“Những điều còn lại” là tựa đề cuốn hồi ức của Trung tướng Phùng Khắc Đăng do NXB Hội Nhà văn ấn hành, gồm các nội dung viết về quê hương và gia đình, nơi tác giả sinh ra và lớn lên cùng những dấu mốc quan trọng trong suốt cuộc đời binh nghiệp của ông.

Trong đó, hiện lên đậm nét là những hồi ức về đồng đội, về những trận đánh trong các chiến dịch lớn, những năm tháng thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng... Ngoài ra, sách còn tập hợp nhiều hình ảnh, các bài viết của Trung tướng Phùng Khắc Đăng và các bài viết của đồng đội, đồng chí viết về ông.

Trung tướng Phùng Khắc Đăng nguyên là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII; nguyên Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Ông nhập ngũ ngày 27/5/1965. Tháng 10/1965, sau khi cùng đơn vị vào Nam chiến đấu, Quảng Nam - Đà Nẵng là vùng đất đầu tiên ông nhận lệnh đi sâu và bám trụ dài lâu. Trung tướng Phùng Khắc Đăng kể, khi còn ở trung đội chỉ huy, ông đã tham gia trận đánh đêm 26 rạng sáng 27/2/1967 vào sân bay Đà Nẵng, gây rúng động bộ máy quân sự Sài Gòn. Sau đêm đó, đài địch đã dồn dập đưa tin về trận tập kích của quân giải phóng vào sân bay Đà Nẵng mà người Mỹ thú nhận là “Việt cộng đã rải thảm B-52 vào sân bay Đà Nẵng” khiến hàng trăm máy bay bị phá hỏng và phá hủy, hàng trăm lính Mỹ, ngụy chết và bị thương, nhất là phi công Mỹ. Thiết bị sân bay phải ngừng hoạt động, buộc Mỹ đã phải dùng các chuyến bay C-130 biệt danh “ngựa thồ bay xuyên lục địa” mang thiết bị bổ sung cho sân bay để khôi phục tạm thời.

Sau này, ở nhiều trận đánh khác, từ Mậu Thân 1968 cho đến ngày giải phóng Đà Nẵng 29/3/1975, những kỷ niệm sâu đậm của Phùng Khắc Đăng vẫn đọng lại nhiều nhất ở các địa danh: Đại Lộc - Thượng Đức, Hòa Vang - Đà Nẵng, Nông Sơn - Trung Phước, Tiên Phước - Phước Lâm, Hương An - Bà Rén... Hòa bình lập lại, ông cùng đơn vị tiếp tục tham gia sửa chữa tuyến đường sắt Bắc - Nam, từ Cầu Đỏ đến Trà Kiệu và vận động bầu cử Quốc hội...

Những tháng ngày gian khổ chiến tranh chống Mỹ trên vùng đất xứ Quảng, Phùng Khắc Đăng thường được đơn vị tổ chức xuống các xã để nhận gạo, làm quen với dân, được phân vào ở nhà dân. Ông kể lại: “Các bà má thấy cánh lính miền Bắc thì vui ra mặt, bà nào cũng đến gần, người thì cầm tay, người thì sờ vai, vuốt má. Các má quý lắm, ai cũng sờ vào da thịt chúng tôi để chứng minh bọn “cộng hòa” tuyên truyền bậy”.

Kể về đồng đội, những người cùng thế hệ rất nổi danh xứ Quảng, như Anh hùng Phan Hành Sơn, có đoạn ông viết: “... Phan Xuân Hiệp, lúc đó Hiệp là dũng sĩ, là Chiến sĩ thi đua toàn Miền. Hiệp ít nói và nói tiếng Quảng Nam cũng rất khó nghe. Phan Xuân Hiệp là đại đội phó quân địa phương, đại đội anh được lệnh đánh vào Ngũ Hành Sơn (Non Nước). Trận đánh diễn ra ác liệt, ta và địch đều tổn thất nặng. Phan Xuân Hiệp thoát ra được. Với hành động dũng cảm, anh được tôn vinh là Chiến sĩ thi đua toàn Miền. Khi về học cùng chúng tôi được một thời gian ngắn thì trên rút đi, hai tháng sau nghe đài thấy nói Anh hùng Phan Hành Sơn đang dự Festival tại Đức. Chúng tôi hỏi nhà trường, được giải thích Phan Hành Sơn chính là Phan Xuân Hiệp. Tiểu đội tôi vui lắm vì có một học viên cùng tiểu đội được tuyên dương Anh hùng trong đánh giặc”. Một chi tiết khá bất ngờ: 17 giờ ngày 29/3/1975, khi Phùng Khắc Đăng cùng đơn vị qua cầu Trịnh Minh Thế để tiến về Non Nước, gặp một bà má vẫy tay hỏi: “Con ơi, thằng Hiệp nhà má còn sống không?”. Ông hỏi lại, có phải Hiệp là Phan Hành Sơn, bà má bảo đúng rồi. Thật ra tới thời điểm đó, ông và Hiệp đã xa cách nhiều năm không tin tức về nhau nhưng ông vẫn nói với má rằng anh Hiệp còn sống, chắc đơn vị ảnh vào sau, má cố đợi.

Nhắc về Trương Hồng Anh (về sau là Sư trưởng Sư 2, Quân khu 5, nổi tiếng là Sư trưởng huyền thoại trẻ nhất Việt Nam hy sinh ở chiến trường K), Phùng Khắc Đăng viết: “Tôi và Trương Hồng Anh quen biết nhau từ cuối năm 1975, khi ấy hai thằng đều được phong quân hàm Đại úy. Trương Hồng Anh kém tôi hai, ba tuổi gì đó, đẹp trai, ăn diện, thông minh, có cái sẹo trên má rất duyên. Anh có tác phong rất đặc biệt, đánh nhau thì kiên quyết, nhưng khi về doanh trại dù vất vả nhưng giày đẹp, quần áo, mũ mão lúc nào cũng sạch sẽ, chỉn chu”.

Nói về tập sách “Những điều còn lại”, Đại tướng Phạm Văn Trà, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhận xét rằng cuốn hồi ức không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về hành trình cống hiến của một vị tướng trận, sự hy sinh xương máu, tuổi thanh xuân của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam mà còn giúp chúng ta có thêm dữ liệu lịch sử để hiểu sâu sắc hơn những cống hiến to lớn của các thế hệ cha anh đi trước trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân ta.

Trần Trung Sáng