Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 29/10 các đại biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tham gia phát biểu tại nghị trường, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo luật với nhiều nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, gỡ nút thắt về tư vấn phòng ngừa rủi ro, bảo vệ vị thế doanh nghiệp, khơi thông các nguồn lực phát triển bền vững.

Đơn giản hóa thủ tục tiếp cận hỗ trợ pháp lý

Tham gia thảo luận, đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đánh giá cao dự thảo luật đã điều chỉnh định hướng hỗ trợ pháp lý từ cung cấp thông tin sang phòng ngừa và tuân thủ.

Đại biểu chỉ rõ quy định hiện hành còn có sự trùng lặp giữa các điều khoản, chưa làm rõ ranh giới giữa chính sách tư vấn với hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, cũng như phạm vi và mối quan hệ với chính sách chung. Đại biểu đề nghị cần phân định rõ các nội dung trên, đồng thời phân biệt hoạt động nâng cao năng lực quản trị tuân thủ pháp luật với dịch vụ tư vấn pháp luật cho nhu cầu cụ thể; làm rõ khái niệm “hỗ trợ pháp lý chuyên sâu”, quy định rõ trường hợp được hỗ trợ chuyên sâu và nguyên tắc không hỗ trợ trùng một nội dung, một khoản chi.

Đồng thời đề nghị cần quy định rõ về phạm vi và cơ chế hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật. Theo đại biểu, Điều 15 đã đề cập đến tư vấn, cố vấn, huấn luyện pháp luật; Điều 6 cũng đã cho phép hỗ trợ bằng phiếu hỗ trợ và các phương thức sử dụng ngân sách. Nhưng chính sách hỗ trợ chi phí tư vấn cho từng doanh nghiệp, nhất là tư vấn về phòng ngừa rủi ro chưa được xác định đủ rõ.

Đại biểu Lê Đào An Xuân phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Điều này bộc lộ khi dự thảo Nghị định thiết kế mức hỗ trợ chi phí cụ thể, thủ tục thì gắn với vụ việc vướng mắc pháp lý thực tế và từ chối nếu không phải là vụ việc cụ thể, đại biểu đề nghị sửa đổi, bổ sung nguyên tắc Nhà nước hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí tư vấn pháp luật theo nhóm đối tượng, khả năng ngân sách và chương trình được phê duyệt.

Liên quan đến nội dung đơn giản hóa thủ tục để nhận hỗ trợ và bảo đảm tính bảo mật của doanh nghiệp, đại biểu kiến nghị Luật bổ sung nguyên tắc thủ tục hỗ trợ đơn giản hơn, ưu tiên trực tuyến, sử dụng phiếu hỗ trợ, phân cấp quyết định phù hợp quy mô kinh phí và bổ sung nguyên tắc bảo mật và độc lập tư vấn.

Về tổng thể, luật chỉ nên quy định khung về chính sách, đối tượng, phạm vị, nguyên tắc bảo mật, liên thông và tổ chức thực hiện; còn các quy định chi tiết về mức hỗ trợ, hồ sơ, trình tự, định mức thì giao cho Chính phủ quy định. Có như vậy thì chính sách hỗ trợ pháp lý mới thật sự dễ tiếp cận và giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro, giảm chi phí tuân thủ và yên tâm phát triển. 

Tạo động lực tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi xanh

Quan tâm đến vấn đề bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp, Đại tá Trần Quang Tâm, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk cho rằng, các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước thời gian qua đã góp phần giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa duy trì hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, tiếp cận các ưu đãi. Khu vực này tiếp tục là nguồn thu ngân sách nội địa quan trọng và là nền tảng giải quyết việc làm xã hội. Song vẫn hiện hữu những thách thức cốt lõi: 

Đại tá Trần Quang Tâm thảo luận tại hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Thứ nhất, về rủi ro pháp lý và quyền lợi bị lu mờ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa rất dễ bị tổn thương trước các biến động thị trường; tình trạng chậm thanh toán từ các dự án đầu tư công hoặc các doanh nghiệp lớn cùng với các chi phí tuân thủ hành chính còn nặng nề. Thực trạng các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chịu yếu thế trong các quan hệ kinh tế đối với các đối tác lớn, trong tiếp cận với các nguồn lực đất đai, mặt bằng, nguồn vốn tín dụng. 

