Tại hội thảo khoa học “Đắk Lắk trong kỷ nguyên mới: Định vị chiến lược - Kiến tạo động lực - Bứt phá phát triển”, các nhà lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đã gợi mở những cách tiếp cận nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế, đưa Đắk Lắk trở thành cực tăng trưởng của vùng duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.

* PGS.TS Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội: Kết nối các lợi thế phát triển

PGS.TS Bùi Thế Duy

Trong bối cảnh hình thành không gian phát triển mới, khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) cần trở thành động lực cốt lõi để Đắk Lắk bứt phá. Điều quan trọng nhất của KHCN và CĐS là tạo ra năng lực “kết nối”: kết nối cao nguyên với biển để hình thành chuỗi giá trị sản xuất, logistics và du lịch; kết nối nông nghiệp, công nghiệp chế biến và thị trường; kết nối giá trị văn hóa với các sản phẩm chủ lực như cà phê, sầu riêng nhằm gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

CĐS không chỉ dừng ở việc xây dựng cơ sở dữ liệu mà phải gắn với đổi mới quy trình quản lý, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ thương hiệu và phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp. Đắk Lắk cũng cần chủ động phân tích vị thế của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu để xác định khoảng cách công nghệ, từ đó ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ chế biến hiện đại nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Để KHCN và CĐS trở thành động lực then chốt trong mô hình phát triển, tỉnh cần xây dựng cơ chế “sandbox” cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới; phát triển Đắk Lắk thành trung tâm ứng dụng UAV trong nông nghiệp; đồng thời hình thành mô hình liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân nhằm giải quyết các bài toán thực tiễn.

Sự đồng hành chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu sẽ là chìa khóa để Đắk Lắk định vị lại vị thế chiến lược trên bản đồ phát triển của cả nước.

* TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia: Xây dựng không gian phát triển thống nhất cao nguyên - duyên hải

TS Cấn Văn Lực

Đắk Lắk hiện nay có cơ hội lớn trở thành trung tâm kết nối giữa Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ. Sự kết hợp giữa cao nguyên, biên giới và biển, cùng hệ thống hạ tầng chiến lược như cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, hai sân bay Buôn Ma Thuột và Tuy Hòa tạo điều kiện hình thành chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, chế biến, logistics đến cảng biển và xuất khẩu.

Tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển thành trung tâm logistics liên vùng, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, kinh tế biển và du lịch. Tuy nhiên, Đắk Lắk cũng đối mặt với không ít thách thức như áp lực tăng trưởng lớn; hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu; quy mô doanh nghiệp còn nhỏ; công nghiệp chế biến sâu, logistics và kinh tế số chưa trở thành động lực tăng trưởng rõ nét; việc quản trị tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu và vận hành bộ máy hành chính mới đặt ra nhiều yêu cầu mới.

Yêu cầu quan trọng nhất là không để Đắk Lắk và Phú Yên cũ phát triển như hai nền kinh tế tách biệt mà cần xây dựng một không gian phát triển thống nhất cao nguyên - duyên hải. Tỉnh cần đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng lấy công nghiệp chế biến sâu, logistics, kinh tế biển, du lịch và năng lượng sạch làm động lực; hình thành các không gian phát triển liên kết và triển khai ba đột phá chiến lược đến năm 2030.

Ba đột phá đó gồm: phát triển hành lang kinh tế Buôn Ma Thuột - Tuy Hòa - Biển Đông; xây dựng cụm công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản xuất khẩu; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh theo mô hình “một dự án - một đầu mối, luồng xanh”, trên nền tảng quản trị số và dữ liệu hiện đại.

* TS  Phạm Huy Hiệu, Phó Giám đốc Quản lý nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, Trưởng Ban Điều hành và quản trị nghiên cứu, Trường Đại học VinUni: Quản trị bằng dữ liệu thực chứng - chìa khóa kiến tạo động lực phát triển

TS Phạm Huy Hiệu

Để định vị chiến lược và kiến tạo động lực phát triển mới cho Đắk Lắk trong kỷ nguyên số, cần có bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy điều hành kinh tế dựa trên kinh nghiệm sang tư duy quản trị dựa trên khoa học và dữ liệu thực chứng. Một công cụ đột phá cho tầm nhìn này là Bản sao số (Digital Twin) tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI).

Bản sao số cho phép mô phỏng hạ tầng, giao thông, y tế, giáo dục và năng lượng trên nền dữ liệu thời gian thực. Nhờ khả năng phân tích và giả lập nhiều kịch bản, công nghệ này giúp lãnh đạo địa phương dự báo tác động của chính sách, đánh giá rủi ro và tối ưu hóa nguồn lực đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên. Đắk Lắk cần triển khai lộ trình xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ, chuẩn hóa và liên thông giữa các sở, ngành; tích hợp dữ liệu thời gian thực; ứng dụng AI để hỗ trợ phân tích, dự báo và ra quyết định. 

Yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở con người. Vì vậy, tỉnh cần có chiến lược thu hút, đào tạo nguồn nhân lực số chất lượng cao về AI, phân tích dữ liệu và an toàn thông tin để làm chủ công nghệ, bảo đảm việc ứng dụng chuyển đổi số mang lại hiệu quả thực chất trong quản lý và phát triển kinh tế - xã hội.

* Ông Phùng Quốc Kim Long, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Sumo Solutions Vietnam (Sumo Lab): Kinh tế tầm thấp - động lực tăng trưởng mới cho Đắk Lắk

Tổng Giám đốc Phùng Quốc Kim Long, Sumo Lab

Kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE) là lĩnh vực kinh tế dựa trên hệ sinh thái thiết bị bay không người lái (UAV, drone), kết hợp trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số để cung cấp dịch vụ, giám sát và quản lý. Đây là xu hướng phát triển mới trên thế giới và có thể trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong kỷ nguyên số.

Tỉnh Đắk Lắk có nhiều điều kiện để đón đầu xu hướng này nhờ lợi thế về quy mô sản xuất nông nghiệp, không gian phát triển rộng, hành lang kinh tế Đông - Tây và quá trình xây dựng chính quyền số. Thay vì tập trung sản xuất thiết bị phần cứng, tỉnh nên ưu tiên phát triển các dịch vụ ứng dụng UAV, kinh tế dữ liệu và bản sao số phục vụ quản lý đô thị, giám sát hạ tầng, logistics liên vùng, nông nghiệp công nghệ cao và quản lý tài nguyên.

Đặc biệt, UAV có thể hỗ trợ số hóa vùng trồng, giám sát phát thải, truy xuất nguồn gốc nông sản và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững phục vụ xuất khẩu. Việc ứng dụng công nghệ này không chỉ giúp tăng năng suất lao động, giảm chi phí và thời gian trong nông nghiệp, quản lý hạ tầng mà còn tạo ra ngành dịch vụ mới, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thúc đẩy chuyển đổi số.

Đắk Lắk cần mạnh dạn triển khai cơ chế thí điểm (sandbox) về kinh tế tầm thấp, từng bước xây dựng hệ sinh thái UAV gắn với lợi thế địa phương. Đây sẽ là một dư địa tăng trưởng mới, góp phần tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong giai đoạn tới.

Thanh Xuân - Vạn Tiếp (ghi)