Mới đây, sự cố link web có nội dung xấu độc xuất hiện ngay trong “Vở bài tập Tin học lớp 3” một lần nữa cho thấy rõ ràng đã có những "hạt sạn" đáng báo động trong sách giáo khoa của học sinh phổ thông.

Cụ thể, “Vở bài tập Tin học lớp 3” yêu cầu học sinh truy cập một đường link để thực hành thao tác cuộn chuột và nhận xét chức năng tìm kiếm video. Tên link gợi ý nội dung thiếu nhi nhưng thực tế lại dẫn đến trang web chứa nội dung xấu độc. Cả tác giả lẫn nhà xuất bản đều khẳng định thời điểm biên soạn sách, link vẫn dẫn đến video bài hát thiếu nhi, cho đây là “sự cố kỹ thuật” và khuyên học sinh, phụ huynh không truy cập.

Vụ việc này cho một khoảng trống hệ thống: chúng ta chưa có kho dữ liệu giáo dục số chuẩn hóa. Sách in vẫn được biên soạn, duyệt, phát hành nhưng khi đưa yếu tố số vào - chỉ là một đường link - thì không ai chịu trách nhiệm cho tính an toàn của link đó sau khi sách đã in bán.

Cảnh báo nguy cơ từ các đường link không an toàn xuất hiện trong học liệu, sách giáo khoa dành cho học sinh. Ảnh minh họa: Việt An

Bên cạnh đó, một số trường hợp thực hành nêu trong sách giáo khoa chưa phù hợp với thực tế khiến giáo viên và học sinh phải tìm cách “lách”. Đơn cử như, sách Tin học lớp 6 bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” và “Cánh diều” đều có nội dung về thư điện tử, trong đó có ghi rõ mục tiêu của bài học: sau khi học xong, học sinh biết cách đăng ký tài khoản thư điện tử và thực hiện được việc đăng nhập, soạn, gửi, đăng xuất hộp thư điện tử.

Nhưng vấn đề phát sinh là ở Việt Nam quy định người dùng trên 15 tuổi mới có thể tự tạo tài khoản Gmail cho riêng mình. Do đó, để làm bài thực hành, học sinh lớp 6 phải nhờ đến sự giúp đỡ của bố mẹ với vai trò là người giám hộ, và thực tế ở nhiều trường, học sinh được giáo viên hướng dẫn… khai gian tuổi để có thể tự lập email mà không cần thao tác xác nhận của người giám hộ.

Sách giáo khoa Tin học lớp 7 thuộc 3 bộ “Cánh diều”, “Chân trời sáng tạo” và “Kết nối tri thức với cuộc sống” đều có bài học về mạng xã hội, đều hướng dẫn học sinh cách tạo tài khoản cá nhân trên Facebook. Trong khi đó, Facebook có điều khoản quy định người chưa đủ 13 tuổi (hoặc độ tuổi hợp pháp tối thiểu tại quốc gia sinh sống) không được sử dụng mạng xã hội nhằm bảo vệ trẻ trước các nguy cơ có thể xảy ra.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam thì trẻ em là người dưới 16 tuổi và cần phải được bảo vệ khi tham gia không gian mạng. Như vậy, học sinh lớp 7 chưa đủ tuổi theo quy định để tham gia mạng xã hội, và cách duy nhất để thực hành các nội dung của bài học là các em phải… khai gian tuổi.

Có người cho rằng trẻ em hiện nay đã dùng email, Facebook, Youtube từ nhỏ nên chuyện khai gian tuổi là bình thường. Nhưng điều đó không có nghĩa thầy cô nên dạy các em cách gian dối ngay chính trong môi trường học đường.

Những “hạt sạn” nói trên cho thấy cần phải rà soát toàn diện từ sách giáo khoa đến sách tham khảo/vở bài tập để kịp thời điều chỉnh những chi tiết, nội dung chưa phù hợp. Sách giáo khoa là những học liệu vô cùng quan trọng, vì vậy càng phải cẩn trọng, kỹ lưỡng trong khâu biên soạn, tránh để xảy ra những sự cố không đáng có.

Lại Thị Ngọc Hạnh