Sáng 30/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên các đại biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm, thảo luận của các đại biểu là điều kiện chuyển nhượng dự án bất động sản, đặc biệt là quy định hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai trước khi chuyển nhượng tại Điều 30 của dự thảo luật. 

Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành mục tiêu bảo đảm kỷ luật tài chính, chống thất thu ngân sách và ngăn ngừa nguy cơ trốn tránh nghĩa vụ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng quy định mang tính “tiền kiểm xơ cứng” bắt buộc chủ đầu tư phải hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính trước khi chuyển nhượng đang tạo ra vòng luẩn quẩn trên thực tế.

Khi chủ đầu tư đã mất khả năng tài chính thì yêu cầu nộp đủ tiền thuế mới cho phép chuyển nhượng sẽ khiến doanh nghiệp không thể sang tên, dự án rơi vào cảnh đình trệ, đất đai lãng phí, Nhà nước không thu được tiền và người dân chịu cảnh thiếu nhà ở, gây hệ lụy dây chuyền đến cả hệ thống ngân hàng và thị trường. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Trước giải trình của cơ quan soạn thảo về nguy cơ thất thu ngân sách, đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa việc miễn, giảm hay né tránh nghĩa vụ tài chính với việc đổi mới phương thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

Vấn đề cốt lõi không phải là cho phép nợ đọng hay xóa nợ, mà là Nhà nước phải thiết kế được công cụ thu đủ, thu đúng và kiểm soát được rủi ro, đồng thời tạo lối thoát cho dự án tiếp tục triển khai. Bảo vệ nguồn thu ngân sách không đồng nghĩa với việc chỉ áp dụng duy nhất một phương thức thanh toán cứng nhắc. 

Từ thực tiễn đó, các đại biểu đề xuất bổ sung vào Điều 30 cơ chế chuyển nhượng có điều kiện và cơ chế thanh toán đồng thời có kiểm soát. Theo đó, chỉ cho phép thực hiện khi dự án đủ điều kiện pháp lý tiếp tục triển khai, không thuộc diện thu hồi đất, nghĩa vụ tài chính đã được cơ quan thẩm quyền xác định rõ và bên nhận chuyển nhượng chứng minh đủ năng lực tài chính.

Có thể xem xét cho phép bên nhận chuyển nhượng đủ điều kiện được kế thừa nghĩa vụ tài chính, hoặc cho phép trích trực tiếp nguồn tiền từ hợp đồng chuyển nhượng nộp ngay vào ngân sách Nhà nước trước hoặc đồng thời với thời điểm hoàn tất thủ tục sang tên.

Các đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu đánh giá đây là giải pháp quan trọng để “hồi sinh” các dự án tồn đọng, vừa khơi thông nguồn lực đất đai đưa vào sử dụng, vừa bảo đảm thu hồi đầy đủ nghĩa vụ cho ngân sách và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng, chủ nợ. 

Bên cạnh đó, các ý kiến cũng lưu ý việc chuyển nhượng tuyệt đối không được hợp thức hóa sai phạm, không làm giảm nghĩa vụ tài chính, đồng thời phải rà soát để đồng bộ, thống nhất với các quy định liên quan của Luật Đất đai và Luật Nhà ở về chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đăng ký biến động và trách nhiệm chủ đầu tư. 

Ngoài ra, góp ý về điều kiện chuyển nhượng một phần dự án, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định “tính độc lập” của hạng mục công trình tại Điều 30. Đại biểu phân tích, tính độc lập không chỉ dừng lại ở việc phân định ranh giới trên bản đồ địa chính mà còn liên quan mật thiết đến hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung như lối vào, hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải. Nếu thiếu quy định cụ thể, việc chia tách có thể làm đứt gãy trách nhiệm quản lý, phát sinh tranh chấp và bỏ trống chủ thể vận hành hạ tầng chung.

Do đó, đại biểu kiến nghị luật cần bổ sung tiêu chí đánh giá toàn diện dựa trên ranh giới, chức năng quy hoạch, khả năng vận hành hạ tầng và năng lực thực thi quyền, nghĩa vụ của các bên; giữ vững nguyên tắc không phá vỡ quy hoạch chung, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, tài liệu chứng minh.

Cũng trong phiên làm việc sáng nay, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).

Lan Anh (tổng hợp)