Trải qua thời gian cùng những biến đổi của đời sống hiện đại, nhiều giá trị văn hóa cổ truyền vẫn đang được gìn giữ nhờ những con người tâm huyết. Họ lặng lẽ bảo tồn, trao truyền những phong tục, lễ hội và làn điệu dân gian, góp phần để bản sắc văn hóa dân tộc luôn hiện hữu trong đời sống cộng đồng.

"Giữ lửa" văn hóa Việt Bắc giữa đại ngàn

Ở xã Ea Ning, ông Đàm Văn Hồng (55 tuổi, dân tộc Nùng, trú thôn 4) được bà con biết đến như một người luôn tâm huyết gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Việt Bắc.

Năm 1989, ông Hồng cùng gia đình rời quê hương vùng Việt Bắc đến sinh sống tại xã Cư Êwi (cũ), nay là xã Ea Ning. Hơn 30 năm gắn bó với vùng đất Tây Nguyên, cuộc sống của gia đình ông dần ổn định. Dẫu vậy, những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc vẫn luôn được ông trân trọng gìn giữ và truyền lại cho con cháu.

Không chỉ gìn giữ phong tục tập quán trong gia đình, ông Hồng còn vận động bà con trong thôn tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Trong các dịp lễ, Tết hay sinh hoạt tập thể, ông thường đứng ra tổ chức các chương trình giao lưu văn nghệ, khuyến khích bà con mặc trang phục truyền thống, hát những làn điệu dân ca quen thuộc của quê hương.

Đặc biệt, gia đình ông Hồng còn tích cực tham gia phục dựng và duy trì nghệ thuật hát then, đàn tính, loại hình văn hóa đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng. Vợ ông, bà Hoàng Thị Hiền (dân tộc Tày) là một trong những thành viên tích cực của đội hát then, đàn tính tại địa phương. Con gái Đàm Thị Hiệp (34 tuổi) cũng nối tiếp truyền thống gia đình, gắn bó với câu lạc bộ hát then, đàn tính hơn 10 năm nay.

Ông Đàm Văn Hồng (ở giữa, đứng) làm trọng tài trò chơi dân gian lày cỏ tại Lễ hội Văn hóa Dân gian Việt Bắc xã Ea Ning năm 2026. Ảnh: H. Chuyên

Trong các sự kiện văn hóa, lễ hội hay ngày hội đại đoàn kết tại khu dân cư, gia đình ông Hồng không bao giờ vắng mặt. Những tiếng đàn tính réo rắt, những làn điệu then mượt mà vang lên giữa đại ngàn Tây Nguyên không chỉ gợi nhớ về quê hương Việt Bắc mà còn góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của người dân địa phương.

Không chỉ là người tâm huyết với việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, ông Đàm Văn Hồng còn có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác chính quyền địa phương. Trước đây, ông từng đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch HĐND xã Cư Êwi (cũ), được người dân tín nhiệm bởi tinh thần trách nhiệm và sự gần gũi với cộng đồng.

Với sự am hiểu sâu sắc về phong tục, tập quán của đồng bào Tày, Nùng cùng kinh nghiệm tổ chức hoạt động cộng đồng, ông Hồng thường được địa phương mời tham gia hỗ trợ tổ chức các chương trình văn hóa, lễ hội truyền thống. Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn đồng hành cùng chính quyền và bà con trong việc duy trì Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc tại xã Ea Ning. Trong các hoạt động lễ hội, ông không chỉ hỗ trợ công tác tổ chức mà còn trực tiếp tham gia làm trọng tài cho nhiều trò chơi dân gian như lày cỏ, ném còn… góp phần tạo nên không khí vui tươi, sôi nổi cho ngày hội.

Bằng sự tâm huyết và trách nhiệm của mình, ông Đàm Văn Hồng cùng gia đình đang góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Tày, Nùng, để những làn điệu then, tiếng đàn tính và các phong tục tốt đẹp của quê hương Việt Bắc tiếp tục được lưu truyền giữa lòng Ea Ning hôm nay.

Người “giữ hồn” lễ hội Lồng tồng ở Ea Ly

Nhắc đến anh Chu Văn Thảo (SN 1984, xã Ea Ly), cộng đồng các dân tộc thiểu số nơi đây hầu như ai cũng biết. Anh được xem là người kết nối văn hóa cộng đồng, với vai trò “giữ hồn” cho Lễ hội Lồng tồng - lễ hội xuống đồng đầu năm của người Tày, Nùng từ Lạng Sơn vào sinh sống tại xã Ea Ly.

Theo chân gia đình vào Ea Ly lập nghiệp từ năm 1991, cảm mến vùng đất trù phú đã tạo dựng cơ nghiệp cho gia đình mình, anh Thảo luôn mong muốn đóng góp những việc làm ý nghĩa cho địa phương.

Dấu ấn lớn nhất của anh là vai trò tổng đạo diễn Lễ hội Lồng tồng, một lễ hội truyền thống thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia trải nghiệm mỗi dịp đầu năm.

Không qua trường lớp đào tạo về tổ chức sự kiện, cũng không phải là người lớn tuổi nhất trong cộng đồng, nhưng bằng tình yêu và trách nhiệm với văn hóa dân tộc, anh Thảo đã tạo nên thành công cho lễ hội này. Để chuẩn bị cho lễ hội, anh cùng bà con bắt tay vào công việc từ hơn một tháng trước khi diễn ra.

Anh Chu Văn Thảo (bìa phải) được xem là người “giữ hồn” cho lễ hội Lồng tồng ở xã Ea Ly. Ảnh: N. Huy

Một trong những khâu quan trọng nhất của Lễ hội Lồng tồng là tìm được thầy cúng đủ tiêu chuẩn, được cộng đồng người Nùng cấp sắc để thực hiện các nghi lễ truyền thống. Bên cạnh đó, đội múa sư tử, tiết mục không thể thiếu của lễ hội cũng được anh kết nối với cộng đồng người Tày, Nùng ở xã Đức Bình hỗ trợ.

Ở phần hội, anh Thảo xây dựng kế hoạch, thành lập các tiểu ban tổ chức và quy tụ khoảng 250 nghệ nhân tham gia với nhiều tiết mục mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc như hát then, lượn, múa sạp… Nhờ sự chuẩn bị công phu và tâm huyết của cộng đồng, lễ hội diễn ra thành công, thu hút hàng ngàn người dân cùng du khách từ nhiều nơi đến tham gia, trải nghiệm, tạo nên không khí rộn ràng trong những ngày đầu năm mới.

Ông Nay Y Tôn, Chủ tịch UBND xã Ea Ly, cho biết: “Chúng tôi rất tin tưởng khi giao kế hoạch tổ chức Lễ hội Lồng tồng cho anh Chu Văn Thảo. Điều quan trọng nhất ở anh là làm việc bằng tâm huyết, mong muốn giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình, đồng thời góp phần xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng”.

Từ Ea Ning đến Ea Ly, những con người như ông Đàm Văn Hồng hay anh Chu Văn Thảo đang âm thầm góp sức giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Chính từ những tấm lòng tâm huyết ấy, các lễ hội, làn điệu dân ca và phong tục đẹp của cộng đồng vẫn được lưu truyền, trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng và làm phong phú thêm đời sống văn hóa nơi vùng đất mới.

Hồng Chuyên - Nhật Huy