Trong bối cảnh số lượng học sinh lớp 9 tăng mạnh, cùng với thay đổi trong cách xét tuyển nguyện vọng, kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026 - 2027 đang tạo áp lực lớn đối với học sinh và phụ huynh.

Nhiều thay đổi trong cách xét tuyển

Năm học 2026 - 2027, toàn tỉnh có 85 trường THPT công lập tuyển sinh gần 37.000 học sinh. Ngoại trừ 5 trường chuyên biệt (gồm Trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, Trường THPT chuyên Nguyễn Du, Trường PTDTNT THPT N'Trang Lơng, Trường PTDTNT THPT Đam San và Trường PTDTNT THPT Phú Yên) tổ chức thi tuyển, các trường THPT còn lại thực hiện tuyển sinh bằng hình thức xét tuyển.

Tuy nhiên, với số lượng học sinh lớp 9 toàn tỉnh lên đến 45.900 em, tăng gần 10.000 học sinh so với trước, nhiều phụ huynh và học sinh không khỏi lo lắng trước nguy cơ cạnh tranh cao ở những trường có tỷ lệ đăng ký lớn.

Theo quy định mới, nguyện vọng 1 sẽ được xét đủ chỉ tiêu đối với các trường có số lượng học sinh đăng ký cao hơn chỉ tiêu được giao. Điều này đồng nghĩa, nếu trường đã tuyển đủ chỉ tiêu ở nguyện vọng 1 thì sẽ không xét nguyện vọng 2.

Nguyện vọng 2 chỉ được xét đối với những trường còn thiếu chỉ tiêu sau khi xét nguyện vọng 1, tức số lượng hồ sơ đăng ký thấp hơn chỉ tiêu được giao. Đồng thời, điểm trúng tuyển nguyện vọng 2 phải cao hơn học sinh cuối cùng trúng tuyển nguyện vọng 1 từ 1,5 điểm trở lên.

Sự thay đổi này khiến việc lựa chọn nguyện vọng không còn đơn thuần là đăng ký theo mong muốn mà đòi hỏi học sinh phải tính toán thực tế hơn. Theo nhiều giáo viên, tâm lý phổ biến của học sinh là muốn đăng ký vào các trường có “thương hiệu”, môi trường học tập tốt hoặc có đông bạn bè theo học. Tuy nhiên, nếu lựa chọn vượt quá năng lực thực tế, nguy cơ “rớt kép” cả hai nguyện vọng hoàn toàn có thể xảy ra.

Cô Nguyễn Thị Bảo Nguyên, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Hùng Vương (phường Tuy Hòa) cho biết: “Năm nay cách xét tuyển thay đổi nên phụ huynh và học sinh phải tính toán kỹ hơn. Nếu dồn quá nhiều vào một trường có tỷ lệ cạnh tranh cao thì khả năng rủi ro rất lớn”.

Chính vì vậy, không chỉ tăng cường tư vấn cho học sinh, nhiều trường THCS còn chủ động phối hợp với phụ huynh để hỗ trợ học sinh trong quá trình đăng ký tuyển sinh. Thầy Bùi Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Quốc Toản (phường Tuy Hòa) cho hay, hiện nhà trường tập trung rà soát, hoàn thiện dữ liệu trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành nhằm bảo đảm thông tin chính xác, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ học sinh đăng ký tuyển sinh. Trường cũng sẽ hướng dẫn học sinh chuẩn bị hồ sơ đăng ký tuyển sinh, cách nộp hồ sơ dự tuyển trực tuyến trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 hoặc đăng ký trực tiếp...

Giáo viên Trường THCS Trần Quốc Toản (phường Tuy Hòa) hướng dẫn, phổ biến các quy định về công tác tuyển sinh vào lớp 10 cho các em học sinh.

Chủ động tìm hiểu để lựa chọn đúng

Nhiều phụ huynh cũng chủ động tìm hiểu chỉ tiêu tuyển sinh, mức độ cạnh tranh của từng trường và năng lực học tập thực tế của con trước khi quyết định đăng ký nguyện vọng. Chị Nguyễn Thị Hồng (phường Bình Kiến) có con học lớp 9 chia sẻ: “Ban đầu gia đình muốn con đăng ký vào Trường THPT Nguyễn Huệ vì nghĩ môi trường học tập tốt hơn. Nhưng sau khi nghe giáo viên phân tích cách xét tuyển năm nay, tôi thấy cần thực tế hơn nên gia đình đang cùng con cân nhắc lại nguyện vọng”.

Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh cũng bắt đầu thay đổi suy nghĩ, không còn đăng ký theo tâm lý bạn bè như trước. Em Trần Quốc Bảo, học sinh lớp 9 Trường THCS Châu Kim Huệ (xã Tuy An Đông) cho hay: “Em thích vào trường có nhiều hoạt động và môi trường học tốt nhưng cũng khá áp lực vì số lượng thí sinh năm nay đông hơn. Em đang nghe thầy cô tư vấn để chọn nguyện vọng phù hợp với học lực của mình”.

Sở GD-ĐT đã ban hành các văn bản hướng dẫn công tác tuyển sinh năm học 2026 - 2027, đồng thời yêu cầu các địa phương, trường học liên quan tăng cường tuyên truyền, thông tin đầy đủ, kịp thời đến học sinh và phụ huynh học sinh về công tác tuyển sinh năm học 2026 - 2027. Trong đó tập trung làm rõ đối tượng tuyển sinh, địa bàn tuyển sinh, phương thức tuyển sinh, các trường tổ chức thi tuyển và xét tuyển, quy định về đăng ký nguyện vọng cũng như những điểm cần lưu ý để bảo đảm học sinh và cha mẹ học sinh nắm vững, thực hiện đúng quy định.

Tuyết Hương