Trong làn sóng chuyển đổi số (CĐS), mỗi hộ gia đình có cách tiếp cận công nghệ khác nhau, tùy điều kiện và nhu cầu. Điểm chung là tinh thần chủ động học tập, từng bước đưa công nghệ vào đời sống, sản xuất, kinh doanh.

Khi mỗi gia đình trở thành "lớp học số"

Tại buôn Yông B, xã Cuôr Đăng, chị H’Won Adrơng vừa làm nông nghiệp, vừa bán tạp hóa và đồ ăn sáng tại nhà. Với 5 sào cà phê, hồ tiêu, chị chủ động tìm hiểu kiến thức chăm sóc cây trồng qua internet để áp dụng vào sản xuất. Trong kinh doanh, mạng xã hội cũng trở thành kênh giúp chị học hỏi công thức chế biến món ăn, tiếp cận khách hàng và quảng bá sản phẩm.

Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại thông minh và thực hiện các thao tác trên môi trường số không dễ dàng đối với chị. Ngoài sự hướng dẫn của Tổ công nghệ số cộng đồng, các đoàn thể ở địa phương thì con gái H’Lệ Adrơng (21 tuổi) chính là “bạn đồng hành” tích cực hỗ trợ kỹ năng số thêm tại nhà cho chị.

Chuyên viên Phòng Văn hoá - Xã hội xã Cuôr Đăng hướng dẫn kỹ năng số cho mẹ con chị H’Won Adrơng ở buôn Yông B, xã Cuôr Đăng.

Từ những thao tác đơn giản, hai mẹ con cùng học, thực hành, từng bước giúp chị H’Won sử dụng các kênh thông tin chính thống, thanh toán không dùng tiền mặt và đăng tải hình ảnh sản phẩm lên mạng xã hội. Nhờ đó, công nghệ dần trở thành công cụ thiết thực, phục vụ cả sinh hoạt lẫn hoạt động kinh doanh của gia đình.

Chị H’Won chia sẻ: “Học công nghệ không phải là điều gì quá xa vời mà bắt đầu từ chính nhu cầu hằng ngày. Sự hướng dẫn của con gái giúp tôi từng bước làm quen với các tiện ích số, tự tin hơn khi tiếp cận thông tin và tìm kiếm thêm cơ hội bán hàng”.

Câu chuyện của hai mẹ con cũng cho thấy vai trò của gia đình trong việc hỗ trợ người lớn tuổi tiếp cận công nghệ, biến những kiến thức được hướng dẫn tại cộng đồng thành kỹ năng có thể sử dụng trong thực tế.

Không chỉ phục vụ sinh hoạt, công nghệ còn mở ra hướng phát triển kinh tế cho nhiều hộ gia đình. Tại xã Quảng Phú, vợ chồng ông Nguyễn An Sơn đã xây dựng thương hiệu “Cà phê Ông Giáo” bằng cách tiếp cận và tận dụng các nền tảng số để tìm kiếm khách hàng, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp sản phẩm của gia đình tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi địa phương. Để làm được điều đó, vợ chồng ông đã cùng nhau chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức, hướng dẫn nhau cách sử dụng các nền tảng số và thích ứng với phương thức kinh doanh mới.

Trong gia đình, người trẻ có kỹ năng, thao tác thành thạo về công nghệ số thì hướng dẫn cho người lớn tuổi để phục vụ nhu cầu cuộc sống, cứ như vậy "lớp học số" ở gia đình rất linh động và hiệu quả.

Lan tỏa phong trào “Bình dân học vụ số”

Nhằm đưa kỹ năng số đến gần hơn với người dân, năm 2026, tỉnh Đắk Lắk đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” với các mục tiêu: 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong cơ quan nhà nước có kiến thức, kỹ năng số phục vụ công việc; 100% học sinh từ cấp tiểu học được trang bị kỹ năng số phù hợp với lứa tuổi. Đối với người dân trong độ tuổi trưởng thành, mục tiêu đặt ra là 100% có kiến thức cơ bản, kỹ năng số thiết yếu và 80% được xác nhận đạt phổ cập tri thức về chuyển đổi số trên nền tảng VNeID.

Vợ chồng ông Nguyễn An Sơn (xã Quảng Phú) cùng nhau học tập, trao dồi kỹ năng số.

Để thực hiện các mục tiêu này, tỉnh chú trọng tuyên truyền, tổ chức các lớp học và hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Theo kế hoạch, mỗi xã, phường tổ chức tối thiểu 5 lớp “Bình dân học vụ số”; mỗi thôn, buôn, khu phố triển khai ít nhất 10 buổi hướng dẫn người dân. Các hoạt động được định hướng gắn với nhu cầu thực tế, giúp người dân từng bước tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao khả năng tự bảo vệ trên không gian mạng.

Một trong những hoạt động nổi bật là Cuộc thi “Gia đình chuyển đổi số” tỉnh Đắk Lắk năm 2026. Ban Tổ chức nhận được 229 tác phẩm dự thi và lựa chọn 27 tác phẩm xuất sắc để trao giải, gồm 16 giải thể loại ảnh và 11 giải thể loại video. Các tác phẩm thu hút hơn 1,1 triệu lượt xem trên Fanpage cùng hàng chục nghìn lượt tương tác.

Thông qua những hình ảnh, video về các thành viên hỗ trợ nhau sử dụng công nghệ, cuộc thi góp phần giới thiệu những cách làm thiết thực, khuyến khích các gia đình chủ động học tập và ứng dụng kỹ năng số. Qua đó, chuyển đổi số được thể hiện bằng những việc gần gũi trong đời sống, thay vì chỉ là khái niệm trong các chương trình, kế hoạch.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL Đắk Lắk, cho rằng CĐS trong gia đình bắt đầu từ những việc thiết thực như hỗ trợ người lớn tuổi sử dụng điện thoại, thực hiện thủ tục trực tuyến, đồng hành cùng con trong học tập hay ứng dụng công nghệ vào kinh doanh.

Theo ông Hiệp, giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay mức độ tương tác, mà còn ở việc đưa câu chuyện CĐS đến gần hơn với đời sống thường ngày. Những mô hình gia đình cùng học tập, hỗ trợ nhau nâng cao kỹ năng số có thể gợi mở cách làm phù hợp để các hộ gia đình khác tham khảo, áp dụng.

CĐS chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân có thể sử dụng công nghệ một cách chủ động, an toàn và hiệu quả. Từ sự đồng hành giữa các thế hệ trong mỗi gia đình đến những mô hình ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, việc học tập số đang từng bước hình thành thói quen mới. Đây chính là nền tảng để Đắk Lắk lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng, góp phần xây dựng xã hội số toàn diện và bền vững.

Đỗ Lan