Chiều 26/10, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, tham gia thảo luận tại Tổ số 14, các đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đóng góp nhiều ý kiến xây dựng các dự thảo luật: Luật An ninh dữ liệu; Luật định danh và xác thực điện tử; Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản dữ liệu

Tham gia ý kiến đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Bế Trung Anh, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội ghi nhận hướng tiếp cận quản lý theo rủi ro, tăng quyền tự chủ và tinh giản thủ tục trùng lặp.

Đối chiếu với Điểm a khoản 2 Điều 23 Luật Dữ liệu, đại biểu cho biết, tại Luật Dữ liệu xác định chuyển dữ liệu lưu trữ tại Việt Nam ra nước ngoài là chuyển xuyên biên giới. Trong khi đó, điểm b khoản 1 Điều 19 dự thảo Luật An ninh dữ liệu lại quy định lưu trữ dữ liệu cấp độ 3 và cấp độ 4 ở nước ngoài nếu đã mã hóa và đáp ứng điều kiện quản lý, khóa giải mã tại Việt Nam thì không tính là chuyển xử lý dữ liệu xuyên biên giới. Để tránh lúng túng cho doanh nghiệp, đại biểu kiến nghị vẫn xác định đây là chuyển dữ liệu xuyên biên giới kèm cơ chế miễn, giảm thủ tục an ninh, hoặc sửa đổi trực tiếp khoản 2 Điều 23 Luật Dữ liệu.

Đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ trưởng Tổ thảo luận số 14 điều hành phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Bên cạnh đó, dự thảo luật quy định 5 cấp độ rủi ro tại Điều 8 nhưng nghị định vẫn duy trì 4 cấp độ, dễ khiến dữ liệu ở cấp độ 3 theo luật bị nâng lên cấp độ 4 ở nghị định, làm tăng nghĩa vụ của doanh nghiệp; do đó cần chỉnh lý thống nhất nghị định theo mô hình 5 cấp độ và lập bảng đối chiếu minh bạch.

Ngoài ra, đại biểu Bế Trung Anh cũng nêu lên tình trạng dự thảo luật bỏ bớt thủ tục nhưng dự thảo nghị định lại đặt thêm yêu cầu đăng ký hoặc thông báo trước, gây mâu thuẫn trực tiếp giữa quyền tự đánh giá và gánh nặng xin phép. Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo lập bảng đối chiếu cụ thể, đánh giá tính thống nhất của toàn bộ hệ thống văn bản từ góc độ người thực thi để đảm bảo phục vụ người dân, doanh nghiệp một cách thông thoáng, hiệu quả.

Cùng góp ý dự thảo luật này, đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện phân loại cấp độ rủi ro tại Điều 8 và chuyển dữ liệu xuyên biên giới tại Điều 19. Xuất phát từ thực tiễn Đắk Lắk, đại biểu dẫn chứng dữ liệu mực nước hồ chứa cảnh báo thiên tai có mức độ rủi ro khác hẳn dữ liệu điều khiển vận hành hệ thống.

Đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn thảo luận tại phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Vì vậy, việc xác định cấp độ rủi ro phải căn cứ vào tính chất hệ thống và hậu quả khi bị xâm phạm, không thể chỉ dựa vào tên gọi hay lĩnh vực. Đại biểu kiến nghị luật cần có tiêu chí đủ rõ để phân định cấp độ 4 và cấp độ 5, xác định cơ quan có thẩm quyền xử lý khi có cách đánh giá khác nhau, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản dữ liệu nếu cố tình hạ cấp độ nhằm né tránh nghĩa vụ bảo vệ.

Về chuyển dữ liệu xuyên biên giới, đại biểu Lương Minh Tùng đề nghị làm rõ ranh giới giữa dữ liệu được phép chuyển và dữ liệu đặc biệt quan trọng bị cấm chuyển ra nước ngoài, qua đó tháo gỡ rào cản, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế số, du lịch, nông nghiệp và thương mại điện tử kết nối thông suốt với các đối tác.

