Trong năm 2026, tỉnh Đắk Lắk triển khai 5 dự án ODA, với tổng mức đầu tư hơn 2.836 tỷ đồng. Tổng kế hoạch vốn nước ngoài được giao trong năm 2026 là gần 704 tỷ đồng và địa phương đã phân bổ 100% kế hoạch vốn. Nguồn vốn này bao gồm vốn ngân sách Trung ương cấp phát hơn 475,5 tỷ đồng; vốn vay lại 228,4 tỷ đồng.

Theo đánh giá của Giám đốc Sở Tài chính Cao Đình Huy,  tiến độ giải ngân vốn các dự án ODA còn khá chậm do chịu tác động bởi cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Nguyên nhân bao gồm việc phải thực hiện đồng thời quy trình, thủ tục theo quy định pháp luật Việt Nam và chính sách của nhà tài trợ đối với công tác đấu thầu, giải phóng mặt bằng, tái định cư, cũng như rút vốn.

Nhiều công đoạn quan trọng như phê duyệt hồ sơ mời thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu, hay điều chỉnh dự án đều bắt buộc phải chờ ý kiến “không phản đối” từ nhà tài trợ trước khi triển khai, khiến thời gian chuẩn bị thủ tục kéo dài hơn so với các dự án sử dụng vốn trong nước. Ngoài ra, vướng mắc trong công tác điều chỉnh chủ trương đầu tư, bồi thường giải phóng mặt bằng và xác minh nguồn gốc đất tại một số dự án cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng thi công thực tế.

Công trình thủy lợi hồ buôn Triết (xã Đắk Liêng) được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ODA.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Đắk Lắk đã tập trung chỉ đạo các chủ đầu tư và ngành chức năng quyết liệt tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân. Điểm nhấn quan trọng trong công tác điều hành là việc UBND tỉnh thành lập Tổ công tác vận động, xúc tiến thu hút vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài. Tổ công tác có nhiệm vụ trực tiếp đôn đốc, chỉ đạo tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, định kỳ báo cáo UBND tỉnh và Tỉnh ủy, đồng thời chủ động làm việc với các bộ, ngành Trung ương và nhà tài trợ.

Đối với từng dự án cụ thể, địa phương đã linh hoạt áp dụng các giải pháp tháo gỡ sát với thực tế. Tại Dự án tăng cường khả năng chống chịu của nông nghiệp quy mô nhỏ (SACCR), chủ đầu tư đã chủ động xin ý kiến và nhận được sự thống nhất “không phản đối” từ nhà tài trợ về việc điều chỉnh quy mô hoạt động nhằm bảo đảm tiến độ đưa công trình vào sử dụng trước ngày 31/12/2027. Ở Dự án nâng cao hiệu quả sử dụng nước cho các tỉnh bị ảnh hưởng bởi hạn hán, sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư và UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi, tỉnh đang kiến nghị Bộ Tài chính sớm gửi thư cho Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) về việc điều chỉnh, gia hạn Hiệp định vay vốn.

Dự án phát triển đô thị khu vực phía Đông và dọc hành lang suối Ea Nao - Ea Tam dự kiến vay vốn ODA 350 triệu USD. Ảnh: M.Thông

Cùng với việc giải quyết các nút thắt giải ngân cho những dự án hiện hữu, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động xây dựng danh mục các dự án ODA ưu tiên vận động giai đoạn 2026 - 2030 phục vụ phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Nổi bật nhất là Dự án phát triển đô thị khu vực phía Đông và dọc hành lang suối Ea Nao - Ea Tam với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 13.543 tỷ đồng và nhu cầu vay dự kiến 350 triệu USD.

Đối với những vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, ông Phạm Văn Tiến, Phó Giám đốc Sở Xây dựng đã kiến nghị tách riêng cấu phần giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập để chủ động tiến độ triển khai các dự án ODA.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn, các dự án sử dụng nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài có vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng đô thị, giao thông và môi trường. Vì vậy, các sở ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện hồ sơ đề xuất một cách chi tiết và khả thi; ưu tiên các dự án trọng điểm có tính lan tỏa cao. Bên cạnh đó, cần chủ động làm việc với Bộ Tài chính và các tổ chức quốc tế để tranh thủ nguồn lực tài chính, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các phương án đối ứng ngân sách địa phương.

Những chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo tỉnh và sự phối hợp đồng bộ của các sở, ngành đang tạo ra chuyển biến tích cực, khẳng định quyết tâm khơi thông nguồn vốn ngoại lực để tạo đà phát triển bứt phá và bền vững cho Đắk Lắk trong giai đoạn mới.

Khả Lê