Từ những bước chân miệt mài lội suối, băng rừng của chiến sĩ Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) nhằm tìm kiếm, quy tập, số hóa hồ sơ liệt sĩ, đến những công trình số hóa di tích của đoàn viên thanh niên - họ đang dùng sức trẻ, công nghệ và sự tận tâm để giữ cho lịch sử luôn sống mãi.

Đi tìm ký ức dưới lòng đất

Không chỉ nối tiếp truyền thống bằng lòng biết ơn, những người lính trẻ ở Đội K51 đang dùng sức trẻ, sự kiên trì và cả tri thức công nghệ để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính các Anh hùng liệt sĩ.

Với Thượng úy Nguyễn Duy Hiếu (SN 1996), duyên nợ với Đội K51 bắt đầu từ năm 2016 khi anh còn là một chiến sĩ nghĩa vụ. Hành trình tìm kiếm mộ liệt sĩ trên đất bạn Campuchia năm ấy đã thôi thúc anh nỗ lực học tập, để rồi chính thức trở lại Đội K51 công tác vào năm 2020.

Tuổi trẻ Đắk Lắk thắp hương tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Suốt những năm tháng tuổi trẻ, Hiếu cùng đồng đội in dấu chân trên khắp các cung đường hiểm trở của tỉnh Mondulkiri (Campuchia) và địa bàn trong tỉnh. Nhiều chuyến đi chưa trọn, nhưng cũng có những phút giây vỡ òa khi tìm thấy di vật của liệt sĩ. Đến nay, anh đã cùng tổ công tác quy tập được 12 hài cốt liệt sĩ.

Bước vào Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Hiếu đảm nhận nhiệm vụ đặc biệt: Số hóa hồ sơ liệt sĩ. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Krông Năng, M’Drắk, Ea Kar..., người lính trẻ mẫn cán ghi nhận từng hình ảnh hài cốt, di vật, thận trọng cập nhật thông tin lên hệ thống dữ liệu. Công việc này đòi hỏi không chỉ trái tim tri ân mà còn cần sự tỉ mỉ, thành thạo công nghệ và tư duy xử lý thông tin hiện đại. Đến nay, Hiếu cùng đồng đội đã số hóa thành công 131 hồ sơ mộ liệt sĩ.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K51 cùng các lực lượng băng rừng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Không chỉ Hiếu, hằng năm, nhiều cán bộ trẻ, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ quân sự được điều động về Đội K51. Tuổi đời mười tám, đôi mươi, họ bước vào một công việc mà ở đó, những bài học quan trọng không chỉ nằm trong giáo trình. Họ học cách lên rừng, lội suối, đào xẻ đất đá; học cách phân loại di vật, ghi chép từng dấu vết.

Mới đây, Đội K51 được bổ sung một phân đội gồm 15 cán bộ, chiến sĩ trẻ, tạo thêm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ. Thượng tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51, tâm tình: “Sức trẻ là nguồn bổ sung quan trọng đối với nhiệm vụ đặc biệt này. Bởi vậy, mỗi chiến sĩ luôn nỗ lực tận tâm, trách nhiệm, kiên trì và không ngừng học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước để hoàn thành tốt nhiệm vụ”.

Những người lính trẻ hôm nay sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa. Mỗi bước chân giữa rừng sâu, mỗi nhát cuốc trên đất đá, mỗi hài cốt liệt sĩ được nâng niu, mỗi thông tin được cẩn trọng lưu giữ đều là một cách để lịch sử sống mãi.

Kể lịch sử bằng cách của người trẻ

Nếu những người lính trẻ ở Đội K51 đang lặng lẽ đi tìm dấu tích còn nằm lại dưới lòng đất, thì ở một hành trình khác, những người trẻ cũng đang tìm cách đưa ký ức lịch sử đến gần hơn với cộng đồng.

Không chỉ tìm về lịch sử qua những hành trình về nguồn hay các buổi sinh hoạt truyền thống, tuổi trẻ xã Tuy An Tây đang chọn những cách gần gũi, sáng tạo để đưa lịch sử đến với cộng đồng. Từ làm thuyết minh viên, xây dựng video đến số hóa di tích bằng mã QR, những người trẻ góp phần để các địa chỉ đỏ tiếp tục kể chuyện với thế hệ hôm nay.

Tại Di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Gò Thì Thùng, những câu chuyện về một thời đấu tranh vẫn hiện hữu trong từng đường hầm, công sự và dấu tích còn lại. Để những câu chuyện ấy đến gần hơn với du khách, nhất là người trẻ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Tuy An Tây đã tìm cách kể mới.

Đoàn xã Tuy An Tây ra mắt công trình thanh niên "Lắng nghe di tích".

Cuối tháng 7/2026, Đoàn xã Tuy An Tây phối hợp với Ban Quản lý Di tích tỉnh Đắk Lắk ra mắt công trình thanh niên “Lắng nghe di tích”. Với mã QR kết hợp hệ thống âm thanh, du khách có thể dùng điện thoại thông minh để tiếp cận thông tin về di tích, thay vì chỉ đọc bảng giới thiệu hoặc chờ thuyết minh viên.

Đoàn viên Đoàn xã Tuy An Tây Phạm Huỳnh Huyên cho biết, công trình giúp người trẻ trực tiếp tìm hiểu sâu hơn về lịch sử quê hương. Từ những câu chuyện trong sách vở đến những dấu tích hiện hữu tại Địa đạo Gò Thì Thùng, lịch sử trở nên cụ thể và gần gũi hơn.

Trước công trình “Lắng nghe di tích”, tuổi trẻ Tuy An Tây đã triển khai mô hình “Thuyết minh viên tương lai”, tạo điều kiện để đoàn viên tìm hiểu lịch sử, văn hóa, giá trị di tích và trực tiếp giới thiệu cho người dân, du khách. Đoàn xã cũng xây dựng các video quảng bá Địa đạo Gò Thì Thùng cùng những danh lam, thắng cảnh của địa phương.

Theo anh Phạm Ngọc Toàn, Bí thư Đoàn xã Tuy An Tây, đổi mới cách tuyên truyền, giáo dục truyền thống là tìm phương thức phù hợp để người trẻ dễ tiếp cận, chủ động tìm hiểu và lan tỏa. “Lắng nghe di tích” là bước tiếp nối, giúp công nghệ trở thành phương tiện để du khách tự khám phá câu chuyện phía sau mỗi địa danh.

Cách làm của tuổi trẻ Tuy An Tây cho thấy, bảo tồn lịch sử không chỉ là gìn giữ di tích, tư liệu, mà còn phải làm sao để những giá trị ấy được thế hệ hôm nay biết đến và tiếp tục kể lại.

Quỳnh Anh - Thùy Thảo