Sáng 10/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về các dự án: Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trước khi bắt đầu nội dung phiên thảo luận ở hội trường, Quốc hội dành phút mặc niệm Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành nội dung dành phút mặc niệm Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane. Ảnh: quochoi.vn

Tham gia góp ý vào dự án Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) tập trung phân tích nội dung sửa đổi khoản 1 Điều 4 liên quan đến chính sách ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài.

Đại biểu thể hiện sự đồng tình với chính sách ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao ra nước ngoài làm việc, coi đây là cơ hội để họ nâng cao kỹ năng, tiếp cận công nghệ, cách quản lý và môi trường làm việc tiên tiến. Tuy nhiên quy định cần bám sát thực tế, vì hiện nay trong nước không thừa mà có thể là đang thiếu lao động chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực như: AI, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ cao, năng lượng, y tế, công nghiệp chế tạo... - những lĩnh vực đang được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh đó, nếu ưu tiên đưa nhóm lao động này ra nước ngoài một cách chung chung thì có thể dẫn đến thiếu ở trong nước, do đó chỉ nên ưu tiên khi nguồn nhân lực trong nước đã đáp ứng hoặc vượt nhu cầu, hoặc đã xác định rõ việc đưa người đi là để đào tạo, tích lũy kinh nghiệm cho một lĩnh vực chiến lược mà Nhà nước đang rất cần.

Đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu nhấn mạnh, việc có cơ chế đặc thù để đưa lao động đi đào tạo trong những lĩnh vực Nhà nước ưu tiên phát triển là hết sức cần thiết trong bối cảnh đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bứt phá. Nếu không chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực này thì rất khó thực hiện được những mục tiêu chiến lược đã đặt ra.

Nhưng nếu vẫn quy định là thực hiện theo quy định của Chính phủ thì sẽ không đáp ứng được yêu cầu. Nội dung này thực ra là đã có ở trong luật hiện hành, nhưng đến nay chưa có chính sách cụ thể để triển khai. Nếu sửa đổi Luật lần này vẫn chỉ giao Chính phủ quy định thì chính sách có nguy cơ tiếp tục chờ, trong khi đó những ngành chiến lược thì chúng ta không có nhiều thời gian để chờ.

Do vậy, đại biểu đề nghị cần chuyển sang cách làm: Nhà nước xác định mình cần lao động gì, loại gì, cần bao nhiêu, đào tạo ở đâu, rồi chủ động đưa ra nước ngoài. Ví dụ, nếu xác định bán dẫn là ngành mũi nhọn, phải trả lời được câu hỏi: 5 năm tới cần bao nhiêu kỹ sư, bao nhiêu chuyên gia, bao nhiêu người cần đưa ra nước ngoài, đào tạo ở đâu, ở khâu nào; và quan trọng nhất, khi trở về sẽ làm ở đâu, làm việc gì? AI, công nghệ lõi, công nghệ sinh học, năng lượng mới... cũng cần có cách tiếp cận như vậy.

Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị trong lần sửa đổi Luật này cần quy định rõ: Chính phủ có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án phát triển nguồn nhân lực đối với từng ngành, lĩnh vực mũi nhọn trọng tâm; trong đó có việc đưa người lao động đi đào tạo, nghiên cứu, thực tập hoặc làm việc có thời hạn ở nước ngoài, sau đó trở về làm việc ở trong nước.

Điều này càng cần thiết khi mà hiện nay, Trung ương, Bộ Chính trị, Nhà nước đang đặt ra yêu cầu rất cao về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Muốn đạt được những mục tiêu đó, Nhà nước phải chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho những ngành đất nước cần, không chỉ cho 5 năm tới mà cho 10 năm và xa hơn.

Và nếu làm được như vậy, việc đưa người Việt Nam ra nước ngoài sẽ không chỉ đơn thuần là việc đưa lao động đi làm việc, mà sẽ trở thành một cách thức học hỏi công nghệ, tích lũy tri thức, đào tạo đội ngũ chuyên gia và đưa nguồn nhân lực trở về phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của đất nước.

Lan Anh