Với Đồ án Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, Buôn Ma Thuột không chỉ tái thiết không gian sinh thái, hiện đại, giàu bản sắc mà còn khẳng định vị thế trung tâm động lực phát triển toàn vùng Tây Nguyên.

Tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển đô thị

Bối cảnh phát triển mới sau sáp nhập, điều chỉnh địa giới hành chính và tái cấu trúc không gian vùng đã làm thay đổi vai trò, chức năng và phạm vi ảnh hưởng của đô thị Buôn Ma Thuột. Trong bối cảnh phát triển mới, Buôn Ma Thuột cần phải điều chỉnh mô hình phát triển không gian đô thị, tổ chức lại hệ thống trung tâm, các khu chức năng, đầu mối hạ tầng kỹ thuật và các không gian động lực phù hợp với vai trò mới.

Theo đó, quy hoạch chung đã cập nhật, cụ thể hóa các định hướng chiến lược về mở rộng không gian phát triển, nâng cao chất lượng đô thị, hoàn thiện hệ thống hạ tầng, phát triển các ngành kinh tế đô thị hiện đại; đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc trưng Tây Nguyên.

Đặc biệt, việc điều chỉnh quy hoạch cũng nhằm tạo lập cơ sở không gian cho các chương trình, dự án trọng điểm, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, sử dụng đất, quản lý phát triển và thu hút đầu tư. Việc điều chỉnh quy hoạch lần này cũng hướng tới yêu cầu cung cấp công cụ quản lý phát triển đô thị một cách hiệu quả và bền vững thông qua đổi mới về phương pháp và sản phẩm quy hoạch, tạo khung phát triển có tầm nhìn dài hạn và có tính thực thi cao.

Buôn Ma Thuột đang định vị thành đô thị xanh, có hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Ảnh: Vạn Tiếp

Trước thực tiễn và yêu cầu phát triển mới, điều chỉnh quy hoạch là giải pháp tốt nhất để giải quyết các vấn đề cấp bách của đô thị đang đối mặt như: thiếu kết nối đồng bộ hệ thống giao thông đối ngoại và giao thông đô thị; chưa hình thành rõ các cực tăng trưởng và khu vực động lực phát triển; hệ thống thoát nước, xử lý nước thải và hạ tầng môi trường chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; tình trạng sử dụng đất chưa hiệu quả; khó khăn trong thu hút đầu tư do một số chỉ tiêu, định hướng quy hoạch không còn phù hợp với nhu cầu thực tiễn và quy định pháp luật hiện hành.

Theo ông Nguyễn Thanh Hiệu, Phó phòng Quy hoạch Đô thị (Sở Xây dựng), Quy hoạch xác định, đến năm 2050, Buôn Ma Thuột tiếp tục khẳng định vị thế là đô thị trung tâm tiểu vùng dựa trên sự cộng hưởng giữa hạ tầng giao thông đa phương thức và hệ sinh thái cảnh quan suối nguồn và kiến trúc bản địa, nơi không gian đô thị được tái cấu trúc theo định hướng TOD, tạo nền tảng vững chắc cho đô thị đại ngàn, đô thị sáng tạo, trung tâm logistics, thương mại, dịch vụ, du lịch, giáo dục, y tế.

Cùng với đó, phát triển đô thị xanh, thông minh, đồng bộ hạ tầng và phù hợp sức chịu tải sinh thái. Điểm đáng chú ý là đô thị Buôn Ma Thuột được tổ chức không gian theo hướng đa cực, dựa trên chức năng, lợi thế và chuỗi giá trị; phát huy vai trò đô thị động lực của Tây Nguyên, tăng cường liên kết với Duyên hải Nam Trung Bộ và hành lang biên giới Việt Nam – Campuchia.