Đại biểu Trần Quang Tâm, Đại tá, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đóng góp ý kiến thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Tiếp cận dự thảo dưới góc độ quốc phòng, an ninh, đại biểu Trần Quang Tâm, Đại tá, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh căn cứ Luật Quốc phòng, Luật Dữ liệu, Luật An ninh mạng và các luật liên quan, đề nghị chỉnh lý điểm c khoản 2 Điều 11: Bộ Quốc phòng chủ trì thẩm định an ninh dữ liệu đối với dữ liệu quân sự, quốc phòng thuộc phạm vi quản lý; Ban Cơ yếu Chính phủ thẩm định đối với hệ thống thông tin cơ yếu để bảo đảm tính chặt chẽ.

Về thẩm quyền tại Điều 26, đại biểu đề xuất chỉnh lý khoản 3 và khoản 6 để phân định rõ: Bộ Quốc phòng quản lý dữ liệu, hệ thống thông tin quân sự, quốc phòng và cơ yếu; Bộ Công an quản lý nhà nước đối với hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng. Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết kiểm tra, thẩm định dữ liệu, hệ thống thông tin lưỡng dụng theo nguyên tắc không tổ chức hai lần thẩm định, kiểm tra đối với một nội dung. 

Đảm bảo lợi ích của người chưa thành niên 

Thảo luận về dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh quan tâm đến thẩm quyền xử phạt và thủ tục thi hành biện pháp trục xuất tại Điều 28 và Điều 72. Tán thành giao cơ quan Công an tổ chức thi hành quyết định trục xuất, song đại biểu đề nghị rà soát đồng bộ giữa khâu ban hành quyết định và trách nhiệm thi hành để tránh khoảng trống pháp lý.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Trước thực tế người nước ngoài nhập cảnh trái phép không có hộ chiếu, giấy tờ tùy thân gây khó khăn cho công tác xác minh, đại biểu kiến nghị luật quy định cụ thể thẩm quyền, điều kiện áp dụng trục xuất đối với người không có giấy tờ, thống nhất với Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; đồng thời bổ sung cơ chế xử lý khi chưa thể trục xuất ngay hoặc chưa liên hệ được với cơ quan đại diện ngoại giao. 

Đối với người chưa thành niên, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt đề nghị làm rõ tiêu chí phân định giữa biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu tại Điều 78 và đưa vào trường giáo dưỡng tại Điều 80. Do hai điều khoản có nhiều điểm tương đồng về độ tuổi, tính chất hành vi và số lần vi phạm, nếu thiếu tiêu chí cụ thể sẽ khiến cơ sở lúng túng khi áp dụng.

Đại biểu nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi là giáo dục, uốn nắn nên chỉ đưa vào trường giáo dưỡng khi thật sự cần thiết. Trường hợp người chưa thành niên không nơi cư trú ổn định được bàn giao cho cơ sở trợ giúp xã hội, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ em, quy định rõ cơ chế phối hợp và trách nhiệm hỗ trợ lâu dài nhằm ngăn ngừa tái phạm. 

Làm rõ các khái niệm mới trong định danh, xác thực điện tử

Đóng góp cho dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Đỗ Khắc Hưởng, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội nhất trí cao với 5 nhóm đối tượng định danh trong dự thảo, đồng thời đề nghị bổ sung giải thích từ ngữ hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết những đối tượng mới và trừu tượng như “không gian” để phân biệt rõ giữa không gian vật lý, không gian xã hội, hay không gian mạng. 

Đại biểu Đỗ Khắc Hưởng, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội tham gia thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Bên cạnh đó, đại biểu Đỗ Khắc Hưởng đánh giá cao mô hình định danh kết hợp hai phương thức: Nhà nước trực tiếp đầu tư, vận hành hệ thống đối với các đối tượng quan trọng mang tính đặc thù; đồng thời cho phép các tổ chức đủ điều kiện tham gia đầu tư hạ tầng nhằm huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa.

Dù vậy, rà soát khoản 13 Điều 3 về giải thích từ ngữ tổ chức thực hiện hoạt động định danh, đại biểu chỉ ra quy định mới chỉ đề cập cơ quan nhà nước, chưa bao quát các tổ chức ngoài nhà nước tại Điều 8 và Điều 36. Đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo khẩn trương chỉnh lý khái niệm này để bảo đảm tính bao quát, chuẩn hóa hệ thống quy định và tạo hành lang pháp lý thông suốt cho phát triển kinh tế số, xã hội số. 

Lan Anh