Kỳ cuối: Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao 

Đích đến quan trọng của xây dựng đại học số là tạo ra nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động. Trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nhân lực, các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh đang đổi mới chương trình đào tạo theo hướng thực tiễn, tăng cường thực hành, gắn kết với doanh nghiệp và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo.

Đào tạo theo đơn đặt hàng

Một chương trình đào tạo được xem là sát thực tế không chỉ ở những gì người học được trang bị trong nhà trường mà còn ở khả năng đáp ứng công việc sau khi tốt nghiệp.

Nhiều năm qua, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả lựa chọn tiếp nhận sinh viên các ngành điện công nghiệp, công nghệ ô tô, trắc địa, cơ khí... của Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung (MITC) vào làm việc tại các xí nghiệp quản lý vận hành và công trình hạ tầng giao thông của công ty.

Học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Bách Khoa Tây Nguyên thường xuyên thực hành tại xưởng, nâng cao tay nghề, đáp ứng nhu cầu lao động

Ông Hồ Đắc Đăng Khoa, Phó Giám đốc Ban Nhân sự Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả cho biết, sinh viên MITC được đào tạo theo hướng thực hành nên không mất nhiều thời gian làm quen với công việc, có thể đáp ứng yêu cầu sản xuất, vận hành tại công ty. Với nhà tuyển dụng, đây chính là giá trị của khoảng thời gian học tập trước khi bước vào thị trường lao động.

Để tạo được đầu ra như vậy, chương trình đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh ngày càng dành nhiều thời gian cho thực hành, trải nghiệm nghề nghiệp và sự tham gia của doanh nghiệp. Yêu cầu của thị trường lao động được đưa trở lại giảng đường, tác động trực tiếp đến nội dung đào tạo và phương pháp tổ chức học tập.

Theo ThS. Trần Thị Minh Lý, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đắk Lắk, chương trình đào tạo của nhà trường hiện có khoảng 70% thời lượng dành cho thực hành, kết hợp thực tập tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Trường ký kết hợp tác với 24 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để tạo môi trường học tập, thực hành thực tế cho học sinh, sinh viên, giúp các em rèn luyện kỹ năng nghề, tác phong công nghiệp và làm quen với môi trường sản xuất. Nhờ đó, khoảng 85% học sinh, sinh viên nhà trường có việc làm sau khi hoàn thành khóa học, trong đó nhiều em tham gia làm việc tại thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc…

Sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên trải nghiệm thực tế mô hình trồng cà phê hữu cơ của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vương Thành Công.

Tại Trường Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên, nhà trường thường xuyên phối hợp với doanh nghiệp rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo yêu cầu tuyển dụng. Học sinh, sinh viên được tiếp cận dây chuyền sản xuất, máy móc, thiết bị và môi trường làm việc thực tế.

Ông Lê Văn Vương, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vương Thành Công (phường Ea Kao) cho biết, hằng năm công ty đều gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm về khởi nghiệp, kinh doanh, sản xuất cà phê với sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Đông Á - Phân hiệu Đắk Lắk, Trường Cao đẳng Đắk Lắk, Trường Cao đẳng Buôn Ma Thuột và Trường Cao đẳng FPT. Đơn vị tạo điều kiện để sinh viên thực tập, trải nghiệm toàn bộ các khâu của quy trình sản xuất cà phê.

Qua đó, kiến thức trên giảng đường được đặt trong bối cảnh sản xuất, kinh doanh cụ thể, giúp người học hiểu rõ hơn yêu cầu nghề nghiệp và định hướng con đường lập nghiệp. Khi bài học về nghề được đặt trong môi trường thực tế, người học có cơ hội nhìn rõ công việc tương lai, còn nhà trường có thêm căn cứ điều chỉnh nội dung đào tạo sát nhu cầu.

Thầy Nguyễn Thanh Tước, giảng viên Trường Cao đẳng Công thương miền Trung hướng dẫn thành viên đội Robocon của trường tham gia cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam năm 2025.