Định vị đô thị đa cực, sinh thái và thông minh

Theo điều chỉnh quy hoạch chung, đô thị Buôn Ma Thuột được định hướng phát triển theo hướng bền vững; kết nối đồng bộ về cơ sở hạ tầng giao thông vận tải, vừa đảm bảo tầm nhìn và chiến lược dài hạn, vừa định hướng, tạo điều kiện khả thi để thực hiện các giải pháp cho các vấn đề đô thị như dân số, nhà ở, hạ tầng, giao thông, môi trường,… một cách hiệu quả và đồng bộ trong ngắn hạn và trung hạn.

Về tổng thể, cấu trúc không gian đô thị được cấu trúc theo mô hình đa cực, sinh thái và thông minh, lấy khu vực trung tâm hiện hữu làm hạt nhân hành chính – văn hóa – thương mại, kết hợp với các cực phát triển mới. Cụ thể, phía Đông gắn với sân bay, khu logistics và dịch vụ đổi mới sáng tạo; phía Nam gắn với khu du lịch sinh thái Hồ Ea Kao, giáo dục và không gian nghỉ dưỡng; phía Tây Nam gắn với xã Hòa Phú, khu công nghiệp và phát triển đô thị mới; phía Bắc là không gian tăng cường liên kết với khu vực lân cận.

Không gian toàn đô thị được tổ chức, phát triển trên cơ sở hệ thống hạ tầng giao thông khung (các tuyến đường vành đai, cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, đường Hồ Chí Minh) kết hợp với các hành lang sinh thái xanh. Khu vực này cũng hình thành các trung tâm chuyên ngành cấp vùng và cấp tỉnh về y tế, giáo dục đại học, thương mại – dịch vụ và logistics. Buôn Ma Thuột sẽ tạo lập hình ảnh đô thị mang bản sắc cao nguyên, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc hiện đại và không gian thiên nhiên (cây xanh, mặt nước, đồi dốc tự nhiên). Trong tương lai, với mô hình phát triển TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), Buôn Ma Thuột được tái cấu trúc các điểm dân cư và trung tâm dịch vụ gắn liền với các đầu mối giao thông công cộng. Điều này giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất, hạn chế kẹt xe và giảm phát thải carbon.

Một góc khu vực trung tâm đô thị Buôn Ma Thuột.   Ảnh: Vạn Tiếp

Đồng chí Đỗ Hữu Huy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, trong điều chỉnh quy hoạch, việc tổ chức các phân khu bảo đảm liên kết, bổ trợ lẫn nhau, phát huy vai trò của từng phường, xã. Quy hoạch cũng đưa ra giải pháp kết nối với tuyến cao tốc Phú Yên - Đắk Lắk (CT23), các tuyến giao thông ra biên giới, định hướng phát triển đường sắt và đường sắt tốc độ cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đến năm 2035 và năm 2050. Cùng với đó là bảo tồn văn hóa cồng chiêng, buôn làng truyền thống, xác định rõ không gian phát triển cà phê và các công trình tạo điểm nhấn, phát triển đô thị theo hướng xanh, thông minh và giàu bản sắc.

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, Đồ án Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 đã thoát khỏi tư duy quy hoạch theo kiểu “phân lô bán nền” trước đây để hướng tới quy hoạch cấu trúc sinh thái. Việc lấy hệ thống sông suối, mặt nước làm trục cảnh quan chủ đạo là định hướng rất chính xác với địa hình cao nguyên. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở thiết kế mà ở năng lực quản lý phát triển đô thị. Nếu không kiểm soát tốt việc xây dựng tự phát dọc các thung lũng suối, nguy cơ làm biến dạng nguồn nước và phá vỡ cảnh quan tự nhiên là rất lớn. Cùng với đó, bài toán đặt ra cho tỉnh Đắk Lắk là phân kỳ đầu tư và thu hút nguồn lực. Cụ thể, việc xây dựng 9 trung tâm và 6 phân khu đòi hỏi kinh phi đầu tư rất lớn. Tỉnh cần xác định danh mục dự án trọng điểm ưu tiên giai đoạn đến năm 2035 làm đòn bẩy, tránh tình trạng quy hoạch “treo” hoặc đầu tư dàn trải.

Minh Chi – Ngô Xuân