Cùng với sự phát triển của công nghệ số, các thủ đoạn lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi, đa dạng, nhất là tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trước thực tế đó, việc phát huy vai trò của các già làng, người có uy tín được xem là giải pháp quan trọng giúp bà con nâng cao kỹ năng số, chủ động nhận diện và phòng ngừa tội phạm công nghệ.

Buôn Kdruh, xã Ea Khal có đến 95% dân số là đồng bào Êđê. Trước đây, do hiểu biết về công nghệ số của bà con còn hạn chế nên đã có một số trường hợp trong buôn bị lừa đảo trên không gian mạng. Ông Y Thông Niê, người có uy tín buôn Kdruh vẫn chưa quên những câu chuyện buồn của các hộ dân trong buôn. Khi trong nhà có người trở bệnh nặng, bảo hiểm y tế lại hết hạn, một số gia đình đã lên mạng xã hội hỏi cách gia hạn nhanh. Ngay lập tức, kẻ gian đóng giả cán bộ bảo hiểm xã hội gọi điện, dụ dỗ kết bạn Zalo để hỗ trợ từ xa. Chỉ sau vài thao tác cài đặt ứng dụng giả mạo theo hướng dẫn, tài khoản ngân hàng của nạn nhân đã bị trừ hàng triệu đồng. Chưa dừng lại, bằng chiêu bài hỗ trợ hoàn tiền, kẻ lừa đảo tiếp tục dụ dỗ nạn nhân truy cập vào đường link lạ và tiếp tục bị mất tiền...  

Người có uy tín chia sẻ kinh nghiệm về cách tuyên truyền, vận động, hướng dẫn bà con sử dụng các ứng dụng số.

Cùng trong buôn Kdruh, có gia đình lâm vào cảnh nợ nần chồng chất, phải bán đi mảnh đất sản xuất chỉ vì dính vào bẫy "tín dụng đen" qua các app vay tiền trên mạng với lãi suất cao...

Trước thực trạng trên, ông Y Thông Niê đã cùng các thành viên Tổ công tác triển khai Đề án 06 buôn Kduh quyết tâm xóa mù kỹ năng số cho bà con. Các thành viên kiên trì hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, VssID, tích hợp giấy tờ cá nhân và làm quen với thanh toán không dùng tiền mặt. Cùng với đó, ông cũng vạch trần các mánh khóe của tội phạm cho bà con dễ nhận diện; giải thích, khuyên bảo cho bà con không tin lời người lạ trên Zalo, Facebook, không ấn vào link lạ, không tải ứng dụng lạ và tuyệt đối không chia sẻ mã OTP, mật khẩu ngân hàng. Nhờ đó, đến nay, buôn Kdruh không còn trường hợp nào bị lừa đảo qua mạng.

Tại buôn Kuăng, phường Cư Bao, ông Y Khuê Ayun đã giúp buôn Kuăng dẫn đầu phường trong việc cài đặt VNeID mức độ 2 và chuyển đổi số. “Công nghệ số mang lại nhiều thuận lợi, giúp kết nối và giải quyết công việc nhanh hơn nhưng cũng là cái bẫy nếu bà con thiếu cảnh giác. Vì vậy, nâng cao kỹ năng số cho người dân là việc không thể chậm trễ”, ông Y Khuê chia sẻ.

Để tiếp sức cho 1.069 người có uy tín trên toàn tỉnh phát huy tối đa vai trò trong công tác tuyên truyền, vận động tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ngày 18/5/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 182/KH-UBND nhằm nâng cao năng lực số cho người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2031.

Bà Nay H Nan, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo cho biết, để thực hiện hiệu quả kế hoạch này, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho người có uy tín. Theo đó, người có uy tín được trang bị kiến thức thực tế về vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng, Tổ công tác triển khai Đề án 06, cách dùng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, mua bán trên sàn thương mại điện tử, đặt xe, định vị bản đồ số; kỹ năng sử dụng phần mềm bảo mật an toàn thông tin mạng để tuyên truyền, hướng dẫn lại cho bà con buôn làng.

Các lớp tập huấn đã giúp đội ngũ người có uy tín phát huy vai trò nòng cốt, đưa công nghệ và dịch vụ công trực tuyến chạm ngõ từng nhà dân. Qua đó giúp bà con buôn làng nâng cao kiến thức, kỹ năng nhận diện, phòng tránh các thông tin xấu độc, lừa đảo trực tuyến và các âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc trên không gian mạng.

Nguyễn Xuân