Hiện nay, công nghệ, máy móc và trí tuệ nhân tạo đã thay thế con người làm được rất nhiều công việc. Người lao động không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm mà cần phải liên tục học hỏi, thích nghi để không bị “đào thải”.

Thích ứng trong làn sóng chuyển đổi số

Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số (CĐS) và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, thị trường lao động tại Đắk Lắk từ chỗ phụ thuộc nhiều vào nông, lâm nghiệp truyền thống, nền kinh tế địa phương đang dần mở rộng sang các lĩnh vực dịch vụ, thương mại và công nghệ. Điều đó vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức không nhỏ.

Dù có nhiều cơ hội, nhưng không phải ai cũng dễ dàng thích ứng với sự thay đổi. Một trong những rào cản lớn nhất là trình độ kỹ năng của người lao động. Thực tế cho thấy, phần lớn lao động tại Đắk Lắk vẫn là lao động phổ thông, thiếu kỹ năng số, ngoại ngữ và tư duy sáng tạo.

Trong khi đó, thị trường lao động thời đại số đòi hỏi sự linh hoạt, chủ động và học tập suốt đời. Một thách thức khác là sự cạnh tranh ngày càng lớn. Nhờ công nghệ, người lao động không chỉ cạnh tranh trong phạm vi địa phương mà còn với lao động ở các tỉnh, thậm chí các quốc gia khác, điều này khiến nhiều lao động buộc phải không ngừng học hỏi để không bị tụt lại phía sau.

Chị Trần Thị Vân Anh (bìa trái) tư vấn, giới thiệu sản phẩm của doanh nghiệp đến người tiêu dùng.

Chị Trần Thị Vân Anh (nhân viên Công ty TNHH Công nghệ nông nghiệp ENFARM, chi nhánh Đắk Lắk) chia sẻ: "Là một nhân viên sale, mặc dù làm việc trong môi trường khá thoải mái với mức lương ổn định nhưng tôi luôn nghĩ rằng, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh để tiếp tục trụ vững trong doanh nghiệp tôi không chỉ phải cập nhật thông tin, kiến thức liên quan đến các mặt hàng của đơn vị mà còn buộc phải thành thạo các phần mềm công nghệ, sáng tạo nội dung đa dạng; đặc biệt là phải tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng và cập nhật kiến thức công nghệ để đáp ứng yêu cầu ngày một cao".

Trước làn sóng công nghệ số phát triển mạnh, bằng cấp cao không còn là “tấm khiên” bảo vệ duy nhất đối với người lao động, bởi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thực hiện những nhiệm vụ mà trước đây chỉ có con người làm được. Điều này khiến không ít người trẻ, những người không có kỹ năng thực tế dễ rơi vào vòng xoáy thất nghiệp.

Anh Lê Văn Hiếu (phường Tân An) nghỉ việc ở TP. Hồ Chí Minh trở về Đắk Lắk để được sống gần gia đình. Với tấm bằng đại học chuyên ngành kế toán, có kinh nghiệm, cập nhật công nghệ mới, anh chọn cách làm việc từ xa. Theo anh Hiếu, để có thể nhận xử lý sổ sách, báo cáo tài chính từ doanh nghiệp và làm tại nhà thì ngoài kỹ năng chuyên môn và khả năng tự quản lý thời gian, anh phải tìm tòi, học hỏi thêm các phần mềm kế toán online, hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng điện tử, phần mềm văn phòng điện tử... Đặc biệt, phải hiểu biết và bảo mật dữ liệu cho doanh nghiệp.

Nâng cao kỹ năng lao động

Cuộc chiến thích ứng với công cuộc chuyển đổi số không phải là nỗ lực đơn độc của cá nhân người lao động mà đòi hỏi phải có sự đồng hành của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp không nên chỉ coi lao động là chi phí, mà phải coi là tài sản cần được nâng cấp, bởi đầu tư vào đào tạo lại là khoản đầu tư có lãi nhất trong thời đại số.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng các chương trình đào tạo nội bộ, cập nhật thêm kiến thức, kỹ năng số giúp lao động tiếp cận với công nghệ mới một cách bài bản để nâng cao kiến thức và phát huy hiệu quả công việc, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Theo ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ nông nghiệp ENFARM, hiện nay, nhu cầu về nhân lực công nghệ của các doanh nghiệp, đơn vị là rất lớn, nhưng số lượng người đáp ứng được yêu cầu còn hạn chế. Với Công ty ENFARM, để lao động đáp ứng với nhu cầu công việc, sau khi tuyển dụng, đơn vị sẽ dành thời gian tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn, trong đó đặc biệt chú trọng đến cập nhật, đào tạo về công nghệ số; đồng thời luôn tạo môi trường làm việc cùng nhau và bám sát thực tế để người lao động luôn học hỏi, tương tác và có thể hỗ trợ nhau.

Lao động Công ty TNHH Ca cao Nam Trường Sơn làm việc tại hệ thống dây chuyền đóng gói sản phẩm.

Hay như ở Công ty TNHH Ca cao Nam Trường Sơn, để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đơn vị đã nhập khẩu máy móc, thiết bị của Ý với công nghệ hoàn thiện đạt chuẩn châu Âu; đồng thời thuê chuyên gia đến từ Anh, Bỉ về hướng dẫn công nghệ, kỹ thuật. Sau khi hoàn thiện công nghệ và quy trình sản xuất, công ty tập trung vào CĐS như sử dụng phần mềm AI để quản lý sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử; đa dạng hóa hình ảnh trên các kênh truyền thông... Ông Trương Ngọc Quang, Phó Giám đốc Công ty TNHH Ca cao Nam Trường Sơn cho biết: “Để hệ thống công nghệ và hoạt động CĐS của đơn vị phát huy hiệu quả, chúng tôi đã cử nhân viên tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về sàn thương mại điện tử như Tik Tok, Shopee do các đơn vị chuyên nghiệp tổ chức để nâng cao kiến thức, đáp ứng nhu cầu công việc trong thời đại số. Điều này, không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý, vận hành hiệu quả, nâng cao chất lượng mà còn lan tỏa sản phẩm rộng rãi đến người tiêu dùng hơn”.

Trên thực tế, AI đã giải phóng sức lao động khi thay thế con người thực hiện rất nhiều công việc. Song dù phát triển tới đâu, đây cũng chỉ là công cụ được tạo ra để phục vụ và tối ưu hóa hiệu quả lao động. Trong khi đó, thị trường việc làm thời đại số là một cuộc chạy đua không có điểm dừng. Người lao động cần biến mình thành một “phiên bản phần mềm” liên tục được cập nhật, đặc biệt là lao động trẻ cần làm quen và sử dụng các công nghệ số để phục vụ cho công việc.

Thúy Hồng