Thứ hai, áp lực xanh hóa và đứt gãy nguồn cung vật tư. Các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội, quản trị ngày càng khắt khe trong chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi doanh nghiệp nội địa đang thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn lực, nguyên vật liệu đầu vào ổn định, giá cả thì biến động lớn. 

Thực trạng về chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn chưa được luật hóa rõ ràng để tạo động lực tài chính. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững nhưng thiếu nguồn lực đầu tư về công nghệ sạch.

Các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xây dựng quy mô nhỏ và vừa đang đối mặt với tình trạng giá nhân công, giá nguyên vật liệu đầu vào biến động tăng cao, đang tạo ra một áp lực lớn đến chi phí sản xuất kinh doanh, lợi nhuận của doanh nghiệp; thiếu cơ chế kết nối với các doanh nghiệp đầu chuỗi. 

Thứ ba, chính sách nuôi dưỡng nguồn thu chưa tương xứng. Nhiều chính sách ưu đãi về thuế, quỹ phát triển còn mang tính hình thức; thủ tục phức tạp khiến doanh nghiệp có quyền mà không với tới, dẫn đến cái việc sức sống của doanh nghiệp thiếu bền vững, thất thoát nguồn thu lâu dài do doanh nghiệp ngừng trệ hoặc giải thể. 

Các đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Để khắc phục triệt để các điểm nghẽn trên, đại biểu đề xuất sửa đổi, bổ sung một khoản mới ở Điều 9: Nhà nước bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong các giao dịch thương mại, đầu tư. Nghiêm cấm các cơ quan nhà nước, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp lớn lợi dụng vị thế độc quyền hoặc vị trí thống lĩnh thị trường để áp dụng các điều khoản bất lợi, chậm thanh toán tiền hàng hoặc các dịch vụ quá 90 ngày đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính phủ quy định chế tài xử lý vi phạm cụ thể đối với các hành vi chậm thanh toán gây ách tắc dòng tiền của doanh nghiệp nhỏ và vừa. 

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung vào Điều 11 theo hướng, doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi mô hình sản xuất sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đạt các chứng nhận tiêu chuẩn môi trường quốc tế hoặc quốc gia được giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu tiên áp dụng mô hình mới. Đồng thời được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với lãi suất ưu đãi đặc biệt.

Đồng thời, đại biểu kiến nghị thiết lập cơ chế liên kết chuỗi giá trị chặt chẽ. Trong đó, Chính phủ có cơ chế hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp đào tạo nhân lực; cơ chế bình ổn để bảo đảm minh bạch thị trường nguyên vật liệu, vật tư đầu vào thiết yếu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm công khai quy hoạch, nguồn cung nguyên vật liệu, công bố chỉ số giá định kỳ; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, định mức giá nguyên vật liệu và giá nhân công sát thực tế; tạo cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các gói thầu phụ, chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ tại địa phương.

Chi phí mà doanh nghiệp đầu chuỗi hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa về kỹ thuật, đào tạo nhân lực, cung ứng nguyên vật liệu ổn định được tính vào chi phí hợp lý và được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

“Sửa đổi Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa lần này không chỉ là tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà là kiến tạo một hệ sinh thái pháp lý vững chắc, nơi quyền lợi của doanh nghiệp được bảo vệ tối đa, nguồn nhân lực, nguyên vật liệu được khơi thông và tăng trưởng xanh trở thành hiện thực”, đại biểu Trần Quang Tâm nhấn mạnh. 

Lan Anh