Ngày 10/8/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Thông tư số 1001/TTg xác định tổ chức ngành Cảnh sát nhân dân, trong đó ghi rõ: “Cảnh sát kinh tế phụ trách công tác bảo vệ công khai các nhà máy, hầm mỏ”. Đây là mốc son quan trọng đánh dấu sự ra đời của lực lượng Cảnh sát kinh tế.

Năm 1981, lực lượng Cảnh sát kinh tế công an các địa phương được thành lập, trong đó có Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk và Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Yên. Sau khi hai tỉnh hợp nhất, lực lượng được tổ chức thành Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Đắk Lắk (gọi tắt là Phòng Cảnh sát kinh tế).

Lần theo từng dấu vết tội phạm

Suốt 45 năm qua, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk đã bền bỉ đấu tranh với tội phạm, bảo vệ tài sản Nhà nước và quyền lợi của người dân, doanh nghiệp; góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Các tập thể, cá nhân của Phòng Cảnh sát Kinh tế đạt thành tích xuất sắc năm 2025 được lãnh đạo Công an tỉnh khen thưởng.

Cuối mùa khô năm 2021, khi gần 449 ha rừng tại huyện Ea Súp (cũ) bị hủy hoại nghiêm trọng, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh đã nhiều ngày liên tục bám hiện trường, khẩn trương thu thập chứng cứ trước khi những cơn mưa đầu mùa xóa nhòa dấu vết. Mọi hoạt động điều tra đều được tiến hành khẩn trương, tỉ mỉ, góp phần làm sáng tỏ vụ án, xử lý nghiêm các đối tượng theo quy định của pháp luật.

Vụ án hủy hoại rừng tại Ea Súp chỉ là một trong hàng nghìn vụ việc mà lực lượng Cảnh sát kinh tế đã kiên trì đấu tranh trong suốt 45 năm qua. Trong đó, có những vụ việc kéo dài nhiều năm với hàng nghìn trang tài liệu, chứng từ cần được rà soát, đối chiếu.

Lực lượng Cảnh sát kinh tế kiểm tra, xử lý hành vi làm giả, làm nhái sản phẩm, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của nhãn hiệu công nghiệp tại một cửa hàng kinh doanh quần áo tại phường Tuy Hòa.

Điển hình là vụ sản xuất, buôn bán phân bón giả liên quan đến Công ty Hoa Kỳ - Vina và Công ty Nam Dương được khởi tố năm 2025. Để chứng minh hành vi phạm tội, các điều tra viên phải rà soát hàng nghìn trang tài liệu, đối chiếu từng lô hàng với kết quả giám định; làm việc với nhiều doanh nghiệp, đại lý và nông dân tại nhiều tỉnh, thành phố. Kết quả điều tra xác định hơn 1.746 tấn phân bón giả đã được sản xuất, đưa ra thị trường.

Phía sau thành công của mỗi chuyên án là nhiều tháng cán bộ, chiến sĩ rong ruổi khắp các địa phương, những đêm trắng đối chiếu từng dòng dữ liệu. Sự kiên trì ấy được thể hiện rõ trong quá trình phục hồi điều tra vụ án xảy ra tại Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk. Vụ việc diễn ra từ giai đoạn 2008 - 2011 và từng phải tạm đình chỉ vì thiếu căn cứ. Tuy nhiên, các điều tra viên không bỏ cuộc, tiếp tục rà soát tài liệu, lời khai và dấu vết dòng tiền. Năm 2023, vụ án được phục hồi điều tra, nhiều bị can bị khởi tố về các hành vi vi phạm quy định quản lý tài sản nhà nước, tham ô tài sản và rửa tiền. Toàn bộ số tiền thiệt hại hơn 11,176 tỷ đồng đã được thu hồi.

