Chiều 22/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Các ý kiến đánh giá cao chủ trương tích hợp Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Việc đổi mới tư duy quản lý theo hướng phân cấp mạnh mẽ gắn liền với nguồn lực, kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài chính và chuyển dịch sang quản lý theo kết quả đầu ra được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển thực chất, khơi thông dòng vốn cho phát triển đất nước.

Phân quyền linh hoạt trong quyết định, điều chỉnh vốn đầu tư công

Quan tâm đến các quy định cụ thể trong dự thảo luật, đại biểu tập trung phân tích quy định về phân định giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên. Việc dự thảo cho phép một số nhiệm vụ được linh hoạt bố trí từ chi đầu tư hoặc chi thường xuyên khi nguồn đầu tư công chưa được bố trí kịp thời là hướng đi tích cực, song cần phải được chuẩn hóa bằng các tiêu chí khoa học, rõ ràng.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Vấn đề phân cấp, phân quyền trong quyết định và điều chỉnh vốn đầu tư công cũng nhận được nhiều sự quan tâm. Một số ý kiến đề xuất nghiên cứu cơ chế phân quyền linh hoạt hơn, theo đó HĐND quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các dự án trọng điểm, còn UBND được chủ động điều chỉnh các nội dung chi tiết trong phạm vi tổng mức đã duyệt nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Đối với ngân sách cấp xã - cấp cơ sở trực tiếp phục vụ nhân dân, đại biểu kiến nghị cần có khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu thống nhất trên toàn quốc, có tính đến hệ số điều chỉnh cho các vùng miền đặc thù để bảo đảm công bằng và đồng bộ.

Nhấn mạnh quan điểm phân quyền phải đi đôi với trách nhiệm và điều kiện thực thi, các đại biểu nêu rõ: khi luật hoặc nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hay chính sách đặc thù cho địa phương thì phải đồng thời xác định rõ nguồn tài chính và nhiệm vụ chi tương ứng. Việc phân quyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi bài toán về thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình được giải quyết song hành, tránh tình trạng giao việc nhưng thiếu cơ chế bảo đảm tài chính.

Quản lý ngân sách và đầu tư dựa trên kết quả thực tế

Một trong những định hướng đột phá được các đại biểu nhấn mạnh là yêu cầu chuyển dịch tư duy quản lý ngân sách và đầu tư công từ “kiểm soát hành vi sang kiểm soát kết quả đầu ra”.

Theo đó, việc phân bổ nguồn lực không thể chỉ dựa vào danh mục cơ học hay cơ chế xin - cho, mà phải lấy hiệu quả kinh tế - xã hội định lượng làm thước đo hàng đầu. Các nhiệm vụ chi, các công trình đầu tư công cần được đánh giá xuyên suốt toàn bộ, từ khâu chuẩn bị, triển khai cho đến giá trị khai thác, vận hành thực tế sau khi hoàn thành.

Đại biểu tham gia phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: quochoi.vn

Cùng với quy định trách nhiệm của người đứng đầu, đại biểu đề nghị gắn liền với cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm. Xác định rõ người đứng đầu cơ quan chủ quản, chủ đầu tư không chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của hồ sơ, mà còn phải chịu trách nhiệm về tính hiệu quả thực tế của công trình sau khi công trình đưa vào vận hành.

Luật cũng phải thiết kế một cơ chế an toàn, nếu người đứng đầu chứng minh được việc điều chỉnh quy trình là vì lợi ích của dự án, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng, mang lại hiệu quả cho Nhà nước sẽ được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm thủ tục hành chính thông thường…

Trong phiên làm việc chiều cùng ngày, các đại biểu cũng thảo luận dự án Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Lan Anh (tổng hợp)