Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) vừa kiểm tra công tác khắc phục các tồn tại theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại Đắk Lắk. Qua đó, đoàn tiếp tục chỉ ra những hạn chế cần tập trung khắc phục trong thời gian tới.

Sau khi đoàn thanh tra của EC làm việc tại Đắk Lắk chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU, các lực lượng chức năng, địa phương của tỉnh đã tập trung khắc phục nhiều nội dung theo yêu cầu của EC.

Lực lượng biên phòng tuyên truyền cho ngư dân về các quy định khi đánh bắt trên biển.

Theo Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh, trên cơ sở các công điện của Chính phủ, chỉ đạo của Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo Bộ Quốc phòng về IUU, đơn vị này đã cụ thể hóa thành hệ thống kế hoạch hành động thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Điểm đáng chú ý là việc thành lập Tổ công tác chuyên biệt về chống khai thác IUU, qua đó tăng cường cơ chế điều phối, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Các lực lượng biên phòng không chỉ dừng ở kiểm tra, kiểm soát mà còn đóng vai trò nòng cốt trong tham mưu, theo dõi và giám sát toàn bộ chuỗi hoạt động khai thác thủy sản từ khâu xuất bến đến tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền pháp luật tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ. Thay vì chỉ dừng ở hình thức phổ biến chung, lực lượng chức năng đã đi sâu vào từng nhóm đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, trực tiếp vận động ngư dân thực hiện quy định về đăng ký, khai báo qua phần mềm điện tử, đặc biệt là hệ thống eCDT.

Trung úy Nguyễn Văn Liếng, Phó Đội trưởng vận động quần chúng Đồn Biên phòng Xuân Đài cho biết: "Đơn vị đang tập trung xuống cơ sở, hướng dẫn trực tiếp cho ngư dân trước mỗi chuyến biển. Chúng tôi không chỉ kiểm tra giấy tờ mà còn tuyên truyền để bà con hiểu rõ quy định, đặc biệt là không vi phạm vùng biển nước ngoài và phải duy trì thiết bị giám sát hành trình 24/24. Đây là yêu cầu bắt buộc trong quản lý nghề cá hiện nay".

Công tác quản lý đội tàu cũng được siết chặt. Tại các trạm kiểm soát biên phòng, quy trình xuất nhập bến được thực hiện đúng quy định, 100% tàu cá ra vào đều được kiểm tra giấy tờ, trang thiết bị và cập nhật dữ liệu. Việc ứng dụng đồng thời các phần mềm quản lý tàu cá và eCDT đã góp phần số hóa quy trình, giảm thời gian xử lý thủ tục và nâng cao tính minh bạch trong giám sát. Lực lượng biên phòng còn duy trì kiểm tra, giám sát thường xuyên vị trí neo đậu tàu cá, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để đối soát dữ liệu, kịp thời phát hiện các trường hợp vi phạm như mất tín hiệu giám sát hành trình VMS, vượt ranh giới khai thác hoặc không cập nhật đầy đủ thông tin.

Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) đánh giá: "Các trạm kiểm soát biên phòng thực hiện đúng quy trình kiểm tra, kiểm soát, đảm bảo 100% tàu cá trước khi ra khơi đều có đầy đủ giấy tờ, trang thiết bị theo quy định. Đồng thời, quy trình được số hóa thông qua các phần mềm quản lý tàu cá và hệ thống eCDT, giúp giảm thời gian xử lý thủ tục và tăng khả năng giám sát theo thời gian thực".

Tuy nhiên, qua kiểm tra, Cục Tác chiến cũng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế cần tiếp tục khắc phục nếu muốn tiến tới gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU một cách bền vững. Trong đó, đáng lưu ý là những bất cập trong phối hợp liên ngành và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống quản lý.

Thực tế cho thấy, việc cập nhật dữ liệu xử phạt vi phạm hành chính trên hệ thống chuyên ngành vẫn chưa kịp thời, dẫn đến tình trạng thông tin chưa đồng nhất giữa các cơ quan. Một số trường hợp tàu cá xuất nhập bến chưa được đối soát đầy đủ theo thời gian thực giữa hệ thống eCDT và các phần mềm quản lý khác, gây ra độ trễ trong giám sát.

Ngư dân làm thủ tục xuất bến tại Trạm kiểm soát Biên phòng Vạn Phước.

Ngoài ra, việc khai báo trên nền tảng điện tử trong hoạt động khai thác thủy sản vẫn còn gặp một số khó khăn trong thực tiễn. Theo quy định, chủ tàu hoặc người được ủy quyền có trách nhiệm thực hiện khai báo và phối hợp cập nhật thông tin trên hệ thống quản lý tàu cá. Tuy nhiên, do đặc thù lao động trên biển, nhiều chủ tàu không trực tiếp tham gia khai thác, trong khi khả năng sử dụng công nghệ của một bộ phận ngư dân còn hạn chế, nên việc thực hiện khai báo điện tử đôi khi cần có sự hỗ trợ từ lực lượng chức năng tại cảng cá. Thực tế này khiến một số thủ tục vẫn phải thực hiện song song giữa hồ sơ giấy và cập nhật trên hệ thống, dẫn đến có thời điểm phát sinh độ lệch nhất định giữa dữ liệu thực tế và dữ liệu số hóa, nhất là trong các khung giờ cao điểm hoặc khi tàu cá cập bến liên tục.

Để khắc phục những vấn đề trên, các lực lượng chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân tuân thủ các quy định, thực hiện việc khai báo trên hệ thống; đồng thời tăng cường ca trực tại cảng để kịp thời cập nhật dữ liệu theo đúng thời gian thực...

Tuyết Hương