Nhiều năm nay, ở những cánh rừng thuộc quản lý của Ban Quản lý rừng Lịch sử – Văn hóa – Môi trường hồ Lắk, những người dân buôn làng vẫn lặng lẽ góp sức cùng lực lượng chức năng tuần tra, bảo vệ từng khoảnh rừng. Với họ, giữ rừng không chỉ là trách nhiệm mà còn là gìn giữ không gian sống, nguồn sinh kế và những giá trị văn hóa gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Giữ "lá phổi xanh" buôn làng

Với tổng diện tích hơn 10.333 ha, khu Rừng Lịch sử – Văn hóa – Môi trường hồ Lắk có vai trò quan trọng trong bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, cảnh quan và các giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương. Trong hành trình giữ màu xanh đại ngàn, những người dân sống gần rừng đang trở thành những “tai mắt” tại chỗ, góp phần phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngay từ cơ sở.

Người dân xã Liên Sơn Lắk cùng cán bộ kiểm lâm tuần tra, bảo vệ rừng.

Hơn 15 năm qua, ông Y Bliêng Triêk (buôn Diêo, xã Liên Sơn Lắk) đã gắn bó với những cánh rừng thuộc Ban Quản lý Rừng Lịch sử – Văn hóa – Môi trường Hồ Lắk. Tham gia tổ cộng đồng giữ rừng, hằng tuần ông cùng bà con chia nhóm, phối hợp với lực lượng kiểm lâm đi tuần tra, kiểm tra khu vực được giao khoán.

Ông Y Bliêng cho rằng, với bà con M’nông, rừng không chỉ là nơi gắn bó với cuộc sống mà còn gần gũi như chính buôn làng. Sự gắn bó lâu năm giúp họ hình thành khả năng quan sát và nhận biết những thay đổi rất nhỏ trong rừng. Từ một dấu chân còn mới, cành cây gãy bất thường đến những vết tác động trên thân cây, người dân có thể phán đoán có người vừa xuất hiện hoặc phát hiện sớm dấu hiệu xâm hại rừng.

Là người uy tín của buôn, ông Y Bliêng không chỉ trực tiếp tham gia tuần tra, bảo vệ rừng mà còn tích cực vận động cộng đồng cùng gìn giữ màu xanh của rừng. Từ những buổi gặp gỡ, trò chuyện với bà con, ông thường nhắc nhở mọi người không chặt phá, lấn chiếm đất rừng, không săn bắt động vật hoang dã. Đồng thời kịp thời báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện những dấu hiệu xâm hại rừng. Ông Y Bliêng bộc bạch: “Rừng là lá phổi của buôn làng. Còn rừng thì buôn làng còn màu xanh. Vì vậy, tôi luôn nhắc nhở con cháu và bà con phải cùng nhau giữ rừng, không vì lợi ích trước mắt mà làm ảnh hưởng đến rừng”.

Các thành viên tổ nhận khoán bảo vệ rừng phát dọn thực bì, chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy rừng.

Tương tự, ông Y Dhưn Sruk (buôn Diêo, xã Liên Sơn Lắk) đã có khoảng 15 năm gắn bó với công việc nhận khoán bảo vệ rừng. Định kỳ hằng tuần, ông cùng các thành viên trong tổ vào rừng kiểm tra khu vực được giao, vừa nắm tình hình, vừa kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Vào mùa khô, tần suất các chuyến tuần tra được tăng cường do thời tiết hanh khô khiến nguy cơ cháy rừng cao hơn.

Trong mỗi chuyến đi, các thành viên không chỉ kiểm tra hiện trạng rừng mà còn rà soát đường ranh, chú ý những khu vực có nguy cơ xảy ra cháy và các điểm dễ phát sinh tác động bất lợi đến rừng. Quá trình này được thực hiện cùng cán bộ quản lý rừng và các đơn vị liên quan, qua đó thống nhất cách xử lý, chủ động chuẩn bị phương án ứng phó nếu xảy ra sự cố.

Theo ông Y Dhưn Sruk, đi rừng thường xuyên giúp người dân nắm rõ từng khu vực được giao, từ đó nâng cao trách nhiệm và sự chủ động trong công tác bảo vệ rừng.

“Tai mắt” từ cơ sở

Theo ông Phạm Ngọc Ánh, Phó Trưởng Phòng Kỹ thuật quản lý rừng (Ban Quản lý rừng Lịch sử – Văn hóa – Môi trường Hồ Lắk), lực lượng nhận khoán do phòng phụ trách hiện có 69 hộ, phân bố tại 5 tiểu khu. Hằng năm, đơn vị tổ chức họp, quán triệt nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ rừng; đồng thời phân tổ, phân nhóm để triển khai thực hiện. Mỗi nhóm từ 5 – 7 người luân phiên tuần tra hằng tuần. Trong quá trình tuần tra, các hộ nhận khoán thường xuyên phối hợp với cán bộ Ban Quản lý rừng để nắm tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Ông Ánh cho biết, qua nhiều năm triển khai, ý thức và tinh thần trách nhiệm của các hộ nhận khoán trong công tác bảo vệ rừng ngày càng được nâng lên. Sự phối hợp giữa lực lượng nhận khoán và cán bộ quản lý rừng ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, tạo thành “tai mắt” ngay từ cơ sở. Không chỉ trực tiếp tham gia tuần tra, kiểm soát những khu vực được giao, các hộ còn chủ động về thôn, buôn tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức giữ rừng, không phá rừng làm nương rẫy, không khai thác, mua bán, vận chuyển lâm sản trái phép. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và hạn chế các hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngay từ địa bàn cơ sở.

Dãy Chư Yang Lắk nhìn từ trên cao.

Ông Nguyễn Đức, Giám đốc Ban Quản lý rừng Lịch sử – Văn hóa – Môi trường Hồ Lắk cho biết, đơn vị hiện giao khoán bảo vệ rừng cho 258 hộ, với tổng diện tích 5.094 ha. Đáng chú ý, toàn bộ các hộ tham gia nhận khoán đều là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống lâu năm tại các khu vực gắn bó với rừng. Việc đưa người dân địa phương trở thành một phần trong lực lượng bảo vệ rừng đã tạo thêm “cánh tay nối dài” cho đơn vị quản lý. Bởi sống gần rừng, người dân có điều kiện nắm bắt tình hình địa bàn, nhận biết những thay đổi bất thường và phối hợp thông tin khi có nguy cơ xảy ra vi phạm. Đây cũng là lực lượng quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, nhất là vào thời điểm thời tiết khô hanh, nguy cơ cháy rừng tăng cao.

Điều đáng ghi nhận là từ chỗ chỉ tham gia theo nhiệm vụ được giao, nhiều hộ nhận khoán ngày càng chủ động hơn trong việc giữ rừng. Họ phối hợp với cán bộ chuyên trách, tạo thành mạng lưới bảo vệ rừng ngay từ cơ sở, qua đó hỗ trợ hiệu quả trong công tác quản lý của lực lượng chức năng.

Hoàng Tuyết