Bảo vệ sự thật lịch sử cũng chính là gìn giữ bản sắc dân tộc, bồi đắp lòng yêu nước và củng cố niềm tin của nhân dân.

Chính vì có vai trò đặc biệt ấy, lịch sử luôn là lĩnh vực bị các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị lợi dụng để chống phá. Chúng bóp méo quá khứ để gây hoài nghi về hiện tại; xuyên tạc sự kiện, hạ thấp con người và làm phai mờ những biểu tượng đã gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ nhằm phủ nhận con đường dân tộc đã lựa chọn. Mục đích sâu xa của chúng là làm lung lay niềm tin của nhân dân.

Xuyên tạc lịch sử ngày nay không chỉ xuất hiện bằng những lời lẽ cực đoan, dễ nhận biết mà ẩn nấp tinh vi hơn bằng cách “khoác” những tên gọi tưởng như vô hại như “góc nhìn khác”, “giải thiêng lịch sử”, “phản biện lịch sử”, “khôi phục sự thật bị che giấu”; thậm chí núp dưới danh nghĩa sáng tạo văn học hay nghiên cứu học thuật. Dữ kiện có thật bị tách khỏi hoàn cảnh; chỗ thiếu tư liệu được lấp bằng suy đoán; hư cấu được đặt cạnh sự thật khiến nội dung có vẻ đáng tin. Từ nghi ngờ một chi tiết, người đọc có thể bị dẫn đến hoài nghi một nhân vật, rồi phủ nhận cả một giai đoạn lịch sử.

Cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh tham quan, học tập truyền thống tại Nhà đày Buôn Ma Thuột. Ảnh: Quỳnh Anh

Nếu trước đây nội dung xuyên tạc chủ yếu lan qua sách, báo, phát thanh và truyền hình thì nay mạng xã hội, các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo khiến thông tin sai lệch lan nhanh hơn, rộng hơn và khó kiểm soát hơn. Nội dung từ một cuốn sách có thể bị cắt thành video ngắn, ảnh dẫn lời, bài đăng hay đoạn âm thanh chỉ trong vài giờ. Công nghệ còn có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói và văn bản giả ngày càng khó phân biệt. Những nội dung gây sốc, kích thích tò mò thường được chia sẻ nhanh nên cái sai có khi chạy trước sự thật một quãng xa.

Đến khi cơ quan chức năng xác minh và kết luận, thông tin sai lệch có thể đã trở thành “điều từng nghe nói” trong một bộ phận công chúng. Xử lý sai phạm là cần thiết nhưng chưa đủ, cần giữ thế chủ động trên mặt trận tư tưởng.

Công tác tư tưởng phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, đúng tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị. “Xây” là cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” phải chủ động, kiên quyết và thường xuyên. “Xây” trước hết là đưa sự thật lịch sử đến với công chúng sớm, rõ ràng và thuyết phục. Tư liệu cần được số hóa, sắp xếp khoa học, thuận tiện cho việc tra cứu. Báo chí, trường học, bảo tàng, cơ quan lưu trữ và đơn vị nghiên cứu cần có nhiều cách truyền tải dễ hiểu như video ngắn, đồ họa, hồ sơ số, chuyên mục hỏi - đáp. Sự thật chính xác nhưng đến chậm, khó tìm và trình bày khô cứng sẽ khó cạnh tranh với những nội dung giật gân, cắt ghép.

“Chống” không chỉ là xử lý khi vi phạm đã xảy ra. Khi phản bác, phải nêu cụ thể sai ở đâu, tư liệu nào bác bỏ, hoàn cảnh lịch sử nào bị tách rời, thủ pháp nào khiến người đọc hiểu sai. Muốn công chúng tin, sự thật phải được chứng minh.

Tại Đắk Lắk và các địa phương, nguồn tư liệu quý về lịch sử Đảng bộ, truyền thống cách mạng và khối đại đoàn kết các dân tộc cần được số hóa, giới thiệu rộng rãi bằng những hình thức gần gũi hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Đồng thời, cán bộ, đảng viên và người dân cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, phân biệt sử liệu với suy đoán, nhận biết nội dung bị cắt ghép hoặc giả mạo bằng công nghệ. Khi hiểu biết lịch sử được củng cố, thông tin chính thống được cung cấp kịp thời và người dân biết tự kiểm tra nguồn tin, các luận điệu xuyên tạc sẽ khó gieo rắc hoài nghi.

Thọ Tiến - Thùy Liên

Trường Chính trị tỉnh Đắk Lắk