Để hiện thực hóa mục tiêu, chiến lược phát triển của tỉnh trong nhiều năm tới, các chuyên gia, nhà khoa học chỉ rõ những vấn đề mà tỉnh cần tập trung, làm rõ để xác định đúng định hướng phát triển, phù hợp với quy hoạch về đô thị, hạ tầng, các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường… cũng như các ngành, dự án ưu tiên thu hút đầu tư, phát triển.

♦ PGS. TS Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương: Cần phân tích, đánh giá trên nhiều cơ sở

Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk mới được xây dựng, chuẩn bị rất công phu, nội dung phong phú, đầy đủ. Theo quy hoạch, việc đánh giá các yếu tố tác động đến sự phát triển của tỉnh là nội dung rất quan trọng. Tỉnh cần làm rõ các quan điểm: Lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo của nền hành chính; phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội; phát triển có trọng tâm trọng điểm...

Về cơ sở xây dựng các phương án phát triển, dự thảo quy hoạch đưa ra 3 cơ sở: Một là hiện trạng phát triển kinh tế của Đắk Lắk; hai là tổng quan phát triển kinh tế của Việt Nam; ba là định hướng phát triển của Đắk Lắk sắp tới. Tuy nhiên, theo tôi vẫn chưa đủ, nên thêm những cơ sở khác để đưa vào phân tích, đánh giá, để có một sự lựa chọn chính xác hơn. Trong đó phải tính đến xu hướng phát triển của thế giới hay tiến trình đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới… để tỉnh có thể phát triển nhanh, bền vững.

Đối với những nhiệm vụ trung tâm và đột phá. Dự thảo đưa ra 3 đột phá: Phát triển nguồn nhân lực; huy động tối đa nguồn lực cho phát triển; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ở đây cần xác định, từ hiện tại đến năm 2050, Đắk Lắk có cái gì đột phá thực chất.

Đặc biệt với các trụ cột phát triển, trong dự thảo quy hoạch nêu bốn trụ cột: Nông nghiệp giá trị gia tăng cao gắn với chế biến sâu; kinh tế biển, cảng biển, dịch vụ hậu cần; phát triển năng lượng tái tạo, kinh tế xanh; phát triển dịch vụ tích hợp “cao nguyên, duyên hải”. Nhưng để phát triển từ bốn trụ cột này, cần xem xét, đánh giá lại; phải xác định dựa trên cơ sở nào và nếu dựa vào các trụ cột ấy thì tác động như thế nào đến tăng trưởng và phát triển của Đắk Lắk.

♦ PGS. TS Bùi Quang Bình, Giảng viên cao cấp Trường Đại học kinh tế - Đại học Đà Nẵng: Đánh giá sự phát triển của hai khu vực Đông - Tây để xây dựng kịch bản, phương án tăng trưởng

Phía Đông của tỉnh có cảng biển, hạ tầng, trung tâm logistics, Khu công nghiệp Hòa Tâm, Khu kinh tế Nam Phú Yên. Khi triển khai các dự án: Thép Hòa Phát, cảng biển, trung tâm logistics hay trung tâm năng lượng…, thì đó chính là động lực để phát triển công nghiệp trong tương lai. Bên cạnh đó, khu vực này cũng có dư địa để phát triển du lịch. Riêng khu vực phía Tây, thì nông nghiệp, công nghiệp sản xuất là thế mạnh.

Như vậy, tỉnh căn cứ vào khả năng, nguồn lực từ cả hai khu vực để xây dựng kịch bản tăng trưởng, xây dựng nguồn lực về tài chính, tìm cách huy động vốn từ các dự án lớn thông qua công tác đầu tư của các doanh nghiệp có đủ quy mô, năng lực.

Cùng với nguồn lực về tài chính thì nhân lực cũng sẽ là một trong những yếu tố cơ bản và cực kỳ khó trong sự phát triển của Đắk Lắk. Tỉnh cũng cần giải bài toán về nhân lực và nhân lực chất lượng cao thì mới có thể thực hiện được các mục tiêu đặt ra.

Nhắc đến xây dựng “hành lang kinh tế”, hành lang là phải có trục thông suốt để tập hợp và tạo ra những cái xung quanh như dân cư, cơ sở kinh tế, khu công nghiệp. Xác định rõ hành lang thì mới có thể phân bổ các ngành, lĩnh vực dọc theo hành lang để phát triển tương xứng. Đơn cử như việc xây dựng các đô thị thì sẽ phân bổ theo hành lang ở phía trục dọc theo quốc lộ hay theo cao tốc Bắc - Nam, từ đó phân bổ nguồn đầu tư, nhân lực, công nghệ… phù hợp để thúc đẩy tăng trưởng.

♦ PGS. TS Đinh Thị Nga, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - xã hội và Môi trường: Khai thác các nguồn lực, lợi thế sẵn có gắn với bảo vệ môi trường

Đắk Lắk có cao nguyên và biển. Nếu xác định Đắk Lắk là trung tâm của khu vực miền Trung - Tây Nguyên thì phải xác định được lợi thế của tỉnh, xác định được các địa phương trong khu vực cần gì ở Đắk Lắk để từ đó định hướng phát triển tỉnh cho phù hợp.

Nếu định hướng quy hoạch dựa vào phát triển công nghiệp, có thể chúng ta sẽ không tiếp cận công nghiệp theo cách truyền thống. Vì ngoài công nghiệp, tỉnh còn có lợi thế về nông nghiệp, du lịch, văn hóa. Do đó cần tính đến việc phát triển nông nghiệp gắn với công nghiệp, nông nghiệp gắn với du lịch…, từ đó tạo ra chuỗi giá trị cao hơn và thiết lập được hệ sinh thái cho phát triển ngành này, kết hợp với phát triển các lĩnh vực khác. Điều này cho thấy, tỉnh cần khai thác triệt để những lợi thế sẵn có, lợi thế đã được nhận diện, thậm chí là phát triển đi từ những thương hiệu mang tính quốc tế, toàn cầu, bản sắc riêng của Đắk Lắk như cà phê, tôm hùm, cá ngừ..., để xác định động lực thực tế, thu hút dự án ưu tiên.

Mặt khác, muốn tạo ra giá trị gia tăng, thì phải tính đến nguồn lực từ người dân,  từ việc thu hút nguồn lực bên ngoài, từ FDI. Và yêu cầu đặt ra trong thu hút đầu tư, là tỉnh làm thế nào để cải thiện thủ tục hành chính, môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp...

Thêm vào đó, muốn phát triển kinh tế cũng cần quy hoạch hạ tầng, song hành với bảo đảm, bảo vệ môi trường. Vì dù tỉnh có đạt được thành quả tăng trưởng và tăng trưởng cao, hay phát triển hạ tầng kết nối liên vùng… nhưng không tính toán đầy đủ những tác động về môi trường thì những thành quả của tăng trưởng đó cũng chưa mang tính bền vững.

Khang Anh - Nam Khánh