Sáng 13/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Làm rõ căn cứ đình chỉ, tránh phát sinh "giấy phép con" trong hậu kiểm

Góp ý về quy định đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán tại Điều 69 dự thảo Luật, các đại biểu chỉ ra rằng dự thảo mới chỉ liệt kê hành vi vi phạm mà giao Bộ Tài chính quy định thời hạn đình chỉ (dự thảo Thông tư đang thiết kế mức tối đa lên tới 24 tháng). Việc đình chỉ kéo dài đến hai năm không chỉ ảnh hưởng sự tồn tại của đơn vị cung cấp dịch vụ mà còn làm gián đoạn việc lập báo cáo tài chính, thực hiện nghĩa vụ thuế của khách hàng.

Do đó, đại biểu đề nghị Luật phải quy định rõ thời hạn đình chỉ tối đa; phân biệt rạch ròi giữa sai sót nghiệp vụ có thể khắc phục với hành vi cố ý gian lận; lượng hóa tiêu chí "có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng" và rà soát để tránh chồng chéo giữa đình chỉ, phạt hành chính và thu hồi giấy chứng nhận.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Quyết định đình chỉ phải nêu rõ căn cứ, phạm vi, thời hạn tương xứng với vi phạm, bảo đảm quyền giải trình của người bị xử lý, đồng thời ràng buộc trách nhiệm thông báo kịp thời, bảo quản và bàn giao đầy đủ hồ sơ, dữ liệu cho khách hàng.

Liên quan đến cơ chế quản lý sau khi bãi bỏ giấy phép kinh doanh dịch vụ kế toán, đại biểu lưu ý cần kiểm soát chặt chẽ các văn bản dưới luật để không vô tình tạo ra "cửa kiểm soát mới".

Cụ thể, quy định tại dự thảo Thông tư yêu cầu phải khai báo trên hệ thống trước khi hoạt động có thể biến tướng thành thủ tục tiền kiểm nếu hệ thống gặp sự cố làm đình trệ quyền kinh doanh hợp pháp.

Đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc việc khai báo chỉ nhằm phục vụ quản lý, không phải thủ tục chấp thuận trước, đồng thời tận dụng dữ liệu sẵn có từ cơ quan thuế và đăng ký kinh doanh để tránh kê khai trùng lặp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Bên cạnh đó, cần rà soát quy định về giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán để đồng bộ với Luật Đầu tư, tránh yêu cầu chứng nhận đối với những công việc chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn người làm kế toán thông thường.

Nâng cao chất lượng dịch vụ, phân định rõ trách nhiệm

Tán thành việc mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh, đại biểu nhấn mạnh đặc thù của kế toán là tính liên tục, tích lũy; sai sót nhỏ ban đầu có thể gây hệ quả lớn về thuế và chi phí khắc phục về sau. Vì vậy, Chính phủ cần quy định rõ chuẩn mực thực hành tối thiểu (kiểm tra chứng từ, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý, bàn giao số liệu) và các nội dung bắt buộc trong hợp đồng dịch vụ kế toán.

Về phân định trách nhiệm, đại biểu đề nghị quy định rõ nghĩa vụ cảnh báo thiếu sót của bên cung cấp dịch vụ đi đôi với trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực của khách hàng; bảo vệ quyền độc lập chuyên môn, bảo lưu ý kiến bằng văn bản và quyền từ chối, chấm dứt hợp đồng nếu bị yêu cầu làm trái pháp luật. Về chế tài, cần miễn trừ xử phạt cho bên thuê dịch vụ nếu họ đã kiểm tra hợp lý, ngay tình, nhưng xử lý nghiêm các trường hợp thông đồng làm sai lệch số liệu.

Đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn

Đối với công tác hậu kiểm, đại biểu đề xuất giám sát chất lượng trực tiếp tại đơn vị cung cấp dịch vụ qua khả năng truy xuất dữ liệu điện tử của người lập và người chịu trách nhiệm; ứng dụng dữ liệu ngành thuế để kiểm tra theo mức độ rủi ro thay vì tiêu chí doanh thu, bảo đảm phối hợp giữa Bộ Tài chính, UBND cấp tỉnh và cơ quan thuế nhằm tránh chồng chéo.

Ngoài ra, đại biểu kiến nghị bổ sung vào khoản 4 Điều 52 Luật Kế toán quy định cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước được bố trí người quản lý, điều hành kiêm làm kế toán trong một số trường hợp; đồng thời tách bạch hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán xuyên biên giới với hoạt động kế toán nội bộ của tập đoàn (trung tâm dịch vụ dùng chung, hệ thống tập trung ở nước ngoài) và hỗ trợ kỹ thuật, cân nhắc tính cần thiết của yêu cầu liên danh bắt buộc để bảo đảm phù hợp với pháp luật trong nước và cam kết quốc tế.

Cũng trong phiên làm việc sáng nay, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Nghị quyết về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; đồng thời thảo luận tại hội trường về phương án xử lý thuế đối với doanh nghiệp dự án BOT điện có bảo lãnh, cam kết của Chính phủ về thuế; dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), cùng một số nội dung quan trọng khác.

Lan Anh