Việc Quốc hội thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027 đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Chính sách nhất quán, xuyên suốt

Ngay từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013, Nhà nước Việt Nam luôn khẳng định nguyên tắc thống nhất xuyên suốt: “Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật”. Quan điểm chỉ đạo của Đảng qua các kỳ đại hội, đặc biệt là Đại hội XIV luôn coi trọng việc xây dựng và hoàn thiện thể chế nhằm phát huy nguồn lực văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, phục vụ sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển đất nước.

Thực tiễn những năm qua, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam ngày càng sôi động. Nhiều cơ sở thờ tự được xây dựng mới, tu bổ, sửa chữa. Các tổ chức tôn giáo mở rộng hoạt động đào tạo chức sắc, chức việc. Các cuộc lễ lớn của các tôn giáo như: Phật đản, Giáng sinh, Vu lan... được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo tín đồ và người dân tham gia. Sự đồng hành của các tổ chức tôn giáo trong các hoạt động an sinh xã hội, từ thiện, y tế, giáo dục đã khẳng định rõ nét chính sách cởi mở và sự tạo điều kiện thuận lợi của Nhà nước.

Các đại biểu tham dự Hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về tôn giáo do Ban Tôn giáo Chính phủ thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk tổ chức.

Tuy nhiên, trước sự bùng nổ của công nghệ thông tin, sự điều chỉnh mô hình tổ chức chính quyền địa phương và thực tiễn vận hành xã hội hiện đại, hành lang pháp lý về tôn giáo đòi hỏi phải có bước chuyển mạnh mẽ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân một cách hiệu quả hơn.

Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027 để thay thế Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Luật này đánh dấu bước tiến đột phá vượt bậc về mặt thể chế pháp lý.

Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, đại biểu Quốc hội khóa XVI, điểm đột phá nổi bật nhất của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 là lần đầu tiên đưa “Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng” vào phạm vi điều chỉnh trực tiếp, vừa bảo đảm quyền thực hành tín ngưỡng, tôn giáo trong môi trường số, vừa tạo cơ sở pháp lý để ngăn chặn các hành vi lợi dụng không gian mạng vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, Luật cũng nhấn mạnh việc triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu về tôn giáo dùng chung trên toàn quốc kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cấp định danh điện tử cho các tổ chức tôn giáo và giải quyết thủ tục trên Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp tổ chức, cá nhân thực hiện các quyền tôn giáo một cách nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện nhất. Đồng thời, Luật mới góp phần khắc phục các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn phân cấp, phân quyền, bảo đảm tính nhất quán trong công tác quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, không gây phiền hà cho người dân và cơ sở tôn giáo khi thực hiện các hoạt động đăng ký, thông báo theo quy định.

Bảo vệ quyền tự do tôn giáo

Cùng với việc mở rộng không gian cho sự tự do thực hành tín ngưỡng, tôn giáo, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 tiếp tục duy trì nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như: phân biệt đối xử vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo; ép buộc, mua chuộc hoặc cản trở người khác thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc lợi dụng không gian mạng để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đây là lá chắn pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp các tổ chức, cá nhân trước các âm mưu lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch hay trục lợi cá nhân.

TS. Đào Thị Đượm, Trưởng Phòng Công giáo, Ban Tôn giáo Chính Phủ thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo chia sẻ kinh nghiệm thực hiện chuyển đổi số trong các tổ chức tôn giáo.

Sự ra đời của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 không chỉ đáp ứng nguyện vọng của hàng triệu tín đồ, chức sắc trong nước mà còn thể hiện mạnh mẽ cam kết của Việt Nam đối với các công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên.

Để đưa Luật sớm đi vào cuộc sống, Chính phủ đã khẩn trương ban hành kế hoạch hành động, triển khai toàn diện, giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các bộ, ngành, địa phương nhanh chóng xây dựng nghị định hướng dẫn, hoàn thiện hạ tầng số và tổ chức tuyên truyền sâu rộng.

Hoàn thiện thể chế pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo là một quá trình liên tục và nhất quán. Việc ban hành và đưa vào áp dụng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 từ ngày 1/1/2027 sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về tín ngưỡng, tôn giáo, tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật, đồng thời góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Nguyễn Xuân