Với hơn 189 km bờ biển, hệ thống đầm vịnh ven biển phong phú cùng mạng lưới sông, hồ chứa nước ngọt nội địa rộng lớn, Đắk Lắk sở hữu tiềm năng lớn để phát triển ngành thủy sản.

Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi thế này, việc chuyển đổi phương thức sản xuất là yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp trên địa bàn.

Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo (ĐMST), chuyển đổi số (CĐS) và ứng dụng khoa học - công nghệ (KH-CN) chính là chìa khóa nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cho toàn chuỗi giá trị.

Doanh nghiệp tiên phong ứng dụng công nghệ và dữ liệu

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh đã chủ động đưa công nghệ và số hóa vào từng mắt xích của chuỗi giá trị.

Điển hình như Công ty TNHH Thủy sản Đắc Lộc, nhờ ứng dụng công nghệ PCR/Real-time PCR đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017 cùng hệ thống nuôi tuần hoàn (RAS), lọc UF và tia UV, doanh nghiệp đã chủ động kiểm soát hoàn toàn môi trường nuôi. Trong đó, quy trình nuôi tôm hùm trong bể trên bờ của công ty đã được cấp bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi sang lồng nhựa HDPE bền vững, tích hợp hệ thống cho ăn tự động và cảm biến IoT giúp giảm thiểu hao hụt, tối ưu chi phí và bảo vệ môi trường biển.

Bà Huỳnh Thị Như Quỳnh (Công ty TNHH Thủy sản Đắc Lộc) chia sẻ: “Nếu KH-CN giúp kiểm soát chặt chẽ quá trình sản xuất thì CĐS chính là công cụ kết nối và quản trị hiệu quả toàn bộ chuỗi giá trị”.

Lãnh đạo UBND tỉnh và doanh nghiệp tham quan, tìm hiểu các thiết bị, giải pháp công nghệ đo đạc và giám sát môi trường phục vụ ngành thủy sản.

Không chỉ dừng lại ở khâu nuôi trồng, công đoạn chế biến và tiêu thụ cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Ông Lê Văn Hồng, Giám đốc Công ty Cổ phần Bá Hải, cho biết doanh nghiệp đang nghiên cứu tái chế phụ phẩm chế biến làm thức ăn thủy sản, đồng thời lắp đặt điện mặt trời áp mái và hệ thống tuần hoàn nước nhằm tiết kiệm tài nguyên, hướng tới sản xuất xanh. “Chúng tôi đã xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc, liên kết dữ liệu từng lô hàng từ nguồn cung nguyên liệu đến thành phẩm xuất khẩu. Điều này không chỉ hỗ trợ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường EU và Hoa Kỳ”, ông Hồng nhấn mạnh.

Đột phá cơ chế, hỗ trợ theo nhu cầu thực tế

Theo thống kê của ngành nông nghiệp và môi trường, trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác thủy sản toàn tỉnh đạt 67.917 tấn, sản lượng nuôi trồng đạt 30.073 tấn và chế biến hải sản đạt hơn 6.871 tấn. Để tiếp tục gia tăng giá trị sản phẩm, các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu đang đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh.

Ông Trần Văn Sơn, Phó Giám đốc Sở KH-CN Đắk Lắk, cho biết tỉnh đang chuyển dịch mạnh mẽ tư duy quản lý từ “Doanh nghiệp xin hỗ trợ” sang “Tỉnh đặt bài toán - doanh nghiệp, viện/trường đề xuất giải pháp - Nhà nước hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng”. Đặc biệt, trong năm 2026, tỉnh đã bố trí nguồn lực tài chính khoảng 3% tổng chi ngân sách cho KH-CN, ĐMST và CĐS, tương đương hơn 1.026 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này tập trung triển khai các chương trình trọng điểm như: hỗ trợ đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ; tư vấn áp dụng tiêu chuẩn ISO, HACCP; xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho công nghệ mới.

Mô hình nuôi biển công nghiệp sử dụng lồng nhựa HDPE bền vững, tích hợp công nghệ hiện đại giúp nâng cao hiệu quả và bảo vệ môi trường của Công ty Cổ phẩn Bá Hải tại xã Ô Loan.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Võ Anh Khuê (Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung) chia sẻ: “Các tổ chức hỗ trợ ĐMST đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc kiến tạo thị trường công nghệ. Việc bóc tách nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để đặt hàng các nhà khoa học nghiên cứu ứng dụng, kết hợp phát triển Sàn giao dịch KH-CN của tỉnh sẽ giúp các sản phẩm nghiên cứu nhanh chóng đi vào đời sống sản xuất”.

Hy vọng, với sự đồng hành chặt chẽ giữa chính sách kiến tạo của Nhà nước, tri thức chuyên sâu từ các viện, trường cùng tinh thần chủ động đổi mới công nghệ của doanh nghiệp chính là nền tảng vững chắc để ngành thủy sản Đắk Lắk phát triển xanh và minh bạch hơn, khẳng định vị thế bền vững trên thị trường trong nước và quốc tế.

Lệ Văn