Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI
Bảo đảm chặt chẽ, minh bạch trong xử lý xóa nợ thuế

Chiều 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.

Kiểm soát chặt đối tượng xóa nợ thuế

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu khẳng định việc Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết theo trình tự rút gọn là rất kịp thời, đáp ứng mong mỏi của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cũng như các doanh nghiệp đã tạm dừng hoạt động từ lâu. Đây cũng là cơ sở quan trọng giúp cơ quan quản lý nắm chính xác số lượng doanh nghiệp đang hoạt động, tạm dừng hoặc đã ngừng hoạt động để có định hướng, giải pháp đạt mục tiêu phát triển doanh nghiệp đến năm 2030.

Tuy nhiên, các đại biểu lưu ý không vì tính cấp bách mà làm giảm chất lượng chính sách. Trong bối cảnh tính đến ngày 23/10/2026 có tới 2.518.440 người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 với số nợ khoảng 27.805 tỷ đồng, đại biểu nhấn mạnh hiệu quả của Nghị quyết phải được đo bằng số mã số thuế được xử lý và chất lượng dữ liệu, chứ không chỉ bằng số tiền được xóa. Chính sách này phải được xác định là giải pháp một lần, có thời hạn, đúng đối tượng, không tạo tiền lệ xóa nợ định kỳ và không hoàn trả các khoản đã nộp ngân sách.

Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn
Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn

Dẫn chiếu yêu cầu của Diễn đàn toàn cầu về việc giám sát pháp nhân không hoạt động và lưu giữ hồ sơ nhận dạng, chủ sở hữu hưởng lợi, đại biểu đề nghị Quốc hội tiếp thu hai nhóm chỉnh lý lớn. Một là, khóa chặt đối tượng thụ hưởng, kiểm soát chặt trạng thái 06, loại trừ các khoản nợ liên quan đến hành vi vi phạm và bảo toàn dữ liệu. Hai là, phân hóa mức xóa tiền chậm nộp theo thời điểm nộp đủ nợ gốc để khuyến khích thu hồi nợ sớm, tách riêng các khoản thu về đất, tài nguyên, đồng thời thiết lập tiêu chí kiểm chứng và cơ chế phục hồi đối với các khoản xóa sai.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm giải trình của thủ trưởng cơ quan thuế, khẳng định hệ thống công nghệ không thể thay thế trách nhiệm của người đứng đầu. Mọi quyết định xử lý nợ phải có căn cứ, dấu vết dữ liệu kiểm chứng; thủ tục giải quyết mã số thuế phải đúng thời hạn và phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do nếu từ chối. Hằng năm, Chính phủ cần báo cáo Quốc hội về số tiền đã xóa, số nợ gốc thu hồi được, các trường hợp lợi dụng chính sách và công khai kết quả theo từng nhóm đối tượng trên cơ sở bảo vệ bí mật thuế, dữ liệu cá nhân của người nộp thuế.

Có cơ chế xử lý mã số thuế “treo”

Nhìn nhận từ những vướng mắc thực tiễn để hoàn thiện dữ liệu quản lý thuế và đáp ứng các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin, ý kiến thảo luận tại hội trường cũng tập trung kiến nghị tháo gỡ ba bất cập lớn trong quy trình hành chính hiện nay.

Đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn
Đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn

Trước hết là cơ chế xử lý hàng triệu mã số thuế "treo". Thực tế có rất nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế do chủ sở hữu đã qua đời, già yếu, ra nước ngoài, mất liên lạc, hoặc người đứng tên thực chất chỉ là người làm thuê không còn hợp đồng, trụ sở và con dấu đều không còn.

Trước thực tế bất khả thi nếu yêu cầu các đối tượng này quay lại làm thủ tục, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép cơ quan thuế chủ động tự động xóa mã số thuế sau khi đã thông báo công khai rộng rãi mà chủ doanh nghiệp hoặc người có trách nhiệm không đến làm việc sau một thời hạn nhất định.

Cùng với đó, đại biểu chỉ ra quy định hiện hành bắt buộc doanh nghiệp khi giải thể phải tự chứng minh không nợ bảo hiểm xã hội, không nợ tiền lương hay nợ các doanh nghiệp khác là rào cản rất khó thực hiện. Thay vào đó, việc đòi nợ cần giao cho các chủ nợ tự khởi kiện hoặc sử dụng các công cụ pháp luật tương ứng để bảo vệ quyền lợi.

Đối với vấn đề quản lý xuất nhập cảnh, đại biểu phản ánh Luật Quản lý xuất nhập cảnh không quy định cấm xuất cảnh đối với trường hợp nợ thuế mức độ nhỏ hoặc đang vướng thủ tục mã số thuế, nhưng thời gian qua nhiều cá nhân bị tạm hoãn xuất cảnh chỉ vì vướng mã số thuế dù không nợ hoặc nợ không đáng kể, gây nhiều phiền hà. Do đó, cơ quan thuế cần rà soát lại, hoặc Quốc hội bổ sung ngay vào Nghị quyết quy định cho phép các trường hợp đang trong thời gian đóng mã số thuế vẫn được xuất cảnh bình thường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: quochoi.vn
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: quochoi.vn

Giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiếp thu ý kiến về quy định tạm hoãn xuất cảnh, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan của Bộ Công an để làm rõ căn cứ pháp lý và kết nối hệ thống dữ liệu giữa hai cơ quan. Mục tiêu hướng tới là mọi công dân đều có thể tra cứu trạng thái nghĩa vụ thuế của mình 24/7, thực hiện nộp thuế trực tuyến và lệnh tạm hoãn xuất cảnh sẽ được gỡ bỏ ngay trên hệ thống sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Về mốc thời gian hiệu lực thi hành, Bộ Tài chính đã chủ động chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, chốt số liệu sổ sách tính đến ngày 23/10/2026 (thời điểm trình dự thảo) để chống lợi dụng chính sách, đồng thời tính toán các phương án kiên quyết xử lý nghiêm các đối tượng cố tình chây ỳ, trốn thuế.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương phối hợp với cơ quan thẩm tra và các đơn vị liên quan tiếp thu, rà soát, giải trình đầy đủ ý kiến của đại biểu; hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Lan Anh (tổng hợp)
 

Ý kiến của bạn