Công nghệ số cùng với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như Suno, Udio… có thể hỗ trợ đắc lực cho các nhạc sĩ trong quá trình sáng tác nhạc như: tạo giai điệu, phối khí, xây dựng giọng hát và hoàn thiện một bản nhạc. 

Đối với tác giả trẻ Trịnh Huy Chuẩn (phường Tuy Hòa), người đang hoạt động trong cả ba lĩnh vực sáng tác, hòa âm và kỹ thuật phòng thu, sự hỗ trợ của công nghệ đã giúp anh có thêm nhiều lựa chọn trong quá trình làm nhạc. 

“AI có thể giúp phác thảo bản phối, thử nghiệm màu sắc âm thanh và xử lý một số công đoạn kỹ thuật, qua đó giảm thời gian thực hiện để người sáng tác tập trung hơn vào việc phát triển ý tưởng. Tuy nhiên, hiệu quả của công nghệ phụ thuộc nhiều vào cách người làm nhạc sử dụng nó. Nếu biết xác định mục tiêu và lựa chọn công cụ phù hợp, AI có thể trở thành trợ thủ giúp hiện thực hóa những ý tưởng vốn khó thực hiện do hạn chế về thời gian, kinh phí hoặc nhân lực. Ngược lại, nếu chỉ dựa vào những sản phẩm có sẵn từ công nghệ, người sáng tác dễ rơi vào thế bị động, khó kiểm soát chất lượng và thiếu dấu ấn riêng” - tác giả Trịnh Huy Chuẩn cho biết.

Còn theo nhạc sĩ Nguyễn Duy Minh Khang (phường Tuy Hòa), trong thực tế hiện nay, người làm nhạc ứng dụng AI theo hai hướng: cung cấp câu lệnh mô tả chủ đề, thể loại và phong cách, AI tạo ra sản phẩm gần như hoàn chỉnh, từ ca từ, nhạc nền đến giọng hát; người sáng tác chủ động xây dựng lời ca, giai điệu, cấu trúc cơ bản, AI chỉ hỗ trợ hòa âm, phối khí và thử nghiệm các phương án thể hiện. 

Các ca khúc được sáng tác với sự hỗ trợ của AI được lựa chọn biểu diễn ngày càng nhiều tại các câu lạc bộ, phòng trà.

Thực tế hoạt động của nhóm Lang Zu Entertainment, nơi nhạc sĩ Khang tham gia, cho thấy AI đã bắt đầu trở thành một phần trong quy trình sản xuất âm nhạc chuyên nghiệp. Khoảng 50% sáng tác gần đây của nhóm có ứng dụng AI trong phối khí. Việc đưa công nghệ vào công đoạn này giúp nhóm tiết kiệm thời gian, thử nghiệm thêm nhiều màu sắc âm thanh mà không phải thực hiện toàn bộ các phương án theo quy trình truyền thống.

Nhạc do AI tạo ra đang xuất hiện ngày càng nhiều tại các quán cà phê, một phần nhờ sự mới lạ và khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu sử dụng âm nhạc. Khi người dùng có thêm nhiều lựa chọn với chi phí thấp, người làm nghề phải đối diện sự cạnh tranh lớn hơn. Trong bối cảnh ấy, sự khác biệt không còn chỉ nằm ở việc ai có thể hoàn thành một bản nhạc nhanh hơn, mà còn ở việc ai tạo được sản phẩm phù hợp với nhu cầu người nghe và có dấu ấn đủ rõ để được nhận diện.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với những người trẻ mới bước vào con đường sáng tác. Nhạc sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Cao Hữu Nhạc, Chi hội phó Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tại Đắk Lắk khẳng định: Nền tảng của sáng tác vẫn là kiến thức nhạc lý, kỹ năng viết ca từ, khả năng cảm thụ và vốn sống.

Việc lắng nghe nhiều thể loại âm nhạc, tìm hiểu cách các nhạc sĩ xây dựng giai điệu, quan sát đời sống và tích lũy trải nghiệm giúp người sáng tác hình thành tư duy nghệ thuật. Khi có nền tảng ấy, họ mới đủ khả năng biến các gợi ý của công nghệ thành chất liệu phục vụ ý tưởng riêng.

Đặc biệt, chiều sâu của tác phẩm còn gắn với cảm xúc và những trải nghiệm đã hình thành nên giai điệu ấy. Đây cũng là điểm khác biệt giữa việc tạo ra một sản phẩm nghe được và sáng tác một tác phẩm có khả năng lưu lại trong lòng công chúng.

Tuyết Hương