Chỉ vì tin vào những lời hứa hão huyền, nhiều gia đình đã phải bán tài sản, rời bỏ buôn làng để phiêu bạt nơi đất khách quê người. Sau những năm tháng lạc lối với nhiều mất mát, đắng cay tủi hổ, họ cuối cùng đã tìm được đường về quê hương để gầy dựng lại tương lai trong vòng tay bao dung, che chở của cộng đồng và chính quyền địa phương...

Vỡ mộng nơi đất khách

Trong căn nhà mới khang trang ở buôn Đrao (xã Krông Búk), chị H’Pruc Mlô ngậm ngùi nhớ lại 5 năm lưu lạc nơi đất khách. Chuyến đi tìm miền đất hứa đã khiến gia đình chị mất gần như tất cả, đau đớn nhất là người chồng mãi mãi không trở về.

Năm 2015, tin lời người quen về cơ hội sang nước thứ 3 định cư, được hưởng cuộc sống sung túc, vợ chồng chị bỏ lại nhà cửa, nương rẫy để vượt biên sang Campuchia. Thế nhưng, thay vì có được cuộc sống sung sướng như mong đợi, cả gia đình phải ở trong trại tị nạn, ngày ngày nhận những suất cơm phát sẵn, mòn mỏi chờ đợi. Năm 2018, chồng chị đổ bệnh rồi qua đời nơi đất khách. “Chồng mất, mình chẳng còn mong gì nữa, chỉ muốn trở về quê, được sống gần người thân, bà con buôn làng”, chị H’Pruc nghẹn ngào.

Đại diện Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh đón một gia đình từ Thái Lan hồi hương về nước. Ảnh: Phòng An ninh nội địa.

Năm 2020, chị H’Pruc liên lạc về nước và được lực lượng Công an tỉnh hỗ trợ hồi hương. May mắn còn 1 ha cà phê được người thân chăm sóc giúp, mẹ con chị bắt đầu gầy dựng lại cuộc sống. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền, công an và bà con buôn làng, kinh tế dần ổn định. Đến nay, gia đình đã xây được nhà kiên cố, mua máy cày phục vụ sản xuất.

Tương tự, chị Rơ Âu H’hra ở buôn Dang (xã Ea H’leo) vẫn chưa quên những tháng ngày sống trong sợ hãi tại Thái Lan. Năm 2017, qua Facebook, chị quen một người giới thiệu về công việc thu nhập cao, có cơ hội định cư tại Mỹ, Canada nên bán hết nhà đất, nương rẫy để cùng chồng đưa hai con nhỏ sang Thái Lan. Tuy nhiên, giấc mơ đổi đời của gia đình chị nhanh chóng tan vỡ. Không biết tiếng, không có giấy tờ hợp pháp, vợ chồng chị phải trốn chui trốn nhủi làm thuê để trang trải cuộc sống qua ngày. “Lúc đó mình mới biết mình đã sai. Muốn về quê lắm nhưng sợ bị bắt, bị phạt vì vượt biên trái phép nên cứ cố chịu đựng”, chị H’hra kể.

Đầu năm 2025, tình cờ gặp đoàn công tác của Công an tỉnh Đắk Lắk sang tuyên truyền, vận động, vợ chồng chị được hướng dẫn thủ tục hồi hương. Tháng 3/2025, gia đình chị cùng ba gia đình khác ở Gia Lai được trở về Việt Nam.

Cũng ở buôn Dang, anh Nay Long từng phải trả giá đắt vì tin vào lời hứa được sang Mỹ định cư. Năm 2014, nghe người quen giới thiệu chỉ cần sang Thái Lan sẽ được làm thủ tục đi Mỹ, anh bán máy cày, vay mượn tiền đưa cả gia đình lên đường. Thế nhưng, sang đến nơi, anh mới biết mình đã bị lừa. Không có giấy tờ cư trú hợp pháp, anh phải làm thuê kiếm sống, nhiều lần bị quỵt tiền công... Sau hơn hai năm chờ đợi trong vô vọng, tiền bạc cạn kiệt, vợ con đau ốm, gia đình anh đã phải tìm đường về lại quê hương.

Làm lại cuộc đời

Sau 8 năm xa quê hương, niềm vui trở về của chị Rơ Âu H’hra cũng đi cùng nỗi lo khi tài sản trước kia đã bán hết, gia đình phải làm lại từ đầu. Tuy nhiên, được chính quyền, công an và các đoàn thể địa phương hỗ trợ làm giấy tờ, cấp bảo hiểm y tế, xây nhà ở và tiếp cận vốn vay ưu đãi, gia đình chị từng bước ổn định cuộc sống. Với 1,3 ha cà phê được bố mẹ cho, vợ chồng chị chăm chỉ vừa làm rẫy, vừa làm thuê để kiếm thêm thu nhập, lo cho con ăn học. Sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng là điểm tựa để gia đình chị nỗ lực vươn lên, gầy dựng lại cuộc sống.

Với anh Nay Long, cuộc sống cũng dần ổn định nhờ 2 ha cà phê xen canh cây ăn trái và chăn nuôi heo. Năm 2024, gia đình được hỗ trợ xây nhà Tình nghĩa. Cuối năm 2025, con trai lớn được hỗ trợ đi lao động tại Nhật Bản, con gái làm công nhân tại TP. Hồ Chí Minh. Từng trả giá vì tin lời dụ dỗ, giờ đây anh Nay Long tích cực cùng chính quyền, công an tuyên truyền, cảnh báo bà con không nghe theo những lời hứa đổi đời nơi đất khách. “Muốn cuộc sống sung túc thì phải chăm chỉ lao động, cố gắng làm ăn, đừng mơ giàu sang mà nghe theo lời xúi giục của kẻ xấu”, anh Long nhắn nhủ.

Sau khi hồi hương, đời sống kinh tế gia đình anh Nay Long dần ổn định nhờ mô hình trồng cà phê và chăn nuôi heo.

Ông Y Thắng Êban, Chủ tịch UBND xã Ea H’leo chia sẻ: Tiếp nhận người hồi hương mới chỉ là bước đầu, quan trọng là giúp họ ổn định cuộc sống, không tiếp tục bị lôi kéo. Địa phương đã lồng ghép các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, huy động nguồn lực giúp người dân có nhà ở, đất sản xuất, cây trồng, vật nuôi và hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Đến nay, 100% trường hợp hồi hương trên địa bàn đều được hỗ trợ ổn định cuộc sống.

Cùng với chính quyền địa phương, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Đắk Lắk cũng thường xuyên tuyên truyền, vận động công dân cư trú trái phép ở nước ngoài hồi hương; phối hợp hỗ trợ nơi ở, việc làm, giúp họ hòa nhập cộng đồng. Từ đầu năm 2026 đến nay, Công an tỉnh đã phối hợp đón hơn 30 công dân bị dụ dỗ vượt biên trái phép tự nguyện trở về.

Lê Thành