Ngày 23/5, tại phường Buôn Ma Thuột, Hội Nước và Môi trường Việt Nam phối hợp với Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thảo - Tọa đàm “Quản lý, sử dụng và xúc tiến đầu tư phát triển tài nguyên nước gắn với nông nghiệp, nông thôn mới và năng lượng xanh miền Trung - Tây Nguyên”.

Hội thảo có sự tham dự của ông Chu Phạm Ngọc Hiển, Chủ tịch Hội Nước và Môi trường Việt Nam; đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học; đại diện tỉnh Lâm Đồng, Gia Lai và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực. Về phía tỉnh Đắk Lắk, tham dự có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn; đại diện lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan.

Ông Chu Phạm Ngọc Hiển, Chủ tịch Hội Nước và Môi trường Việt Nam phát biểu khai mạc.

Khu vực miền Trung - Tây Nguyên sở hữu hệ thống mạng lưới sông ngòi dày đặc với nhiều lưu vực sông lớn như Vu Gia – Thu Bồn, Trà Khúc, Kôn – Hà Thanh, Ba, Sê San, Srêpốk và Đồng Nai. Tổng lượng dòng chảy trung bình năm của khu vực khá lớn, tiêu biểu như lưu vực sông Đồng Nai đạt 39,98 tỷ m³/năm, Vu Gia – Thu Bồn đạt 19,35 tỷ m³/năm, Srêpốk đạt 18,4 tỷ m³/năm. Đây cũng là vùng có mật độ hồ chứa thủy lợi, thủy điện lớn nhất cả nước, đóng vai trò chủ lực trong điều tiết dòng chảy.

Tuy nhiên, tài nguyên nước toàn vùng đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do lượng mưa và dòng chảy phân bổ biến động mạnh, khi có tới 60 - 80% lượng nước tập trung vào mùa mưa, còn mùa khô kéo dài từ 5 – 8 tháng gây hạn hán khốc liệt. Nhu cầu sử dụng nước toàn vùng hiện khoảng 21 tỷ m³/năm và dự báo sẽ tăng mạnh lên 26,1 tỷ m³/năm vào năm 2050, gây áp lực nặng nề lên cả nguồn nước mặt lẫn nước dưới đất.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Chu Phạm Ngọc Hiển, Chủ tịch Hội Nước và Môi trường Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phải thay đổi căn bản phương thức tiếp cận trong bối cảnh mới. Ông Chu Phạm Ngọc Hiển khẳng định, tài nguyên nước khu vực miền Trung - Tây Nguyên đang chịu áp lực cộng hưởng từ biến đổi khí hậu cực đoan và tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng.

Do đó, các địa phương không thể tiếp tục khai thác tự nhiên một cách manh mún mà phải chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "khai thác nguồn nước" sang "quản trị tổng hợp tài nguyên nước" theo lưu vực sông, hướng tới mục tiêu tiết kiệm, đa mục tiêu, gắn kết tuần hoàn giữa bảo vệ nguồn sinh thái đầu nguồn và phát triển năng lượng xanh, nông nghiệp bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn tham gia phiên thảo luận.

Đối với Đắk Lắk, tỉnh có 791.000 ha đất sản xuất nông nghiệp cần nước tưới; 1.208 công trình thủy lợi (gồm 676 đập, hồ chứa), với tổng dung tích khoảng 800 triệu m³. Nhiều công trình nhỏ hiện đã xuống cấp, bồi lắng lớn, kết hợp áp lực khai thác nước dưới đất tăng cao phục vụ cây công nghiệp đã làm suy giảm mực nước ngầm nghiêm trọng.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, việc bảo đảm an ninh nguồn nước là nhiệm vụ chiến lược và là nền tảng cốt lõi đối với quá trình phát triển xanh, xây dựng nông thôn mới bền vững của địa phương. Do đó, Đắk Lắk mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ các bộ, ngành Trung ương, cũng như sự đồng hành sát sao của các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp trong công tác quy hoạch hạ tầng thủy lợi, chuyển đổi số ngành nước và đặc biệt là thúc đẩy thu hút đầu tư theo mô hình hợp tác công - tư (PPP). Tỉnh Đắk Lắk cam kết sẽ chủ động phối hợp liên vùng, thí điểm các mô hình thủy lợi xanh, cấp nước tuần hoàn và năng lượng sạch nhằm biến thách thức thành lợi thế phát triển vững chắc.

Đại biểu tham gia ý kiến thảo luận.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng đã tập trung thảo luận nhiều nhóm giải pháp đột phá, trọng tâm là thúc đẩy xã hội hóa hạ tầng tích trữ nước, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, bổ cập nhân tạo nước dưới đất (MAR) và nhân rộng các mô hình cấp nước nông thôn vùng khó khăn kết hợp năng lượng mặt trời. Các đại biểu cũng kiến nghị, đề xuất các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong quản lý, khai thác tài nguyên nước và đề xuất cơ chế thu hút đầu tư, xã hội hóa, đối tác công tư.

Các kiến nghị, nhóm dự án ưu tiên đề xuất từ hội thảo lần này sẽ được ban tổ chức tổng hợp đầy đủ để trình Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương xem xét, làm cơ sở triển khai thực tế tại các địa phương Nam Trung bộ và Tây Nguyên trong giai đoạn tới.

Minh Thuận