Những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Đắk Lắk đã thu hút sự quan tâm của nhiều startup và cộng đồng doanh nhân.

Tuy nhiên, hành trình vươn lên của các doanh nghiệp (DN) công nghệ trên địa bàn tỉnh vẫn đang đối mặt với những rào cản. Để giải phóng tiềm năng của kinh tế số trên địa bàn tỉnh, việc nhận diện chính xác và tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nhận diện rào cản hiện hữu

Hiện nay toàn tỉnh có hơn 20.000 DN đang hoạt động. Tuy nhiên, hàm lượng khoa học công nghệ của cộng đồng DN tỉnh nhà hiện còn rất hạn chế. Tính đến nay, toàn tỉnh chỉ có khoảng 16 DN được công nhận là DN khoa học công nghệ và năng lực hoạt động thực tế của số ít này vẫn chưa thực sự mạnh mẽ.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy trải nghiệm thiết bị của một doanh nghiệp công nghệ.

Sự phát triển của DN công nghệ tại Đắk Lắk đang vướng những nút thắt cấu trúc. Trước hết là bài toán hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng còn hạn chế, chi phí đầu tư phần cứng và bảo mật lớn trong khi biên lợi nhuận mỏng cùng sự thiếu vắng các không gian đổi mới sáng tạo đạt chuẩn.

Kế đến là nguồn nhân lực chất lượng cao vừa thiếu hụt vừa đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám khi lao động chủ yếu tập trung về các đô thị lớn. Thêm vào đó, khả năng tiếp cận vốn tín dụng khó khăn.

Cuối cùng, thị trường tiêu thụ tại chỗ còn nhỏ lẻ và dè dặt với giải pháp số khiến DN rơi vào vòng luẩn quẩn thiếu không gian thử nghiệm, thiếu doanh thu tái đầu tư để vươn xa.

Nhìn nhận về những thách thức này, ông Lê Vân Phước, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Novatus Global cho biết, hệ sinh thái công nghệ tại Đắk Lắk đang đối mặt với hai nút thắt cốt lõi lớn nhất.

Thứ nhất là nút thắt về hạ tầng tư duy và nhân lực chuyên sâu khi phần lớn DN khát khao ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), tự động hóa nhưng lại thiếu hụt nguồn nhân lực chuyển hóa lý thuyết thành bài toán thực chiến, dẫn đến việc ứng dụng còn mang tính phong trào, rời rạc.

Thứ hai là nút thắt về sự kết nối dữ liệu và thương mại hóa sản phẩm công nghệ khi các giải pháp số, truy xuất nguồn gốc hay hệ thống quản trị thường thiếu một bộ cơ sở dữ liệu chuẩn hóa liên thông, khiến DN khó tích hợp sâu vào chuỗi giá trị lớn của tỉnh như nông nghiệp thông minh hay dịch vụ đô thị.

Cần giải pháp đồng bộ

Để tháo gỡ những nút thắt trên, đòi hỏi sự chung tay đồng bộ từ nhiều phía. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ thiết thực về thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các mô hình kinh tế số và thử nghiệm công nghệ mới.

Các chương trình kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ DN tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi theo đặc thù tài sản trí tuệ cũng như việc thúc đẩy chuyển đổi số trong chính khu vực công sẽ là những động lực quan trọng tạo ra thị trường đầu ra cho DN công nghệ.

Về phía các trường đại học, cơ sở đào tạo trên địa bàn, cần gắn kết chặt chẽ hơn nữa với nhu cầu thực tế của DN thông qua việc đào tạo theo đơn đặt hàng, cập nhật các xu hướng công nghệ mới vào chương trình giảng dạy. Chỉ khi các điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực và vốn được khơi thông đồng bộ, hệ sinh thái DN công nghệ Đắk Lắk mới có thể bứt phá mạnh mẽ, đóng góp xứng đáng vào chiến lược phát triển kinh tế số của tỉnh nhà trong giai đoạn tới.

Một doanh nghiệp công nghệ hoạt động trên địa bàn tỉnh.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lương Nguyễn Minh Triết cho rằng, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ là xu thế tất yếu mà cộng đồng DN tỉnh cần chủ động tham gia sâu rộng. Nguồn lực hỗ trợ cho lĩnh vực này của tỉnh rất lớn, luôn sẵn sàng đồng hành từ khâu tư vấn chuyên gia, tối ưu quy trình cho đến kinh phí thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo và đặt hàng DN.

Nếu xem nhẹ hoặc chậm chân trong bước đi này, DN địa phương chắc chắn sẽ mất lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa. Trong thời gian tới, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cần nghiên cứu xây dựng một đề án tổng thể về hỗ trợ chuyển đổi số cho các hội viên, tập trung giải quyết các bài toán thiết thực như ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số vào quản trị vận hành, đổi mới trang thiết bị sản xuất cho các DN nghiên cứu chiều sâu, cũng như kết nối nhu cầu cụ thể của từng nhóm DN để nhận gói hỗ trợ toàn diện từ tỉnh.

Từ góc độ cộng đồng DN, ông Nguyễn Xuân Lợi, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Đắk Lắk, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển An Thái bày tỏ mong muốn tỉnh tiếp tục quan tâm, có chính sách hỗ trợ DN đầu tư vào chế biến sâu và ứng dụng khoa học công nghệ để gia tăng giá trị nông sản Đắk Lắk.

Khả Lê