Tháng Bảy, những nghĩa trang liệt sĩ lại đón nhiều bước chân trở về. Đằng sau không gian trang nghiêm, sạch đẹp ấy là những con người ngày ngày lặng lẽ quét lá, tưới cây, chăm sóc từng phần mộ.

Công việc thầm lặng ấy không chỉ gìn giữ nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ mà còn góp phần bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng những việc làm bình dị.

Buổi sáng ở Nghĩa trang Liệt sĩ xã Sơn Hòa, khi mặt trời còn chưa lên cao, anh Nguyễn Tiến Hải, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Sơn Hòa, đã kéo vòi nước len qua từng lối đi để tưới cây. Những bồn hoa được vun lại, chậu cây cảnh được cắt tỉa gọn gàng, lá khô được quét sạch.

Anh Hải cho biết, việc chăm sóc nghĩa trang được thực hiện quanh năm, nhưng tháng Bảy luôn là thời điểm đặc biệt nhất. Đây là dịp diễn ra nhiều hoạt động tri ân, lượng người đến viếng đông hơn nên mọi phần việc đều được chuẩn bị chu đáo. "Điều chúng tôi quan tâm nhất là giữ cho nghĩa trang luôn sạch sẽ, trang nghiêm. Nắng nóng kéo dài nên cây rất dễ héo, phải tăng cường tưới nước mỗi ngày. Đến gần ngày 27/7, anh em lại cùng nhau chỉnh trang toàn bộ khuôn viên để chuẩn bị lễ giỗ chung tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ", anh Hải chia sẻ.

Anh Nguyễn Tiến Hải, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Sơn Hòa thắp hương, chăm sóc các phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ khu vực phía Đông tỉnh, tháng Bảy cũng là mùa bận rộn nhất trong năm của những người làm công tác quản trang. Nơi đây hiện là nơi yên nghỉ của 6.109 liệt sĩ, 5 mộ tập thể và 24 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Mỗi ngày, anh Lê Thành Tiên, cán bộ quản lý nghĩa trang (thuộc Sở Nội vụ), đều bắt đầu công việc bằng việc lau dọn nhà tưởng niệm, thắp hương, dâng hoa quả rồi đi kiểm tra từng khu mộ. Đến tháng Bảy, guồng quay công việc càng trở nên gấp gáp hơn. Ngoài phục vụ công tác lấy mẫu ADN đối với hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính, anh còn tất bật hướng dẫn thân nhân tìm mộ, đón tiếp các đoàn đến dâng hương, giải đáp từng câu hỏi của những người lần đầu trở về nơi người thân yên nghỉ. Nếu ngày thường nghĩa trang đón khoảng 40 đoàn mỗi tháng thì vào dịp 27/7, lễ, Tết, con số này tăng lên hơn 300 đoàn, với hàng nghìn lượt người đến viếng.

"Làm quản trang là công việc rất thiêng liêng. Mỗi phần mộ ở đây đều có một câu chuyện, một gia đình đang mong nhớ. Vì vậy, mình phải chăm sóc bằng tất cả sự trân trọng", anh Tiên chia sẻ rồi nhanh chóng bước về phía cổng nghĩa trang để đón thêm một gia đình vừa tìm đến.

Ít ai biết rằng, đằng sau những hàng mộ thẳng tắp là rất nhiều cuộc gặp gỡ đầy xúc động. Có những người con ngoài bảy mươi tuổi lần đầu tìm được nơi cha mình yên nghỉ. Có những gia đình vượt hàng nghìn kilomet chỉ để thắp một nén hương. Có những giọt nước mắt lặng lẽ rơi sau mấy chục năm chờ đợi. Trong những khoảnh khắc ấy, người quản trang không chỉ là người chăm sóc nghĩa trang mà còn là người dẫn đường, người sẻ chia, đôi khi là chứng nhân của những cuộc đoàn tụ muộn màng giữa người còn sống và người đã khuất.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng sự tri ân chưa bao giờ dừng lại. Mỗi gốc cây được tưới xanh, mỗi lối đi được quét sạch, mỗi nén hương được thắp lên đều góp phần gìn giữ sự tôn nghiêm của những "địa chỉ đỏ", để mỗi người khi trở về đều cảm nhận rằng những người đã hy sinh vì Tổ quốc chưa bao giờ bị lãng quên. Trong dòng người trở về ấy có anh Đậu Văn Châu, quê Thanh Hóa. Chuyến đi lần này mang ý nghĩa đặc biệt bởi đây là lần đầu anh được đến viếng bố vợ là liệt sĩ Hoàng Kim Hỷ. Qua người quen giới thiệu, anh liên hệ với anh Lê Thành Tiên để nhờ hỗ trợ tìm phần mộ. Chỉ sau ít phút tra cứu, người quản trang đã đưa anh đến đúng nơi người thân yên nghỉ.

Anh Lê Thành Tiên, cán bộ quản lý Nghĩa trang Liệt sĩ khu vực phía Đông tỉnh (bên phải) hỗ trợ người thân của liệt sĩ tìm đúng vị trí mộ.

Đứng lặng trước tấm bia khắc tên liệt sĩ, anh Châu cẩn thận thắp nén hương rồi cúi đầu rất lâu. Anh xúc động chia sẻ: "Lần đầu đến nên tôi không biết phần mộ ở đâu. May có anh Tiên nhiệt tình hướng dẫn. Nhìn khuôn viên sạch sẽ, phần mộ được chăm sóc chu đáo, gia đình tôi rất xúc động và biết ơn những người đang ngày ngày làm công việc này".

Lời cảm ơn chân thành của người thân liệt sĩ có lẽ cũng là món quà ý nghĩa nhất dành cho những người lặng lẽ chăm sóc nghĩa trang. Họ âm thầm chăm sóc, gìn giữ để mỗi phần mộ luôn sạch đẹp, mỗi nén hương luôn ấm khói và để sự tri ân đối với các Anh hùng liệt sĩ được tiếp nối bằng những việc làm bình dị nhưng bền bỉ mỗi ngày.

Như Thanh