Giữa nhịp sống hiện đại, với thế hệ trẻ hôm nay, nguồn cội không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là điểm tựa tinh thần, là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng niềm tự hào và ý thức trách nhiệm, để vững vàng trên hành trình hội nhập.

Bồi đắp tinh thần “uống nước nhớ nguồn”

Nguồn cội trước hết là lịch sử, là những trang sử hào hùng được viết nên bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu của các thế hệ đi trước. Đối với thanh niên, việc hướng về lịch sử không chỉ dừng lại ở nhận thức mà đang dần trở thành hành động cụ thể, thiết thực.

Mới đây, trong chuỗi hoạt động Sinh viên Đắk Lắk hướng về biển, đảo Tổ quốc, hàng trăm sinh viên đã tham gia hành trình về các “địa chỉ đỏ”, dâng hương, báo công tại Khu di tích lịch sử Bến tàu Không số Vũng Rô, thăm Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh. Những chuyến đi ấy không chỉ giúp các bạn trẻ hiểu thêm về lịch sử mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc.

Đội chiêng nữ trẻ của Buôn Trấp (xã Krông Ana) cùng các nghệ nhân tham gia biểu diễn tại nhiều hoạt động văn hóa của địa phương.

Em Nguyễn Thị Thu Ngân (sinh viên lớp Kế toán K22, Trường Đại học Tây Nguyên) chia sẻ: “Em cảm thấy rất vinh dự, tự hào khi được tham gia vào chuỗi hoạt động Sinh viên Đắk Lắk hướng về biển đảo Tổ quốc trong năm nay. Khi trực tiếp đến các di tích, nghe kể về sự hy sinh của thế hệ cha anh, em cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình hôm nay. Điều đó thôi thúc em phải sống có trách nhiệm hơn, nỗ lực học tập và cống hiến”.

Còn với em Trần Minh Anh (sinh viên Trường Đại học Phú Yên), nguồn cội không phải là điều gì xa vời mà hiện hữu trong từng câu chuyện lịch sử, từng giá trị văn hóa quê hương. Khi hiểu về nguồn cội, các bạn trẻ thấy mình có trách nhiệm hơn trong việc học tập, góp phần xây dựng quê hương.

Từ nhận thức đến hành động là một quá trình và các phong trào thanh niên chính là môi trường để quá trình ấy được hiện thực hóa. Trong Tháng Thanh niên 2026, toàn tỉnh đã ghi nhận hơn 41 nghìn lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện. Những công trình thanh niên, những phần việc vì cộng đồng, từ xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường đến hỗ trợ người dân phát triển kinh tế… không chỉ mang lại giá trị thiết thực cho xã hội, mà còn thể hiện rõ tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của thế hệ trẻ hôm nay.

Lan tỏa bản sắc trong thời đại số

Bên cạnh lịch sử, nguồn cội còn là văn hóa, là bản sắc, là “căn cước” của mỗi con người. Đắk Lắk là vùng đất giàu truyền thống, nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc anh em. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc giữ gìn và phát huy những giá trị này càng trở nên cấp thiết và thanh niên chính là lực lượng tiên phong.

H Winh Lưk (đoàn viên xã Đắk Liêng) cho biết: “Mình luôn tự hào về văn hóa dân tộc mình. Ngoài việc tham gia biểu diễn cồng chiêng, mình còn cùng các bạn quay video, đăng tải trên mạng xã hội để giới thiệu đến nhiều người hơn. Người trẻ hoàn toàn có thể giữ gìn văn hóa theo cách riêng, phù hợp với thời đại”. Còn bạn Phạm Ánh Thu (đoàn viên phường Xuân Đài) cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số, cần đẩy mạnh số hóa, quảng bá trên nền tảng số để lan tỏa giá trị lễ hội Cầu ngư. Vì vậy, người trẻ không chỉ gìn giữ mà còn chủ động ứng dụng công nghệ để phát huy giá trị văn hóa biển đảo.

Với sự năng động, sáng tạo, nhiều bạn trẻ đang chủ động làm mới cách tiếp cận nguồn cội. Thay vì những phương thức truyền thống đơn thuần, họ kết hợp với công nghệ số để lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử một cách sáng tạo. Những video ngắn về văn hóa vùng duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, những bài viết chia sẻ trải nghiệm tại di tích lịch sử hay các dự án cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc… đã góp phần đưa nguồn cội đến gần hơn với đời sống hiện đại, đặc biệt là với giới trẻ.

Một trong số đó có thể kể đến Dự án bản đồ số “Bảo tàng Văn hóa Việt Nam - 54 dân tộc chung một mái nhà” do học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Cư M’gar (xã Quảng Phú) thực hiện. Từ mô hình đất sét thủ công, các em đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tích hợp mã QR để tra cứu thông tin. Chỉ với một lần quét mã, người xem có thể tiếp cận các video ngắn tái hiện sinh động những nét đặc trưng về văn hóa, phong tục, đời sống của các dân tộc, giúp truyền tải giá trị văn hóa một cách gần gũi, hấp dẫn hơn với mọi người, đặc biệt là các bạn trẻ.

Số hóa các di tích lịch sử là một trong những hoạt động tiêu biểu, thể hiện tinh thần xung kích và sáng tạo của tuổi trẻ hôm nay.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, vẫn còn một bộ phận thanh niên chưa thực sự quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc. “Sự tác động mạnh mẽ của mạng xã hội, của các trào lưu ngoại nhập khiến một số bạn trẻ dễ bị cuốn theo những giá trị bề nổi, thiếu chiều sâu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc đổi mới công tác giáo dục truyền thống, để nguồn cội không chỉ là kiến thức mà trở thành cảm xúc, niềm tự hào và trách nhiệm”, anh Trịnh Ngọc Khánh, Bí thư Đoàn xã Quảng Phú trăn trở.

Để làm được điều đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của các tổ chức đoàn, hội, trường học và toàn xã hội. Các hoạt động giáo dục cần được thiết kế theo hướng trải nghiệm, sáng tạo, gần gũi với tuổi trẻ. Những hành trình về nguồn, những chương trình giao lưu văn hóa, hay việc ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền… sẽ là những cách làm hiệu quả để giáo dục truyền thống trong thanh niên.

Vân Anh - Thùy Thảo