Một công việc, một nguồn vốn, một ánh nhìn không còn định kiến và một niềm tin vào tương lai phía trước chính là điểm tựa vững chắc cho hành trình trở về của nhiều phụ nữ sau những tháng ngày chấp hành án tù...

Vượt qua mặc cảm

Theo TS.Trương Thị Hiền, Phó trưởng Phòng Công tác sinh viên (Trường Đại học Tây Nguyên), việc một người đang chấp hành án vừa mong muốn, đồng thời cũng lo sợ ngày trở về là điều dễ hiểu. Họ có thể lo gia đình không còn như trước, cha mẹ đã già, con cái đã lớn, các mối quan hệ thay đổi hoặc sợ bị cộng đồng nhìn bằng ánh mắt khác. Vì vậy, chuẩn bị tâm thế ngay trong thời gian chấp hành án và có sự đồng hành của gia đình, cộng đồng sẽ giúp phụ nữ từng bước xây dựng lại niềm tin, giảm bớt những khó khăn khi trở về.

Trại giam Đắk Trung hiện có hơn 1.300 phạm nhân nữ đang chấp hành án. Đại tá Đào Thanh Quang, Giám thị Trại giam Đắk Trung cho biết, công tác giáo dục phạm nhân nữ đòi hỏi cán bộ không chỉ có nghiệp vụ mà còn cần kỹ năng sư phạm, thường xuyên gặp gỡ, tạo động lực cho phạm nhân cải tạo tốt. Thông qua các chương trình giao lưu, phạm nhân nữ có cơ hội làm quen dần với môi trường xã hội, chuẩn bị tâm thế trước khi trở về cộng đồng; được tìm hiểu về định hướng nghề nghiệp, việc làm để có hướng đi cụ thể cho cuộc sống phía trước.

Hội LHPN tỉnh và Trại giam Đắk Trung ký kết chương trình phối hợp giáo dục cải tạo phạm nhân nữ và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030.

Từng có 2 năm chấp hành án tại Trại giam Đắk Trung, chị Nguyễn Thị Hiền (thôn 7, xã Ea Drăng) hiểu hơn ai hết những khó khăn của một người phụ nữ khi trở về hòa nhập xã hội. Cũng từng đối diện với không ít khó khăn ngày trở về, chị Hiền đã được Hội Phụ nữ địa phương hỗ trợ vốn để bắt đầu lại, cùng sự động viên của gia đình, bạn bè và cộng đồng, chị làm thuê mướn để chăm lo cho 3 người con. Với chị, các con cũng chính là động lực để chị cải tạo, tiến bộ và quyết tâm làm lại cuộc đời.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Hiền cho rằng điều quan trọng nhất là mỗi người phải biết vượt qua lỗi lầm và quyết tâm thay đổi. “Quan trọng là mình phải biết sửa sai, cố gắng làm lại. Khi trở về, được gia đình, bạn bè và mọi người xung quanh cảm thông, giúp đỡ, mình càng có thêm động lực để vươn lên”, chị Hiền chia sẻ.

Thêm điểm tựa, thêm cơ hội

Giai đoạn 2021 - 2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh và Trại giam Đắk Trung đã triển khai nhiều hoạt động giáo dục pháp luật, tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe, đào tạo nghề, định hướng việc làm và hỗ trợ tái hòa nhập. Trong 5 năm, hai đơn vị phối hợp cấp chứng chỉ nghề cho 560 phụ nữ; tổ chức các chương trình “Học nghề và việc làm” cho 1.330 phạm nhân chuẩn bị chấp hành xong án phạt tù; tổ chức 146 lớp chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng, tư vấn tâm lý cho 4.391 lượt phạm nhân. Quỹ Hòa nhập cộng đồng hỗ trợ hơn 523 triệu đồng cho phạm nhân khi tái hòa nhập...

Những con số ấy cho thấy việc chuẩn bị cho ngày trở về đã được thực hiện từ khi phụ nữ còn đang chấp hành án. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những người trở về sau chấp hành án không chỉ cần hỗ trợ một lần, mà cần được đồng hành cả quá trình.

Chương trình giao lưu “Thắp sáng niềm tin - Vững bước ngày trở về” mang đến những câu chuyện, chia sẻ gần gũi về hành trình làm lại cuộc đời.

Theo đó, chương trình phối hợp “Giáo dục cải tạo phạm nhân nữ và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030” giữa Hội LHPN tỉnh và Trại giam Đắk Trung xác định chuyển mạnh từ hỗ trợ đơn lẻ sang đồng hành theo quá trình; chuẩn bị tái hòa nhập ngay trong thời gian chấp hành án và tiếp tục hỗ trợ khi phụ nữ trở về địa phương. Các nội dung không chỉ dừng ở giáo dục pháp luật, tư vấn tâm lý mà mở rộng sang hướng nghiệp, học nghề, kết nối việc làm, hỗ trợ sinh kế, tiếp cận nguồn vốn, trợ giúp pháp lý, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội. Đồng thời, các cấp Hội tăng cường vận động cộng đồng giảm kỳ thị, tạo môi trường thuận lợi để người trở về có thể ổn định cuộc sống.

Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Nguyễn Thị Hồng Thái cho rằng, giảm kỳ thị không có nghĩa là xóa bỏ trách nhiệm đối với những sai lầm đã qua mà là giúp người từng lầm lỗi có thêm điều kiện sửa chữa, sống có trách nhiệm và trở thành người có ích. Xa hơn, mục tiêu của công tác tái hòa nhập không chỉ là giúp một người đứng vững sau ngày trở về. Khi có việc làm, có sinh kế, chăm lo được cho gia đình và có cơ hội tham gia các hoạt động tại địa phương, những người từng cần được giúp đỡ có thể trở thành người chia sẻ, hỗ trợ và truyền cảm hứng cho những người đang ở phía sau. Đó cũng là cách để niềm tin được nối dài từ một người đến nhiều người, từ một gia đình đến cộng đồng.

Vân Anh