UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Quyết định về việc thành lập Vườn quốc gia Ea Sô trên cơ sở chuyển nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công tác bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững của tỉnh.

Theo đó, Vườn quốc gia Ea Sô có tên tiếng Anh là Ea So National Park, nằm trên địa bàn xã Ea Knốp. Vườn quốc gia có tổng diện tích tự nhiên 26.959,01 ha, gồm ba phân khu chức năng: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt hơn 21.676 ha, phân khu phục hồi sinh thái hơn 4.118 ha và phân khu dịch vụ - hành chính hơn 1.163 ha. Vùng đệm của Vườn quốc gia có diện tích 18.229,06 ha, gồm 18 thôn, buôn thuộc 5 xã của hai tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai.

Vườn Quốc gia Ea Sô nhìn từ trên cao

Việc nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô thành Vườn quốc gia nhằm tăng cường bảo tồn các hệ sinh thái đặc trưng, các loài động, thực vật nguy cấp, quý, hiếm; bảo vệ nguyên vẹn diện tích rừng tự nhiên; phục hồi hệ sinh thái, phát triển các loài cây bản địa, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại khu vực vùng đệm. Đây cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường chức năng phòng hộ đầu nguồn và khai thác hợp lý tiềm năng du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng.

Tuần tra bảo vệ rừng ở Vườn Quốc gia Ea Sô

Vườn quốc gia Ea Sô hiện có 12 loài nằm trong danh sách nguy cấp của IUCN năm 2025 và 21 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam năm 2024, đặc biệt có 5 loài cực kỳ nguy cấp là voọc bạc Trường Sơn, tê tê Java, cầy giông sọc, cheo cheo lưng bạc, bò rừng.

Lần đầu tiên tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô ghi nhận một số loài thú quý hiếm được cho là mất tích ở Việt Nam sau 20 năm và trước đây chỉ được ghi nhận ở Khánh Hòa, Ninh Thuận… Về chim, có 5 loài thuộc danh sách nguy cấp của IUCN năm 2025 là công xanh, hồng hoàng, diều núi, diều cá bé, vẹt ngực đỏ; 8 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam năm 2024, trong đó có 4 loài nguy cấp là công xanh, hồng hoàng, dù dì Nepal, diều cá bé…

Nhiều năm qua, Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô là nơi các chuyên gia tìm hiểu, phát hiện nhiều loại động thực vật quý hiếm, khẳng định sự đa dạng sinh học. Ảnh: N. Huy

Mới đây, chuyên gia tiếp tục phát hiện quần thể bò tót (Bos gaurus) và bò rừng (Bos javanicus). Đây là một trong hai khu vực trên cả nước còn ghi nhận cả hai loài bò hoang quý hiếm này. Theo Sách đỏ Việt Nam, bò tót được xếp vào nhóm nguy cấp. Loài móng guốc lớn này từng có vùng phân bố rất rộng, từ Lai Châu vào đến Bình Thuận (cũ) nhưng hiện chỉ còn ghi nhận ở Tây Nguyên và miền Nam.

Một cá thể bò tót quý hiếm được bẫy ảnh ghi lại tại Vườn Quốc gia Ea Sô

Theo quyết định của UBND tỉnh, Ban Quản lý Vườn quốc gia Ea Sô sẽ được thành lập trên cơ sở kế thừa tổ chức bộ máy, biên chế của Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, đồng thời được kiện toàn, sắp xếp theo mô hình quản lý vườn quốc gia, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức công bố việc chuyển hạng, hoàn thiện các thủ tục theo quy định; xây dựng Đề án thành lập Ban Quản lý Vườn quốc gia Ea Sô và tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học. Các sở, ngành và chính quyền địa phương có liên quan phối hợp thực hiện các chương trình, dự án nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao đời sống người dân vùng đệm.

Công tác quản lý, bảo vệ rừng, đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô nhiều năm qua được đánh giá hiệu quả. Đây là một trong những yếu tố giúp việc nâng hạng Vườn quốc gia theo đúng quy định. Ảnh: N. Huy

Như vậy đến nay, tỉnh Đắk Lắk có ba vườn quốc gia gồm Vườn Quốc gia Yok Đôn, Vườn Quốc gia Chư Yang Sin và Vườn quốc gia Ea Sô. Ea Sô là Vườn quốc gia thứ 37 của cả nước.

Vạn Tiếp - Nhật Huy