Thời gian qua, không ít doanh nghiệp dù liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng quy mô, gia tăng đầu tư.

Trước nghịch lý này, Cục Thuế đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc thắt chặt quản lý và đẩy mạnh kiểm tra chuyên đề năm 2026 đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận, trốn thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.

Qua rà soát, Cục Thuế đã tổng hợp danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng phát sinh lỗ liên tiếp trong hai năm 2023 - 2024. Đây đều là những doanh nghiệp quy mô lớn, có ảnh hưởng đáng kể tới thị trường. Các doanh nghiệp này chủ yếu tập trung tại những trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng…, song cũng xuất hiện ở nhiều địa phương khác, trong đó có 3 doanh nghiệp ở Đắk Lắk.

Cơ quan thuế đẩy mạnh rà soát việc kê khai, nộp thuế của các doanh nghiệp.

Cần nhìn nhận khách quan rằng, không phải mọi doanh nghiệp báo lỗ đều có dấu hiệu vi phạm. Nhiều doanh nghiệp thực sự gặp khó khăn do biến động thị trường, chi phí đầu vào tăng cao, sức mua suy giảm hoặc chịu tác động từ những cú sốc kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là một bộ phận doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có yếu tố liên kết, doanh nghiệp FDI hoặc có cấu trúc công ty mẹ - công ty con, đã lợi dụng kẽ hở chính sách để thực hiện các hành vi chuyển giá, kê khai chi phí không hợp lý nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Thực tế cho thấy, hiện tượng “lỗ giả, lãi thật” không mới, nhưng ngày càng tinh vi. Doanh nghiệp có thể báo lỗ trong nhiều năm liên tiếp nhưng vẫn mở rộng quy mô, tăng vốn đầu tư, thậm chí chiếm lĩnh thị phần. Điều này đặt ra dấu hỏi lớn về tính minh bạch trong hoạt động tài chính và nghĩa vụ thuế. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, những doanh nghiệp này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo ra sự bất bình đẳng đối với các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Chính vì vậy, việc cơ quan thuế triển khai kiểm tra chuyên đề đối với nhóm doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lỗ kéo dài là hoàn toàn cần thiết. Đây là nhóm có rủi ro cao về thuế, đòi hỏi phải được giám sát bằng các công cụ hiện đại như phân tích dữ liệu, đối chiếu giao dịch liên kết, kiểm tra giá chuyển nhượng. Việc lựa chọn đúng đối tượng không chỉ nâng cao hiệu quả thanh tra, mà còn tránh gây phiền hà cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Ở góc độ tích cực, động thái này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: mọi doanh nghiệp, dù quy mô lớn hay nhỏ, trong nước hay nước ngoài, đều phải tuân thủ pháp luật thuế như nhau. Đây là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin và tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Đối với Đắk Lắk, việc có doanh nghiệp nằm trong diện rà soát đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh địa bàn sau sáp nhập có quy mô lớn hơn, hoạt động kinh tế đa dạng hơn. Kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm (nếu có), mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro, điều chỉnh hoạt động theo hướng minh bạch, bền vững.

Về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là tiếp tục hoàn thiện thể chế và hiện đại hóa công tác quản lý thuế. Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ, hóa đơn điện tử được áp dụng rộng rãi, các giao dịch được kiểm soát theo thời gian thực, thì dư địa cho gian lận sẽ ngày càng thu hẹp.

Có thể nói, việc “soi” nhóm doanh nghiệp lỗ kéo dài, lãi mỏng không đơn thuần là một đợt kiểm tra chuyên đề, mà là bước đi cần thiết để siết chặt kỷ luật tài chính ngân sách. Khi mọi nghĩa vụ được thực hiện công bằng, minh bạch, thì nguồn lực quốc gia mới được sử dụng hiệu quả, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Việt An