Năm 2026, khu vực kinh tế tập thể (KTTT), hợp tác xã (HTX) tỉnh tiếp tục khẳng định vai trò trong tổ chức lại sản xuất, kết nối thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trên nền tảng đó, tỉnh định hướng kiến tạo một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, thúc đẩy HTX đổi mới quản trị, ứng dụng công nghệ, mở rộng liên kết và trở thành những hạt nhân phát triển trong giai đoạn mới.

Phát huy thế mạnh HTX nông nghiệp

Theo Liên minh HTX tỉnh, toàn tỉnh hiện có 1.255 HTX, 8 liên hiệp HTX và 510 tổ hợp tác. Trong đó, HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm hơn 69%. Đây cũng là lực lượng quan trọng để khai thác lợi thế các sản phẩm nông nghiệp, như: cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, ca cao, lúa gạo, lâm nghiệp và thủy sản; góp phần kết nối các vùng sản xuất với công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ và xuất khẩu.

Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết tham quan các sản phẩm của các hợp tác xã tiêu biểu tỉnh Đắk Lắk.

Nhiều HTX nông nghiệp đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động. Thay vì chỉ cung ứng giống, phân bón hoặc các dịch vụ đầu vào, HTX cũng tham gia tổ chức vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, chế biến, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm. Thêm vào đó, toàn tỉnh có khoảng 185 HTX liên kết với 34 doanh nghiệp, 276 trang trại, gia trại, hơn 15.500 hộ sản xuất và 5 tổ chức khoa học. Các liên kết đã góp phần hình thành vùng nguyên liệu ổn định, tạo điều kiện áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Một số mô hình đã khẳng định hiệu quả như HTX Nông nghiệp, dịch vụ công bằng Ea Kiết liên kết với doanh nghiệp sản xuất, chế biến cà phê đạt tiêu chuẩn Fairtrade; HTX Nông nghiệp, dịch vụ công bằng Ea Tu tổ chức sản xuất cà phê theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển cà phê đặc sản. Nhiều HTX khác cũng tích cực đầu tư chế biến cà phê, ca cao, rau quả và nông sản; kết hợp sản xuất với du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, qua đó mở rộng không gian kinh doanh và tạo thêm nguồn thu cho thành viên.

Xu hướng ứng dụng khoa học, công nghệ cũng diễn ra ngày càng rõ nét. Đến giữa năm 2026, tỉnh có khoảng 104 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chủ yếu trong tưới tiết kiệm, sấy, sơ chế, chế biến nông sản, rang xay cà phê, truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, Fairtrade. Một số HTX đã sử dụng mã QR, hóa đơn điện tử, phần mềm quản lý sản xuất, bán hàng và nền tảng số để quảng bá sản phẩm.

Các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm OCOP và chuyển đổi số đang tiếp thêm nguồn lực cho quá trình đổi mới của các HTX. Riêng năm 2026, có 3 đề án khuyến công hỗ trợ trực tiếp cho HTX với tổng kinh phí hơn 1,529 tỷ đồng, tập trung vào máy sấy thăng hoa, thiết bị chế biến ca cao và chế biến nông sản. Những hỗ trợ có trọng tâm đã giúp HTX nâng năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm sau chế biến.

Kiến tạo hệ sinh thái cho HTX đổi mới

Đắk Lắk có lợi thế vùng nguyên liệu nông nghiệp, lâm nghiệp ở phía Tây, thủy hải sản, kinh tế biển, du lịch ở phía Đông. Cùng với đó là không gian phát triển rộng hơn cho công nghiệp chế biến, thương mại và logistics. Điều này mở ra cơ hội hình thành những chuỗi giá trị liên vùng, liên ngành, trong đó HTX đảm nhận vai trò tổ chức sản xuất, kết nối hộ dân với doanh nghiệp và thị trường.

Năm 2027, tỉnh đặt mục tiêu thành lập mới 60 HTX. Số HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nâng lên 175 đơn vị và có 250 HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết yêu cầu Liên minh HTX tỉnh chủ động tham mưu những giải pháp sáng tạo, phù hợp để KTTT thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh. Trong đó, trọng tâm là xây dựng mô hình HTX kiểu mới gắn với công nghệ, kinh tế xanh, tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, hữu cơ và chuỗi giá trị.

HTX Dịch vụ nông nghiệp sạch (xã Krông Pắc) đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong chăm sóc, quản lý cây sầu riêng.

Theo bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, Đắk Lắk hội tụ nhiều điều kiện để KTTT phát triển mạnh, từ vùng chuyên canh cà phê, đất đỏ bazan đến tiềm năng lâm nghiệp, thủy sản, du lịch và bản sắc văn hóa. HTX không chỉ là mô hình kinh tế mà còn là phương thức tổ chức phát triển, giúp những người sản xuất nhỏ cùng bước vào thị trường lớn và chia sẻ cơ hội.

“Trong nền kinh tế số, “hợp vốn” không chỉ là vốn tài chính mà còn là tri thức, công nghệ, dữ liệu, thương hiệu và niềm tin; “hợp sức” là cùng đổi mới, sáng tạo, chia sẻ lợi ích và trách nhiệm. Vì vậy, sứ mệnh của khu vực KTTT Đắk Lắk không chỉ là thành lập thêm HTX mà phải xây dựng những HTX thực sự mạnh, có khả năng tổ chức vùng nguyên liệu, chế biến sâu, dẫn dắt thị trường, sở hữu thương hiệu, dữ liệu, công nghệ và sức cạnh tranh quốc tế”, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.

Thanh Xuân