Chiều 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội thảo luận ở tổ về các dự án: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Thảo luận tại Tổ số 14, các đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk tập trung thảo luận, phản ánh sát thực tiễn cơ sở nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, khả thi.

Làm rõ tiêu chí các loại đất là đối tượng chịu thuế

Tham gia dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đồng thuận mục tiêu hạn chế lãng phí đất đai, song đề nghị đánh giá tác động thận trọng khi áp thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, chưa hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Theo đại biểu, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tiêu chí đối tượng chịu thuế, phân định rõ nguyên nhân bỏ hoang (do khách quan, thiên tai, chất lượng đất kém; do vướng quy hoạch treo, đất để dành cho con cái; hay do găm giữ, đầu cơ trục lợi). Trên cơ sở đó, luật thuế cần phối hợp chặt chẽ với Luật Đất đai để xác định tiêu chí ưu tiên đánh thuế, lộ trình áp dụng và mức thuế suất tương ứng với từng nguồn gốc, tính chất. Đồng thời, kiến nghị có thời gian chuyển tiếp ít nhất 2 năm trước khi áp dụng thuế suất 0,2% để kịp thời tháo gỡ vướng mắc quy hoạch và giúp người dân, doanh nghiệp chuẩn bị phương án sử dụng đất.

Đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Góp ý quy định bổ sung khoản 5a Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế), đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn chỉ rõ: chính sách này dự kiến giảm thu ngân sách tối đa khoảng 328,3 tỷ đồng/năm nhưng hồ sơ chưa đánh giá đầy đủ tác động tới chất lượng và giá bữa ăn.

Miễn thuế cho doanh nghiệp chưa đồng nghĩa giá sẽ giảm hay chất lượng tăng, do đó cần làm rõ cơ chế chuyển hóa ưu đãi đến người thụ hưởng trực tiếp (học sinh vùng khó khăn, bệnh nhân nghèo). Đại biểu đề nghị siết chặt điều kiện miễn thuế gắn với an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, hạch toán riêng khoản thu ưu đãi và kiên quyết loại trừ ưu đãi nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm do lỗi của doanh nghiệp.

Liên quan nội dung này, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân, Giám đốc Sở GD-ĐT chia sẻ áp lực của các trường khi học 2 buổi/ngày: vừa thiếu biên chế cấp dưỡng, kinh phí hợp đồng thấp, vừa khó khăn về hóa đơn, chứng từ nguồn gốc thực phẩm ở vùng sâu vùng xa.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân, Giám đốc Sở GD-ĐT thảo luận tại phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Việc thuê đơn vị chuyên nghiệp là cần thiết để giảm tải cho giáo viên và phù hợp chủ trương xã hội hóa. Dù vậy, đại biểu đề nghị thay vì miễn toàn bộ thuế thu nhập doanh nghiệp, cần nghiên cứu cách tính thuế hoặc cơ chế hỗ trợ hợp lý, vừa khuyến khích xã hội hóa, vừa kiểm soát nghiêm ngặt an toàn thực phẩm.

Cân nhắc kỹ việc bắt buộc đấu thầu sách giáo khoa

Thảo luận dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), đại biểu Lê Đào An Xuân góp ý Điều 23 về chỉ định nhà đầu tư: Luật Đất đai năm 2024 và dự thảo sửa đổi không có quy định chỉ định nhà đầu tư mà chỉ điều chỉnh hình thức giao, cho thuê đất qua đấu thầu rộng rãi hoặc không đấu thầu, đấu giá; trong khi khoản 3 và 4 Điều 23 dự thảo Luật Đấu thầu chưa phân biệt rõ dự án có và không sử dụng đất.

Đại biểu đề nghị quy định bắt buộc đấu thầu rộng rãi đối với dự án có sử dụng đất thuộc diện giao, cho thuê đất theo luật đất đai; các trường hợp áp dụng khoản 3, khoản 4 giao Thủ tướng Chính phủ quy định. Đại biểu cũng kiến nghị luật hóa thẩm quyền xử lý khối lượng phát sinh ngoài hợp đồng; xử lý tình huống phát sinh do thay đổi vốn, chủ đầu tư khi sắp xếp bộ máy; rà soát quy định chuyển tiếp để không làm gián đoạn các gói thầu đang triển khai.

Đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Ở góc độ giáo dục, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân phản ánh bất cập giữa Nghị định 271 (mua sắm sách giáo khoa miễn phí phải theo luật đấu thầu) và dự thảo luật (chưa làm rõ quy định này, chưa bổ sung “sách giáo khoa giáo dục phổ thông” vào khái niệm “hàng hóa”). Đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ việc bắt buộc đấu thầu sách giáo khoa, bởi chủ trương sử dụng thống nhất một bộ sách toàn quốc do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành đã tạo thế độc quyền tự nhiên, triệt tiêu tính cạnh tranh cốt lõi của đấu thầu, trong khi giá sách đã được Nhà nước quản lý.

Đối với tài liệu giáo dục địa phương, việc đấu thầu in ấn thuần túy theo giá khiến đơn vị đồng hành biên soạn trượt thầu vào tay nhà thầu giá thấp nhưng thiếu năng lực chuyên môn (chỉnh lý, tập huấn), dẫn đến tài liệu không thể in, phải dạy qua tệp PDF, tiềm ẩn rủi ro lớn về bản quyền. Từ thực tế trên, đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế đặc thù cho việc mua sắm, in ấn, phát hành sách giáo khoa và tài liệu giáo dục địa phương, không áp dụng cứng nhắc như hàng hóa thông thường.

Tạo đột phá cho giải ngân vốn đầu tư công

Tham gia dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo chỉ rõ nguyên nhân chậm giải ngân đầu tư công là do quy trình thủ tục còn trùng lặp, kéo dài. Để tháo gỡ, đại biểu đề xuất sửa đổi từ Điều 76 đến Điều 81: xóa bỏ tầng nấc trung gian, chuyển mạnh sang hậu kiểm, áp dụng nguyên tắc “chỉ phê duyệt một lần” và rút gọn 14 bước xuống 5 nội dung chính (chuẩn bị đầu tư; thẩm định và quyết định đầu tư; giao vốn và lựa chọn nhà thầu; thi công, nghiệm thu, quyết toán; bàn giao và đánh giá kết quả). Khi dự án tổng thể đã được duyệt, cần trao toàn quyền cho chủ đầu tư phê duyệt dự toán, báo cáo kinh tế kỹ thuật và thi công; Kho bạc Nhà nước thực hiện giải ngân thông suốt theo quy định khung gắn với cơ chế hậu kiểm trách nhiệm.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thảo luận về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Bên cạnh giải ngân đầu tư công, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang phản ánh bất cập trong cơ chế phân bổ chi thường xuyên tại Luật Ngân sách nhà nước. Đại biểu phân tích chi sự nghiệp gồm hai mảng có bản chất hoàn toàn khác nhau là chi cho con người (lương, công tác phí, khoán định mức) và chi cho nhiệm vụ chuyên môn (sửa chữa, tập huấn, đào tạo). Hiện nay, mức khoán chi thường xuyên cho con người tại Đắk Lắk chỉ đạt khoảng 33 triệu đồng/biên chế/năm, sau khi trừ 10% tiết kiệm thì số kinh phí còn lại cho hoạt động hành chính, văn phòng phẩm, tiền điện, nước và xăng xe công tác là quá hạn hẹp. 

Việc để các địa phương tự cân đối dẫn đến chênh lệch rất lớn, trong khi các tỉnh, thành có nguồn thu lớn có thể bố trí hàng trăm triệu đồng/biên chế thì các tỉnh khó khăn như Đắk Lắk, Cao Bằng, Tuyên Quang lại chịu nhiều thiệt thòi. Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang đề nghị Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi cần ban hành một chuẩn định mức khung tối thiểu chung, bảo đảm phân bổ chi thường xuyên hợp lý cho con người và hoạt động thực tế.

Lan Anh