chức phường Hòa Hiệp được tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ công việc.

Hiện nay, dòng chảy công nghệ đang từng bước giúp khắc phục những hạn chế đó. Khi thông tin được cập nhật đầy đủ, kết nối và khai thác hiệu quả, mỗi quyết định tham mưu sẽ chính xác hơn.

Anh Phạm Tiến Học, Phó Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Dang Kang cảm nhận rõ sự thay đổi ấy trong công việc hằng ngày của mình. Anh Học cho biết, trước đây việc tổng hợp số liệu, tra cứu văn bản hay chuẩn bị báo cáo thường mất rất nhiều thời gian vì phải tìm kiếm ở nhiều nguồn khác nhau. Hiện nay, hệ thống phần mềm chuyên ngành và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã cho phép anh lưu trữ tài liệu một cách khoa học và khi cần, việc tìm kiếm, tổng hợp, khai thác, xử lý thông tin, số liệu nhanh chóng. Thời gian tổng hợp, báo cáo được rút ngắn từ vài ngày xuống còn vài cú click chuột, giúp giải phóng áp lực cho cán bộ cơ sở.

Theo anh Học, khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên và lưu trữ tập trung trên hệ thống, công tác tham mưu cũng thay đổi theo. Thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm hoặc những báo cáo tổng hợp thủ công như trước, cán bộ có thể khai thác số liệu theo nhiều góc độ khác nhau để đánh giá thực trạng, dự báo xu hướng và đề xuất phương án xử lý phù hợp, sát sườn với thực tế địa phương. Dữ liệu đã thực sự trở thành điểm tựa vững chắc để cán bộ xã thay đổi hoàn toàn cục diện, chuyển từ tư duy quản lý bị động sang chủ động tham mưu, đề xuất và kiến tạo.

CĐS không chỉ tạo ra những quy trình xử lý hiện đại hơn mà còn từng bước hình thành tư duy quản trị dựa trên dữ liệu. Khi mỗi quyết định được xây dựng từ những “con số biết nói”, công tác điều hành sẽ giảm dần tính cảm tính, tăng tính chủ động và hướng nhiều hơn đến dự báo, kiến tạo phát triển. Đây cũng là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân ngày càng hiệu quả.

Kỳ 2: Lan tỏa tinh thần đổi mới

Đỗ Lan - Lê Hảo