Hà Lan là tên một địa danh trên Quốc lộ 14 đoạn qua hai phường Buôn Hồ và Cư Bao, cách Ngã sáu Buôn Ma Thuột khoảng 35 km. Vùng đất này từ nhiều thập kỷ trước đã đón những bước chân lập nghiệp của người dân miền Trung. Họ mang theo cả hành trang là ký ức ẩm thực của quê nhà, để rồi khi hòa quyện với hơi thở của đất đỏ bazan, món phở khô Hà Lan đã ra đời như một sự giao thoa văn hóa đầy thú vị.

Người lần đầu thưởng thức phở khô Hà Lan sẽ không khỏi ngỡ ngàng bởi sự độc lạ của món ăn này. Gọi là phở nhưng lại là sợi bún khô làm từ gạo, nhỏ và dai hơn sợi phở thông thường. Gọi là khô nhưng thực chất đây lại là một món phở nước đúng nghĩa. Phải chăng, cái tên khô bắt nguồn từ việc sử dụng sợi bún khô để chế biến, tạo nên một kết cấu hoàn toàn khác biệt so với bún tươi hay phở tươi thông thường.

Linh hồn của phở khô Hà Lan không nằm ở những nguyên liệu đắt đỏ mà ở sự kỳ công trong khâu sơ chế. Nếu coi bát phở là một bức tranh thì chén tóp mỡ chính là điểm nhấn sắc sảo nhất.

Tóp mỡ ở đây không phải là những miếng mỡ chiên quá lửa, khô khốc. Người làm bếp phải chọn loại mỡ ngon, rửa sạch, hong khô rồi xắt hạt lựu đều tăm tắp. Sau khi chiên vừa đủ độ để bớt mỡ nhưng vẫn giữ được độ xốp, chúng được kho cùng màu điều, ớt và nêm nếm gia vị đậm đà. Nhìn chén tóp mỡ màu đỏ cam bắt mắt, giòn rụm trong miệng, vị cay nhẹ kích thích đầu lưỡi, ngay cả trẻ con cũng phải mê mẩn. Đó là gia vị đặc hữu, vừa tạo độ béo, vừa tạo âm thanh vui tai cho bữa ăn.

Hấp dẫn phở khô Hà Lan.

Ở vùng Hà Lan, phở khô từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc, gắn bó với đời sống người dân. Những quán ăn nổi tiếng như Phở khô Hà Lan Bà Nghiệp hay Phở khô Hà Lan Bi Bi không chỉ đơn thuần là nơi bán món ăn, mà còn là nơi lưu giữ hương vị độc đáo. Mỗi quán một bí quyết, một cách nêm nếm riêng nhưng tất cả đều giữ được cái “hồn” chung của món phở khô Hà Lan - đậm đà, giản dị mà cuốn hút.

Theo chân những người con xa quê hoặc những người trẻ khởi nghiệp, phở khô Hà Lan đã dần lan tỏa ra nhiều nơi, đặc biệt là tại các xã, phường trung tâm của tỉnh Đắk Lắk. Một trong những người trẻ đó là Trần Nữ Tuyết Sương - cô gái sinh năm 1997, có gia đình gắn bó lâu đời với vùng Hà Lan.

Từ năm 2021, Sương quyết định mang món phở khô Hà Lan lên Buôn Ma Thuột lập nghiệp. Những ngày đầu, khi phở khô Hà Lan còn là cái tên xa lạ với nhiều thực khách phố thị, quán của Sương gặp không ít khó khăn. Nhưng bằng sự kiên trì và chất lượng món ăn, khách quen dần tìm đến, rồi giới thiệu cho món ăn thêm lan tỏa. Sương chia sẻ: “Mỗi nơi nấu một kiểu, quan trọng là giữ được vị ngọt tự nhiên của nước dùng”. Theo đó, nước lèo phải được ninh từ xương ống bò trong nhiều giờ, có khi bắt đầu từ 1 giờ sáng, với số lượng lớn xương để bảo đảm độ đậm đà, rồi gia giảm thêm chút đường phèn cho vị thanh.

Sự lan tỏa của phở khô Hà Lan cũng kéo theo những biến tấu phong phú. Có nơi nêm nếm đậm hơn, có nơi gia giảm gia vị nhẹ nhàng, có quán thêm topping để phù hợp khẩu vị thực khách, có quán biến tấu thành phở 2 tô... Tuy vậy, điều đáng quý là dù biến đổi thế nào, món ăn vẫn giữ được đặc trưng riêng.

Chị Tuyết Sương vui vẻ chế biến món phở khô Hà Lan phục vụ thực khách.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi ẩm thực ngày càng đa dạng và cầu kỳ, phở khô Hà Lan vẫn giữ cho mình một vị trí riêng. Không phải là món ăn sang trọng, cũng không được quảng bá rầm rộ, nhưng chính sự mộc mạc ấy lại trở thành điểm níu chân thực khách. Với tôi, phở khô Hà Lan không chỉ là một món ăn ngon, đó còn là ký ức, là hành trình, là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa ẩm thực - nơi mà từ những điều giản dị nhất, người ta có thể tạo nên những giá trị lâu dài. Và có lẽ, chính vì thế, ai đã từng một lần thưởng thức, đều khó lòng quên được hương vị đặc biệt này.

Quỳnh Anh