Em Lê Văn Sinh, sinh viên MITC chia sẻ, xuất phát từ thực tế người lao động phải làm việc trong điều kiện nắng nóng đặc thù của khu vực phía Đông tỉnh, nhóm đã nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước hoàn thiện sản phẩm áo tản nhiệt, hướng đến giải pháp hỗ trợ người lao động trong môi trường nhiệt độ cao. Qua mỗi lần thử nghiệm, kiến thức học được trở thành cơ sở để nhóm giải quyết bài toán thực tế, điều chỉnh ý tưởng và hoàn thiện sản phẩm.

Từ những sân chơi như MITC – STARTUP, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo ngày càng được đưa gần hơn với quá trình đào tạo, trở thành môi trường để người học vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề cụ thể. Đây cũng là hướng đi được các cơ sở giáo dục đại học chú trọng khi hoạt động nghiên cứu ngày càng gắn với nhu cầu sản xuất và đời sống.

Ngoài đổi mới phương pháp dạy và học, các trường còn đang đẩy mạnh phong trào nghiên cứu khoa học trong sinh viên.

Năm học 2025-2026, MITC công bố 69 bài báo khoa học, nghiệm thu 1 đề tài, công nhận 11 sáng kiến và 21 bài giảng E-Learning. Hoạt động nghiên cứu đạt hơn 7.200 giờ, bằng 144% định mức; học sinh, sinh viên được tham gia nghiên cứu, thiết kế thiết bị, giải quyết các bài toán kỹ thuật và phát triển sản phẩm. Có 44 thiết bị tự làm được công nhận, 67 sản phẩm tham gia các cuộc thi STEAM. Đáng chú ý, từ quá trình nghiên cứu và phối hợp với cơ sở sản xuất, MITC đã hỗ trợ Hợp tác xã Nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Đồng Din hoàn thiện sản phẩm nước rửa chén sinh học để đưa ra thị trường.

Tương tự, dự án Robot cắt cỏ điều khiển từ xa của sinh viên Trường Cao đẳng Đắk Lắk xuất phát từ yêu cầu tăng tiện ích, hiệu quả, giải phóng sức lao động trong sản xuất nông nghiệp. Dự án giành giải Ba lĩnh vực Công nghiệp chế tạo, AI, STEM tại Cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp toàn quốc lần thứ VIII năm 2026.

Sinh viên Nguyễn Quốc Doanh, đại diện nhóm thực hiện dự án cho rằng, điều quan trọng không chỉ là giải thưởng mà qua quá trình nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm, các em được rèn luyện khả năng phát hiện vấn đề, làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ và tìm kiếm giải pháp.

Sinh viên Trường Cao đẳng Đắk Lắk nghiên cứu thành công dự án Robot cắt cỏ điều khiển từ xa, giành giải Ba lĩnh vực Công nghiệp chế tạo, AI, STEM tại Cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp toàn quốc lần thứ VIII năm 2026.

Điểm chung của các dự án sinh viên không chỉ là sản phẩm được hoàn thiện mà là cách nghiên cứu đi từ nhu cầu thực tế đến giải pháp có khả năng ứng dụng. TS. Nguyễn Trung Hòa, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo MITC, cho rằng giá trị của công nghệ cuối cùng phải được thể hiện ở năng lực của người học. Mục tiêu là để người học không chỉ biết mà phải làm được, biết tự tìm giải pháp trước những vấn đề mới.

Đó cũng là yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Trong bối cảnh Đắk Lắk đẩy mạnh nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, du lịch và các lĩnh vực dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, các cơ sở giáo dục đại học đang từng bước xây dựng môi trường đào tạo để người học được tiếp cận thực tiễn, thực hành, nghiên cứu, thử nghiệm và sáng tạo. Mục tiêu của đào tạo vì thế không chỉ dừng ở trang bị kiến thức hay cấp bằng, mà hướng tới hình thành những con người có năng lực làm việc, biết tạo ra giá trị và có khả năng giải quyết những vấn đề mà thị trường, doanh nghiệp và xã hội đặt ra.

Trung Hiếu - Tuyết Hương