Phát huy vai trò nòng cốt trong đấu tranh với tội phạm kinh tế

Trong 45 năm qua, nhiều vụ án lớn, phức tạp đã được lực lượng Cảnh sát kinh tế điều tra, xử lý nghiêm minh, góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Điển hình như vụ án kè chống ngập Tuy Hòa với 13 bị can bị khởi tố (trong đó có Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên trước đây); vụ tham ô tại Dự án SemLa thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Yên; vụ nghiệm thu khống hợp đồng đào tạo, chuyển giao phần mềm tại Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Phú Yên; vụ án cán bộ địa chính xã Cư M’lan nhận hối lộ 600 triệu đồng và Giám đốc Lâm trường Thuần Mẫn nhận hối lộ 223 triệu đồng để làm thủ tục cấp đất, thực hiện dự án trái phép...

Lực lượng Cảnh sát Kinh tế đấu tranh xử lý các đối tượng liên quan đến hành vi kinh doanh hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Trong lĩnh vực ngân hàng, lực lượng đã điều tra vụ lập 557 hồ sơ vay vốn khống tại Chi nhánh Agribank Krông Bông, gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng; vụ nguyên Trưởng phòng Ngân quỹ ACB Đắk Lắk Đỗ Thị Thanh Loan lừa đảo chiếm đoạt 20 tỷ đồng; vụ nguyên Giám đốc Phòng giao dịch Techcombank Nơ Trang Long Trương Tuấn Vương chiếm đoạt 2,3 tỷ đồng tiền gửi tiết kiệm của khách hàng...

Qua đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế cũng đã triệt phá đường dây đưa cà phê giả từ Đồng Nai, Bình Dương về Đắk Lắk tiêu thụ, thu giữ 18,9 tấn thành phẩm và hơn 10 tấn nguyên liệu. Năm 2024, lực lượng tiếp tục phát hiện đường dây sản xuất giá đỗ bằng hóa chất cấm, thu giữ 20,34 tấn giá đỗ ngâm hoạt chất 6-Benzylaminopurine. Kết quả điều tra đã ngăn chặn gần 2.900 tấn giá đỗ không bảo đảm an toàn thực phẩm được đưa ra thị trường.

Trước sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, tội phạm kinh tế cũng liên tục thay đổi phương thức hoạt động. Năm 2024, từ dấu hiệu một số doanh nghiệp xây dựng sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để hợp thức hóa nguyên liệu đầu vào, các trinh sát đã lần theo dòng tiền, xác minh hàng trăm doanh nghiệp ở nhiều địa phương. Chuyên án sau đó được bóc gỡ, 41 bị can bị khởi tố. Kết quả điều tra xác định mạng lưới doanh nghiệp “ma” đã phát hành hơn 48.300 hóa đơn cho 4.273 khách hàng, với tổng giá trị hàng hóa gần 15.932 tỷ đồng, gây thất thu ngân sách hơn 58,8 tỷ đồng. Thành tích này được Bộ Công an khen thưởng đột xuất.

Lực lượng Cảnh sát kinh tế phối hợp xử lý đối tượng có hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là pháo hoa nổ tại xã Ea Ning.

Cùng với phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm, lực lượng Cảnh sát kinh tế còn chủ động nhận diện những sơ hở, bất cập trong công tác quản lý để kiến nghị khắc phục. Đơn vị đã tham mưu ban hành 59 văn bản kiến nghị phòng ngừa trên các lĩnh vực đầu tư công, đất đai, tài nguyên, tài chính, an toàn thực phẩm…, góp phần khắc phục những kẽ hở trong quản lý nhà nước, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Đại tá Nguyễn Văn Chuyên, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, điều tra các vụ án kinh tế không chỉ đòi hỏi bản lĩnh, sự khách quan và kiên trì mà còn yêu cầu trình độ chuyên môn cao. Trong giai đoạn phát triển mới, cùng với sự mở rộng của không gian kinh tế là những phương thức phạm tội ngày càng tinh vi, xuyên địa bàn và ứng dụng công nghệ cao. Điều đó đặt ra yêu cầu lực lượng Cảnh sát kinh tế không ngừng đổi mới tư duy nghiệp vụ, nâng cao năng lực điều tra và chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Chính vì vậy, lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, góp phần tạo dựng niềm tin xã hội và thúc đẩy sự phát triển bền vững của tỉnh Đắk Lắk.

Lê Thành