Đánh giá thực chất tiến độ, tập trung xử lý điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, gắn trách nhiệm người đứng đầu là yêu cầu của Chính phủ đối với các công trình, dự án trọng điểm. 

Tại phiên họp mới đây về các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đánh giá đúng tình hình, nhất là đối với những dự án chậm tiến độ và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Từng dự án phải được làm rõ tiến độ, khả năng hoàn thành, kết quả giải ngân, khó khăn, vướng mắc và phương án xử lý.

Thực tế cho thấy, bên cạnh những công trình đạt tiến độ, vẫn còn không ít dự án chậm so với kế hoạch. Theo Bộ Xây dựng, lĩnh vực xây dựng hiện có 55 dự án với 124 dự án thành phần thuộc diện theo dõi, chỉ đạo. Trong số 61 dự án, dự án thành phần đang thi công có 19 dự án chậm tiến độ; nhóm đang chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu có 7 dự án chậm. Đáng chú ý, 25 dự án, dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 20%, trong đó 6 dự án chưa giải ngân.

Qua kiểm tra thực tế, một số công trình dự kiến hoàn thành trong năm 2026 đã bộc lộ nguy cơ chậm tiến độ. Trong khi đó, các “điểm nghẽn” về giải phóng mặt bằng (GPMB), đất đai, thủ tục đầu tư, nguồn vốn và vật liệu vẫn xuất hiện ở nhiều dự án. Đặc biệt, nguồn vật liệu xây dựng chịu áp lực khi nhiều công trình lớn triển khai đồng thời. Cùng với đó, giá vật liệu xây dựng bình quân tăng khoảng 18 - 20% trong khi mức dự phòng chi phí tại nhiều dự án chỉ khoảng 10%, tạo thêm áp lực cho thi công và thanh toán khối lượng. 

Tại tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đang đặt ra đối với nhiều công trình giao thông trọng điểm. Điển hình như Dự án thành phần 3 thuộc cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, đến nay, tỉnh đã hoàn thành GPMB toàn tuyến; khối lượng thi công xây lắp đạt 98,95%. Để bù đắp ảnh hưởng của thời tiết mùa mưa Tây Nguyên, chủ đầu tư và các nhà thầu tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, tranh thủ tối đa thời tiết thuận lợi.

Cùng với đó, Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh cũng đang được địa phương chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Tỉnh đã thống nhất lựa chọn 18 khu tái định cư và 5 khu cải táng. Các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục để khởi công 6/18 khu tái định cư và 2/5 khu cải táng trong tháng 10, cơ bản hoàn thành hạ tầng kỹ thuật trong năm 2026. Các khu còn lại dự kiến khởi công trong tháng 12/2026 và hoàn thành trong năm 2027, bảo đảm tiến độ hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong quý 4/2028.

Dự án Tuyến đường bộ ven biển đang được các đơn vị, địa phương đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư. Ảnh: Tuyết Hương

Đối với tuyến đường bộ ven biển có tổng chiều dài 25,47 km, tổng vốn đầu tư 3.825 tỷ đồng, công tác GPMB đang được tập trung thực hiện. Đoạn kết nối Tuy An - Tuy Hòa đạt 80,3% mặt bằng; đoạn phía Bắc cầu An Hải đạt 97,46%. Đoạn kết nối phường Xuân Đài - xã Tuy An Đông vừa được phê duyệt dự án, đang hoàn thiện thiết kế bản vẽ thi công để khởi công vào tháng 12/2026.

Để các công trình phát huy hiệu quả đồng bộ, một số vướng mắc cần sớm được tháo gỡ. Với cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, tỉnh kiến nghị cho phép sử dụng khoảng 440,57 tỷ đồng nguồn vốn GPMB không còn nhiệm vụ chi để đầu tư các hạng mục như hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS), trạm kiểm soát tải trọng, trạm dừng nghỉ và hoàn thiện nút giao CT.02 kết nối đường Võ Nguyên Giáp - Cảng hàng không Buôn Ma Thuột.

Đối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông, dù toàn tuyến dài 90,122 km đã đưa vào khai thác từ tháng 5/2026, địa phương vẫn kiến nghị sớm hoàn trả các tuyến đường bị ảnh hưởng; giải quyết bồi thường nhà ở, công trình dân sinh hư hỏng; khắc phục đất đá bồi lấp ruộng đồng và hoàn thiện hệ thống tiêu thoát nước.

Với dự án đường sắt tốc độ cao, việc sớm thống nhất hướng tuyến, lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và cắm mốc GPMB ngoài thực địa là những nhiệm vụ cần được thúc đẩy, tạo cơ sở để địa phương chủ động triển khai công tác bồi thường, tái định cư.

Chỉ đạo chung về các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường phối hợp liên ngành, tập trung xử lý các điểm nghẽn, không để thiếu vật liệu ảnh hưởng đến tiến độ công trình. Đồng thời, tiếp tục rà soát các dự án chậm tiến độ, chậm giải ngân; tăng cường theo dõi, giám sát, kịp thời cảnh báo nguy cơ phát sinh để xử lý.

"Mục tiêu cuối cùng là công việc phải chuyển biến, dự án phải có đường găng tiến độ, các vướng mắc phải được tháo gỡ, nguồn lực phải được khơi thông và hiệu quả đầu tư phải được nâng lên" - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Thanh Xuân